Đọc sách cùng Tình Ca · Ray Dalio

Nguyên tắc (Principles)

Hệ nguyên tắc sống và làm việc của một nhà đầu tư hàng đầu thế giới.

Năm 1982, có một người đàn ông tự tin đến mức lên truyền hình tuyên bố nền kinh tế Mỹ sắp sụp đổ. Ông đặt cược cả công ty theo niềm tin đó. Và ông sai. Sai đến mức gần như mất trắng.

Ông phải sa thải đến người nhân viên cuối cùng. Và rồi — một người trưởng thành, từng điều hành cả một quỹ đầu tư — phải đi vay bốn nghìn đô la từ chính bố mình để có tiền lo cho gia đình.

Tôi đọc đến đoạn đó mà dừng lại rất lâu. Vì người đàn ông ấy tên là Ray Dalio. Và hai mươi năm sau, ông trở thành nhà sáng lập Bridgewater — quỹ đầu cơ lớn nhất thế giới.

Câu hỏi cứ bám lấy tôi: làm sao một người gần phá sản lại đi xa đến vậy? Ông may mắn ư? Ông thông minh hơn người ư? Dalio trả lời thẳng trong cuốn sách của mình rằng không phải. Thành công của ông đến từ một thứ rất khác — và cũng rất khó: một hệ nguyên tắc để ra quyết định.

Ông gói nó trong một công thức ngắn đến mức tôi đọc xong là nhớ cả đời: Nỗi đau cộng Suy ngẫm bằng Tiến bộ.

Hãy để ý chữ "suy ngẫm" ở giữa. Vì rất nhiều người trong chúng ta đau khổ cả đời mà không tiến bộ. Chúng ta thua lỗ, thất bại, vấp ngã — rồi đổ lỗi, rồi quên đi, rồi vài tháng sau lại vấp đúng chỗ cũ. Cái biến nỗi đau thành bài học không phải là chịu đau nhiều hơn. Mà là dám ngồi xuống, mổ xẻ, và hỏi cho ra "tại sao mình sai" thay vì "tại ai".

Càng làm trong tài chính và quản lý, tôi càng thấm điều này. Hầu hết chúng ta ra quyết định bằng cảm xúc của khoảnh khắc. Thị trường xuống thì hoảng. Thị trường lên thì tham. Nhân viên sai thì giận. Và cứ thế lặp lại. Dalio thì khác: mỗi lần sai, ông viết nó ra thành một nguyên tắc, để lần sau không phải dựa vào cảm tính nữa.

Có một câu trong sách khiến tôi suy nghĩ mãi: kẻ thù lớn nhất của việc nhìn ra sự thật chính là cái tôi của ta. Chúng ta ai cũng có điểm mù — những thứ ta không thấy, hoặc không muốn thấy. Và phần lớn thời gian, ta bận bảo vệ cái tôi đến mức không nghe nổi người đang nói đúng.

"Nguyên Tắc Thành Công" không phải cuốn sách đọc một lần rồi cất. Nó dày, nghiêm túc, và thật thà đến mức đôi chỗ khiến mình hơi nhói. Nhưng tôi nghĩ đây là cuốn nên có trên kệ của bất kỳ ai đang làm kinh doanh, làm quản lý, hay đầu tư — để mỗi giai đoạn của cuộc đời lại mở ra đọc lại một lần.

Còn bạn — lần gần nhất bạn thất bại, bạn đã ngồi xuống hỏi "tại sao mình sai", hay bạn vội bỏ qua nó rồi đi tiếp?