Sài Gòn ngồi nghe mình kể · Tập 73

Tiếng Bolero Từ Quán Cà Phê

Đi ngang quán cà phê đêm, nghe vọng ra một bài bolero cũ, tự nhiên chậm bước lại. Cái giọng ca sĩ xưa, trầm ấm; tiếng đàn guitar bập bùng; câu hát buồn buồn, da diết, vọng ra từ cái quán cà phê nhỏ ven đường. Tôi đứng lại, nghe một chút, tự nhiên lòng chùng xuống.

Bolero. Cái dòng nhạc đó, nó rất Sài Gòn, rất Việt Nam — mấy bài hát về tình yêu, về quê hương, về những cuộc chia ly; giai điệu chậm, lời buồn, mà thấm. Ông bà mình nghe, ba má mình nghe, và giờ vẫn còn vang lên từ mấy cái quán cà phê đêm, như một thứ âm thanh đi xuyên qua mấy thế hệ.

Tôi nhớ hồi nhỏ, ba tôi mê bolero lắm. Tối nào ba cũng mở mấy băng cassette cũ — mấy bài hát của Chế Linh, Tuấn Vũ, Hương Lan… Ba ngồi nghe, nhâm nhi ly trà. Hồi đó tôi còn nhỏ, thấy nhạc gì mà buồn hiu, chậm rì, tôi không thích. Mà giờ lớn rồi, tự nhiên tôi lại thấy hay.

Lạ ghê. Hồi trẻ, mình thích nhạc trẻ, nhạc sôi động, thấy bolero sến, cũ, buồn. Mà càng lớn, càng đi qua nhiều chuyện, tự nhiên mình lại thấm mấy bài bolero đó. Mấy câu hát về tình duyên dang dở, về đời người lận đận, hồi xưa nghe không hiểu; giờ nghe, thấy đúng, thấy thương. Hóa ra, phải sống đủ lâu, mới hiểu được mấy bài hát buồn.

Tôi nghĩ, bolero nó hay ở chỗ, nó kể chuyện đời thường: chuyện của người lao động, người bình dân; chuyện tình yêu trắc trở, chuyện xa quê, chuyện nghèo khó — mấy cái rất thật, rất đời. Nên người ta nghe, thấy mình trong đó. Bolero, là tiếng lòng của người bình dân Việt Nam — buồn, mà gần gũi; sến, mà chân thật.

Tôi đứng nghe hết bài hát. Bài hát về một người, đợi một người, mà người đó không về. Buồn. Mà cái buồn đó, nó đẹp — nó làm mình nhớ tới mấy cuộc tình đã qua, mấy người đã xa, mấy điều đã mất. Bolero, nó chạm vào cái phần hoài niệm trong mỗi người, cái phần mà ai sống lâu cũng có.

Tôi nghĩ về ba. Giờ ba già rồi, mà ba vẫn nghe bolero; mỗi lần về thăm nhà, vẫn thấy ba ngồi, mở mấy bài hát cũ. Tự nhiên tôi hiểu ba hơn — hiểu tại sao ba mê mấy bài hát buồn đó. Tại trong mấy câu hát, có cả một thời tuổi trẻ của ba, có những kỷ niệm, những con người, mà ba đã đi qua. Bolero, với ba, là cả một khoảng trời.

Tôi nghĩ, âm nhạc nó kỳ diệu. Một bài hát, có thể gói cả một thời đại; một giai điệu, có thể gọi về cả một khoảng ký ức. Mình nghe một bài hát cũ, là tự nhiên sống lại cái thời mình nghe nó lần đầu. Mấy bài bolero đó, với người Việt mình, nó không chỉ là nhạc, mà là một phần của tâm hồn, của ký ức dân tộc.

Tôi tiếp tục đi. Tiếng bolero xa dần sau lưng, mà cái dư âm của nó còn theo tôi. Tối nay, về nhà, chắc tôi sẽ mở một bài bolero, ngồi nghe, như ba tôi vẫn ngồi nghe — tự nhiên thấy gần ba hơn, gần với cái thời xưa cũ, đẹp đẽ đó, hơn.

Nếu đêm nào đó bạn đi ngang một quán cà phê, nghe vọng ra một bài hát cũ, một bài bolero, thì thử chậm bước lại, nghe một chút đi — để mấy câu hát xưa gợi cho bạn một chút hoài niệm, một chút bình yên. Và nếu ba má bạn mê nhạc xưa, thì thử ngồi nghe cùng họ một bữa; biết đâu, bạn hiểu họ hơn, qua mấy bài hát đó. Tối nay, mở một bài hát cũ mà nghe nha, để lòng mình lắng lại một chút. Mai tôi lại kể tiếp cho bạn nghe; Sài Gòn về đêm, một tiếng bolero, cũng đủ làm lòng người chùng xuống.