Đọc sách cùng Tình Ca · Stephen R. Covey

7 thói quen để thành đạt

Bảy thói quen nền tảng để sống chủ động và giữ các mối quan hệ tốt đẹp.

Có một câu trong sách của Stephen Covey mà tôi đọc xong cứ ngồi lặng đi một lúc.

Ông kể về một người tiều phu, cưa cây mãi không xong, cưa càng lúc càng chậm, mồ hôi đầm đìa. Có người đi qua hỏi: "Sao anh không dừng lại mài rìu cho sắc?" Người tiều phu đáp: "Tôi bận cưa lắm, không có thời gian mài."

Tôi giật mình. Vì đó chính là tôi của nhiều năm trước. Và có lẽ cũng là rất nhiều người tôi gặp hôm nay.

Chúng ta bận tối mặt. Điện thoại réo cả ngày, việc ngập đầu, hết deadline này đến sự cố khác. Cuối ngày kiệt sức, thấy mình đã làm bao nhiêu là việc. Nhưng nhìn lại cả năm, cả ba năm — tiền bạc và sự nghiệp gần như đứng yên.

Covey lý giải điều này bằng một thứ tôi nghĩ ai làm ăn cũng nên dán lên tường: Ma trận thời gian. Mọi việc ta làm rơi vào bốn ô, theo hai trục Khẩn cấp và Quan trọng. Và sự thật phũ phàng là: hầu hết chúng ta sống cả đời ở mấy ô "khẩn cấp" — chạy theo cái gì kêu to nhất, gấp nhất, dập hết đám cháy này đến đám cháy khác.

Trong khi đó, cái ô quyết định cả tương lai — ô "Quan trọng nhưng không khẩn cấp" — thì gần như bị bỏ trống. Lập kế hoạch tài chính. Học một kỹ năng mới. Khám sức khỏe. Đầu tư đều đặn. Đọc một cuốn sách. Không cái nào réo lên bắt ta làm hôm nay. Nên ta cứ hoãn. Hoãn mãi.

Cho đến khi nó biến thành khủng hoảng. Ta chỉ lo trả nợ khi bị đòi. Chỉ lo sức khỏe khi đổ bệnh. Chỉ học khi mất việc.

Càng làm trong ngành tài chính, tôi càng thấm: người đi lên không phải người bận nhất, mà là người chủ động gieo hạt ở cái ô quan trọng kia mỗi ngày, từ lúc chưa ai bắt họ phải làm. Họ dừng lại mài rìu, trong khi người khác mải miết cưa.

Và đó cũng là thói quen số một của Covey: hãy chủ động. Giữa một chuyện xảy đến với ta và cách ta phản ứng, luôn có một khoảng trống. Trong khoảng trống đó là quyền lựa chọn. Người bị động đổ lỗi hoàn cảnh — tại kinh tế, tại sếp, tại số phận. Người chủ động hỏi: trong chuyện này, điều gì mình kiểm soát được? Bạn không đổi được lạm phát, nhưng bạn đổi được mình tiết kiệm bao nhiêu, học gì, đầu tư vào đâu.

"7 Thói Quen Để Thành Đạt" đã bán hơn bốn mươi triệu bản, ra đời hơn ba mươi năm mà vẫn nằm trên bàn của các CEO. Vì những nguyên tắc trong đó không lỗi thời — chúng nói về phẩm chất bên trong, không phải mấy mẹo mực bề ngoài.

Còn bạn — tuần vừa rồi, bạn đã dành được bao nhiêu thời gian cho cái ô "quan trọng nhưng không khẩn cấp"? Hay bạn cũng đang bận cưa đến mức không kịp mài rìu?