Sài Gòn ngồi nghe mình kể · Tập 92

Cô Bán Cá Ngoài Chợ Mai Sớm

Sáng sớm, tôi đi chợ. Trời còn mờ mờ. Tôi ghé hàng cá. Cô bán cá, ngồi đó, trước cái thau cá, còn tươi rói; cá quẫy, nước văng tung tóe. Cô ngồi, tay thoăn thoắt, làm cá cho khách — đánh vảy, mổ bụng, rửa sạch, từ sáng sớm tinh mơ.

Tôi để ý. Mới sáng sớm, mà cô đã ngồi đây rồi. Chắc cô dậy từ ba, bốn giờ sáng, ra chợ đầu mối lấy cá, rồi dọn hàng, ngồi bán từ lúc trời còn tối, tới khi trời sáng bửng. Cái nghề bán cá này, phải dậy sớm dữ lắm.

Tôi mua mấy con cá, cô làm cho tôi. Đôi tay cô, quanh năm ngâm trong nước, trong tanh tưởi của cá; da tay nhăn nheo, bợt bạt; móng tay, sờn đi. Tôi nhìn đôi tay đó, tự nhiên thấy thương — đôi tay tảo tần.

Tôi hỏi cô: “Cô dậy sớm bán cá, cực hả cô?” Cô cười: “Quen rồi con. Mười mấy năm nay, sáng nào cũng vậy. Bán cá nuôi con ăn học. Cực mà vui.” Lại một người mẹ, tảo tần, bán từng con cá, để nuôi con.

Tôi nghĩ. Cái nghề bán cá ngoài chợ này, cực ghê — dậy sớm, ngồi cả buổi, tay chân lúc nào cũng ướt, cũng tanh; mùa nắng thì nóng, mùa mưa thì ướt; lời lãi được mấy đồng một ký, mà phải ngồi cả buổi sáng mới kiếm được đủ ngày.

Tôi nhìn quanh cái chợ. Sáng sớm, bao nhiêu người như cô — cô bán cá, cô bán rau, cô bán thịt. Mấy người, dậy từ tờ mờ sáng, ra chợ, dọn hàng, ngồi bán, khi cả thành phố còn ngủ, họ đã bắt đầu một ngày lao động. Cái chợ sớm, nhộn nhịp, tảo tần.

Tôi nghĩ. Mình ra chợ, mua con cá, mớ rau, tiện ghê — đồ tươi, có sẵn. Mà ít khi mình nghĩ, để có cái chợ sớm này, có bao nhiêu người đã dậy từ khuya, đã lăn lộn từ tờ mờ, để dọn ra, bán cho mình.

Tôi trả tiền, gửi cô thêm chút: “Con cảm ơn cô. Cô bán đắt hàng nha.” Cô cười, cái nụ cười hiền, cảm ơn tôi. Rồi cô lại quay qua, làm cá cho người khách kế tiếp, đôi tay lại thoăn thoắt, trong cái buổi sáng còn mờ sương.

Tôi nghĩ. Mấy người buôn bán nhỏ ngoài chợ, họ là một phần của cái nhịp sống Sài Gòn. Họ dậy sớm nhất, lao động cực nhọc nhất, mà kiếm được ít nhất. Vậy mà họ không than, cứ tảo tần, lặng lẽ, nuôi gia đình bằng đôi tay chai sạn.

Lần sau, đi chợ sớm, gặp mấy cô, mấy chú bán hàng, mua giúp người ta một chút đi, nói với người ta một câu tử tế: “Cô bán đắt hàng nha.” Cái đó nhỏ thôi, mà với người dậy sớm, tảo tần kia, cũng là một chút động viên, cho cái buổi sáng cực nhọc. Tự nhiên thấy thương mấy người dậy sớm mưu sinh ghê. Bữa nào đi chợ, ghé mua ủng hộ người ta nha. Mai tôi lại kể tiếp cho bạn nghe; Sài Gòn buổi sáng sớm, có những người tảo tần, để cả thành phố có bữa cơm.