Sài Gòn ngồi nghe mình kể · Tập 96

Chú Đạp Xích Lô Cuối Cùng Của Khu Phố

Khu phố tôi ở, có một chú đạp xích lô — người cuối cùng còn làm cái nghề đó. Hồi xưa, xích lô nhiều lắm, khắp Sài Gòn đâu cũng có. Giờ thì hiếm rồi — xe máy, taxi, xe công nghệ, thay hết. Mà chú này, vẫn còn đạp xích lô.

Trưa, chú hay đậu xe ở cái góc đường quen, dưới bóng cây, ngồi đó, đợi khách. Cái xích lô của chú, cũ rồi, nước sơn tróc lở, mà chú giữ kỹ, lau chùi sạch sẽ. Chú ngồi trên yên xe, phe phẩy cái nón, nhìn dòng xe cộ chạy qua.

Tôi hay thấy chú ở đó, cả ngày, mà ít khi thấy chú có khách. Thời buổi này, ai còn đi xích lô nữa; người ta vội, xích lô thì chậm. Nên chú ngồi đó, đợi. Có bữa, cả ngày, không được cuốc nào.

Một bữa, tôi lại nói chuyện với chú: “Chú đạp xích lô lâu chưa chú?” Chú cười: “Mấy chục năm rồi con. Từ hồi trẻ. Cái nghề này, nuôi cả nhà chú đó. Giờ già rồi, ế rồi. Mà bỏ không đành. Gắn bó cả đời mà.”

Tôi nghe, tự nhiên thấy thương. Cái nghề xích lô, một thời nó là cả Sài Gòn — chở khách, chở hàng, len lỏi khắp hang cùng ngõ hẻm. Giờ, nó tàn lụi, theo thời gian. Chú là người cuối cùng còn giữ cái nghề đó, như giữ một mảnh Sài Gòn xưa.

Tôi nghĩ. Cuộc sống cứ phát triển, cái mới thay cái cũ. Xích lô, xe ngựa, gánh hàng rong — mấy cái nghề xưa, từ từ biến mất, nhường chỗ cho cái hiện đại. Đó là quy luật. Mà sao, mỗi lần thấy một cái nghề xưa tàn lụi, tôi lại thấy buồn buồn.

Tôi nghĩ về chú. Chú không chỉ đạp xích lô để kiếm sống, mà cái xích lô đó là cả cuộc đời chú — là tuổi trẻ, là kỷ niệm, là cái thời xích lô còn thịnh, còn nhộn nhịp. Chú giữ nó, không hẳn vì tiền, mà vì, buông nó ra, là buông cả một đời.

Tôi kêu chú: “Chú chở con một vòng đi chú.” Chú mừng. Tôi lên xe, chú đạp, chầm chậm, qua mấy con phố. Cái cảm giác ngồi xích lô đó, lạ — chậm rãi, thong dong, khác hẳn cái vội vã thường ngày.

Tôi ngồi trên xích lô, nhìn phố phường trôi qua, chậm rãi, gió mát. Tự nhiên thấy, cái nhịp chậm này, nó dễ chịu ghê. Hồi xưa, người ta đi xích lô, chắc cũng thong dong vầy — cái thời mà cuộc sống chưa vội vã như bây giờ.

Chú chở tôi một vòng, rồi về. Tôi trả tiền, gửi chú thêm chút. Chú cảm ơn, cười, cái nụ cười hiền, mãn nguyện. Tôi nhìn chú đạp xe đi, cái dáng chú với cái xích lô cũ, khuất dần — như một hình ảnh, của một Sài Gòn đang dần xa.

Khu phố bạn, biết đâu cũng còn một cái nghề xưa nào đó — một ông sửa xe đạp, một bà bán hàng rong, một gánh hàng, một tiếng rao xưa cũ. Thì trân trọng nó nha, ghé ủng hộ người ta. Tại mấy cái đó, một mai sẽ không còn; mình giữ được chút nào, hay chút đó. Tự nhiên thấy thương, thấy nhớ mấy cái nghề xưa của Sài Gòn ghê. Bữa nào, ghé ủng hộ một cái nghề cũ nha. Mai tôi lại kể tiếp cho bạn nghe; Sài Gòn buổi trưa, một cái xích lô cũ, chở cả một thời đã xa.