Sài Gòn ngồi nghe mình kể · Tập 66

Ông Chú Sửa Đồng Hồ Cũ

Trong cái tiệm nhỏ xíu, ông chú cúi đầu sửa mấy cái đồng hồ cũ người ta đem tới. Cái tiệm chỉ rộng chừng hai mét: một cái tủ kính bày mấy cái đồng hồ, một cái bàn nhỏ với mấy cái kềm, tua vít li ti. Ông chú ngồi đó, đeo cái kính lúp, cúi xuống tỉ mỉ, mở nắp đồng hồ, mò trong mấy cái bánh răng nhỏ xíu. Cả ngày, ông ngồi vậy.

Tôi đi ngang, thấy ông qua cái cửa kính, cúi đầu, chăm chú. Trong cái thời mà ai cũng coi giờ trên điện thoại, vẫn còn một ông chú ngồi sửa mấy cái đồng hồ cũ. Tôi tò mò, ghé vào, hỏi ông còn đông khách không. Ông cười: “Ít rồi con. Giờ ai còn xài đồng hồ cơ nữa. Mà cũng còn mấy người, quý cái đồng hồ cũ, đem tới sửa.”

Tôi nhìn mấy cái đồng hồ trong tủ — toàn đồng hồ cũ: mấy cái đồng hồ đeo tay xưa, mấy cái đồng hồ quả lắc, mấy cái đồng hồ để bàn cổ. Ông nói, mỗi cái đồng hồ đem tới thường có một câu chuyện: “Cái này của ông nội người ta để lại. Cái kia là quà cưới hồi xưa. Cái nọ theo người ta mấy chục năm rồi.” Người ta không sửa vì cần coi giờ, mà vì cái đồng hồ đó gắn với một kỷ niệm.

Tôi nghĩ, đó là lý do ông còn sống được với cái nghề này. Không phải vì người ta cần đồng hồ để coi giờ, mà vì người ta muốn giữ lại một kỷ vật — một cái đồng hồ của người thân đã mất, một món quà của một thời đã xa. Sửa cái đồng hồ, là giữ lại một phần ký ức; và ông chú, là người giúp người ta giữ lại ký ức đó.

Tôi để ý cái cách ông làm việc — tỉ mỉ kinh khủng. Mấy cái bánh răng nhỏ xíu như hạt cát, ông gắp từng cái, lau, lắp lại, cẩn thận như đang làm phẫu thuật. Cái nghề này, cần sự kiên nhẫn ghê gớm, cần con mắt tinh, đôi tay khéo, và một cái tâm tĩnh. Mấy thứ đó, thời nay hiếm.

Ông kể, ông học nghề này từ cha ông; cha ông cũng sửa đồng hồ. Mấy chục năm, ông gắn bó với cái nghề này. “Giờ già rồi, mắt yếu rồi, sửa chậm hơn hồi xưa. Mà bỏ không được. Quen rồi. Với lại, mấy cái đồng hồ này, không sửa thì ai sửa cho người ta.” Lại cái câu quen thuộc của mấy người làm nghề cũ — nghĩ cho khách, nghĩ cho cái nghề.

Tôi nghĩ về thời gian. Cái nghề của ông, là sửa mấy cái máy đo thời gian; mà chính ông, cũng đang bị thời gian bỏ lại. Cái nghề đang tàn, mấy đứa trẻ không ai học sửa đồng hồ nữa; tới khi ông nghỉ, ông đi, chắc không còn ai nối nghiệp, cái tiệm đồng hồ cũ này rồi cũng sẽ đóng cửa, như bao nhiêu cái nghề cũ khác.

Mà tôi nghĩ, chừng nào ông còn ngồi đó, thì còn có một chỗ để người ta đem mấy cái đồng hồ kỷ niệm tới sửa, còn có một người giúp người ta giữ lại một phần quá khứ. Cái tiệm nhỏ xíu đó, nó không chỉ sửa đồng hồ; nó giữ giùm người ta những kỷ niệm, đong trong mấy cái máy đo thời gian cũ kỹ.

Tôi cảm ơn ông, rồi đi. Nhìn lại, vẫn thấy ông cúi đầu, tỉ mỉ với cái đồng hồ, trong cái tiệm nhỏ, giữa tiếng tích tắc của không biết bao nhiêu cái đồng hồ. Một hình ảnh, vừa hoài niệm, vừa đáng quý — một người, lặng lẽ giữ một cái nghề, một chút thời gian xưa.

Nếu bạn có một món đồ cũ nào đó, gắn với kỷ niệm — một cái đồng hồ, một món đồ của người thân — mà nó hư, thì đừng vội bỏ. Kiếm một người thợ cũ, sửa lại đi, giữ lại cái kỷ niệm đó. Và ủng hộ mấy người thợ cũ, để cái nghề của họ còn tồn tại thêm chút nữa. Tự nhiên thấy quý mấy cái cũ, mấy người giữ nghề cũ ghê. Mai tôi lại kể tiếp cho bạn nghe; Sài Gòn còn mấy cái tiệm nhỏ như vậy, là còn giữ được một chút hồn xưa.