Sài Gòn ngồi nghe mình kể · Tập 57

Người Bán Báo Dạo Còn Sót Lại

Giờ ít ai đọc báo giấy, mà vẫn còn một ông bán báo dạo, đi ngang mỗi sáng. Cái xe đạp cũ, phía sau buộc một cọc báo. Ông đạp chậm chậm qua mấy con đường, thỉnh thoảng rao một tiếng: “Báo… báo mới đây…” Cái tiếng rao, giờ nghe lạ, tại lâu rồi, ít ai còn rao bán báo nữa.

Tôi nhớ hồi xưa, người bán báo dạo nhiều lắm. Sáng nào cũng có người đạp xe, rao báo khắp xóm, nhà nào cũng mua một tờ. Ba tôi sáng nào cũng đón mua một tờ báo, ngồi đọc với ly cà phê — đó là một phần của buổi sáng, hồi đó. Còn bây giờ, người ta đọc tin trên điện thoại hết rồi; báo giấy, gần như không ai mua nữa.

Vậy mà ông đó vẫn bán, vẫn đạp xe, vẫn rao, mỗi sáng. Tôi tự hỏi, một ngày ông bán được mấy tờ? Chắc ít lắm. Mấy người còn mua báo giấy, giờ chủ yếu là mấy ông bà lớn tuổi, quen đọc báo giấy cả đời, không bỏ được. Ông bán báo, chắc cũng chỉ còn mấy khách quen đó; mỗi sáng, đạp xe đi giao cho họ.

Tôi nghĩ về ông. Cái nghề của ông, đang tàn. Từ từ, mấy khách quen của ông cũng già đi, rồi mất; mấy người trẻ thì không ai đọc báo giấy. Tới một ngày, sẽ không còn ai mua báo nữa, và cái nghề bán báo dạo sẽ biến mất hẳn, cùng với những người như ông. Ông là một trong những người cuối cùng, của một cái nghề đang chết.

Có bữa, tôi kêu ông lại, mua một tờ báo. Thật ra tôi cũng đọc tin trên mạng rồi, mà tôi muốn mua. Ông mừng, đưa tôi tờ báo: “Cảm ơn con. Giờ ít người mua lắm. Con còn chịu đọc báo giấy là quý.” Tôi cười, cầm tờ báo, tự nhiên thấy như cầm một chút của ngày xưa — cái mùi giấy mực, cái cảm giác lật trang, mấy cái mà sắp mất rồi.

Tôi hỏi ông: “Ông bán báo lâu chưa ông?” Ông nói: “Mấy chục năm rồi con. Từ hồi trẻ. Giờ già rồi, mà bỏ không được. Quen rồi. Với lại, mấy ông bà khách quen, vẫn đợi báo mỗi sáng. Mình nghỉ, tội người ta.” Lại cái câu đó — “mình nghỉ, tội người ta.” Mấy người làm nghề cũ, họ hay nghĩ cho khách của mình như vậy.

Tôi nghĩ, mỗi cái nghề tàn đi, là một phần của ngày xưa, mất theo: bán báo dạo, sửa máy đánh chữ, chụp hình dạo, bơm mực bút — mấy cái nghề từng quen thuộc, giờ chỉ còn vài người cuối cùng, cố giữ. Rồi họ cũng sẽ nghỉ, sẽ già, sẽ đi; và mấy cái nghề đó, sẽ chỉ còn trong ký ức của những người từng sống qua cái thời đó.

Tôi không trách sự đổi thay. Cái mới tiện hơn, thì người ta dùng cái mới, đó là lẽ thường. Tôi chỉ thấy hơi tiếc — tiếc cho mấy cái nghề cũ, mấy nét sinh hoạt cũ, đang mất dần; và thương cho mấy người cuối cùng, còn bám lấy nó. Họ không chỉ bán báo, sửa đồ, hay làm cái nghề của họ; họ còn đang giữ lại, một chút hồn của thành phố ngày xưa.

Nếu sáng nào đó bạn gặp một người bán báo dạo, hay một người làm cái nghề cũ nào đó sắp tàn, mà bạn có điều kiện, thì ghé ủng hộ một chút đi — mua một tờ báo, dùng một dịch vụ. Không phải vì bạn cần, mà vì biết đâu, đó là một trong những lần cuối bạn còn được thấy cái nghề đó, còn được giữ lại một chút của ngày xưa. Tự nhiên thấy nhớ cái thời ba ngồi đọc báo sáng ghê. Mấy cái cũ, rồi cũng qua; mà mình giữ được chút nào, hay chút đó. Mai tôi lại kể tiếp cho bạn nghe.