Sài Gòn ngồi nghe mình kể · Tập 71

Người Về Hưu Không Biết Làm Gì Cho Hết Ngày

Có người cả đời đi làm, tới lúc về hưu rồi, lại không biết làm gì cho hết một ngày. Tôi biết một chú như vậy. Chú làm nhà nước mấy chục năm, tới tuổi, về hưu. Lúc còn đi làm, chú than mệt, mong nghỉ; mà nghỉ rồi, chú lại thấy trống rỗng.

Chú kể, mấy tháng đầu về hưu vui lắm: ngủ nướng, thong thả, không phải dậy sớm đi làm. Mà được một thời gian, cái vui đó hết, thay vào đó là cái trống. Sáng dậy, không biết làm gì; cả ngày dài, không biết lấp đầy bằng cái gì. Chú nói: “Một ngày sao mà nó dài quá con ơi.”

Tôi nghĩ về điều đó. Lạ ghê. Hồi đi làm, mình mong được nghỉ, mong có thời gian rảnh; mà tới khi rảnh thật, rảnh hoàn toàn, mình lại thấy hụt hẫng. Hóa ra, công việc không chỉ cho mình tiền — nó còn cho mình một cái lý do để dậy mỗi sáng, một cái cấu trúc cho ngày của mình, một cảm giác mình còn có ích.

Chú nói, cái khó nhất khi về hưu, không phải là thiếu tiền, mà là thiếu cái cảm giác mình còn quan trọng. Hồi đi làm, chú là trưởng phòng, có nhân viên, có việc, có người cần chú; về hưu rồi, tự nhiên không ai cần chú nữa. Con cái đi làm, vợ có việc của vợ; chú ngồi đó, một mình, với cả một ngày trống. Cái cảm giác “mình thành người thừa” đó, buồn lắm.

Tôi nghĩ, về hưu là một bước chuyển lớn, mà ít ai chuẩn bị cho nó. Mình lo làm, lo kiếm tiền, lo sự nghiệp cả đời, mà ít khi nghĩ tới: rồi khi nghỉ làm, mình sẽ sống thế nào, mình sẽ làm gì cho hết ngày, mình sẽ tìm niềm vui, ý nghĩa, ở đâu khi không còn công việc? Mấy câu hỏi đó, tới lúc về hưu, mới giật mình.

Tôi thấy thương chú. Cả đời chú cống hiến cho công việc, tới lúc nghỉ đáng lẽ được an nhàn, vui vẻ, mà chú lại lạc lõng, không biết sống tiếp thế nào. Tôi khuyên chú kiếm cái gì đó để làm: một cái thú vui, một cái sở thích, tham gia một hội nhóm gì đó, trồng cây, tập thể dục, gặp gỡ bạn bè — để cái ngày của chú có cái gì đó để mong, để làm.

Mấy tháng sau, tôi gặp lại chú. Chú khác hẳn, vui vẻ hơn. Chú kể, chú tham gia một câu lạc bộ cờ tướng ở công viên, sáng nào cũng ra đó đánh cờ với mấy ông bạn già, chiều thì chú trồng mấy chậu cây. “Giờ ngày của chú có việc rồi con. Không còn thấy trống nữa.” Tôi mừng cho chú.

Tôi nghĩ, ý nghĩa cuộc sống không chỉ nằm ở công việc, sự nghiệp, mà nằm ở cái cảm giác mình còn kết nối, còn làm được gì đó, còn có niềm vui. Khi về hưu, mất công việc, mình phải tự đi tìm mấy cái đó ở chỗ khác: ở sở thích, ở bạn bè, ở gia đình, ở những việc nhỏ làm mình vui. Cuộc sống vẫn còn nhiều thứ để sống, ngoài công việc.

Tôi nghĩ về chính mình, sau này. Tôi cũng sẽ về hưu, cũng sẽ tới cái ngày không còn đi làm nữa. Nên thôi, từ bây giờ, ngoài công việc, mình cũng nên nuôi dưỡng mấy cái khác: mấy sở thích, mấy mối quan hệ, mấy niềm vui ngoài công việc — để sau này về hưu, mình không bị trống, không bị lạc lõng, mà có một cuộc sống phong phú, ngoài cái danh xưng công việc.

Nếu ba má bạn, hay người thân bạn, mới về hưu mà thấy họ buồn, trống trải, thì để ý tới họ một chút nha — rủ họ làm cái gì đó, tạo cho họ một niềm vui. Mấy người vừa về hưu, họ cần được giúp để tìm lại ý nghĩa; một chút quan tâm của mình, có thể giúp họ rất nhiều. Tự nhiên nghĩ, cuộc sống cần được chuẩn bị, cho mọi giai đoạn, kể cả giai đoạn nghỉ ngơi. Mai tôi lại kể tiếp cho bạn nghe.