Sài Gòn ngồi nghe mình kể · Tập 48

Chú Vá Xe Lề Đường

Góc đường có chú vá xe, ngồi cả ngày dưới cái dù rách, đợi xe nào lủng ghé vào. Cái đồ nghề bày ra: cái thau nước, mấy miếng vá, cái bơm, mấy cây kềm. Chú ngồi trên cái ghế nhựa thấp. Trưa nắng gắt, chú ngồi đó, đợi.

Cái nghề vá xe, nó lạ. Không có khách đều, phải đợi — đợi ai đó xui xui, cán đinh, lủng bánh, rồi dắt xe tới. Có khi cả buổi không có ai. Có khi mưa, có khi nắng, chú cũng ngồi đó, tại không ngồi, lỡ có khách thì sao. Cái nghề đợi may rủi của người ta.

Tôi có lần lủng bánh xe, dắt bộ tới chỗ chú. Chú đang ngủ gà gật, nghe tiếng dắt xe, chú giật mình dậy: “Lủng hả con? Để chú coi.” Chú lật xe lên, tháo bánh, mò chỗ lủng. Tay chú đen nhẻm dầu nhớt, mà thao tác nhanh, gọn, quen lắm — mấy chục năm vá xe, chắc nhắm mắt chú cũng làm được.

Vừa vá, chú vừa nói chuyện. Chú kể, chú ngồi vá xe ở góc này mấy chục năm, từ hồi đường còn nhỏ, ít xe; giờ đường mở rộng, xe đông, mà nghề vá xe lại ế hơn. Tôi hỏi sao kỳ vậy. Chú cười: “Tại xe giờ tốt hơn, ít lủng. Với lại, lủng cái người ta thay ruột mới luôn, ít ai vá. Thời buổi đổi rồi con.”

Tôi nhìn chú vá cái bánh xe — tỉ mỉ, cẩn thận. Chú chà nhám chỗ lủng, phết keo, dán miếng vá, ép lại; bơm hơi vô, nhúng nước thử coi còn xì không. Làm kỹ, như thể đó là chiếc xe của chú. Vá xong, chú lắp lại, vặn ốc chắc chắn: “Rồi đó con. Chạy được rồi.” Cái giá vá, có mấy chục ngàn.

Tôi nghĩ, mấy chục ngàn đó, với chú, là cả một lúc ngồi đợi dưới nắng, là công sức, là tay nghề mấy chục năm — mà cũng chỉ mấy chục ngàn. Tôi gửi chú thêm chút, nói: “Con cảm ơn chú. Chú vá kỹ ghê.” Chú cười, cái nụ cười hiền: “Có gì đâu con. Nghề của chú mà.”

Tôi nghĩ về cái nghề của chú — một cái nghề nhỏ, lặng lẽ ở một góc đường, mà nó cần thiết. Bạn thử tưởng tượng, đang chạy xe, lủng bánh giữa đường, không có chỗ vá; lúc đó mới thấy, mấy chú vá xe lề đường quý cỡ nào. Mấy người làm mấy cái nghề nhỏ, thầm lặng vậy — mình chỉ cần tới họ khi mình gặp sự cố, còn bình thường, mình quên mất họ.

Tôi nghĩ, thành phố này được giữ cho trơn tru, là nhờ rất nhiều người làm mấy cái nghề nhỏ như chú: chú vá xe, người sửa khóa, người mài dao kéo, người sửa đồ điện. Mấy cái nghề mà người ta hay coi thường, hay quên, mà thiếu họ là cuộc sống mình gặp trục trặc liền. Mỗi người, một mắt xích nhỏ, giữ cho cái guồng máy thành phố chạy đều.

Lần sau, nếu xe bạn lủng bánh, ghé một chú vá xe lề đường, thì nhớ cảm ơn chú một câu nha, trả tiền đàng hoàng, đừng kì kèo mấy đồng. Tại mấy chục ngàn đó, với mình là nhỏ, mà với chú là cả một buổi ngồi đợi dưới nắng. Một chút trân trọng, cho người làm nghề nhỏ. Sài Gòn này, mỗi góc đường có một người, một nghề; mình để ý một chút, là thấy ai cũng đáng quý. Mai tôi lại kể tiếp cho bạn nghe.