Sài Gòn ngồi nghe mình kể · Tập 38

Tiếng Chổi Tre Buổi Sớm

Sáng sớm, khi trời còn chưa rõ mặt người, tôi đã nghe tiếng chổi tre quèn quẹt: quẹt, quẹt, quẹt, ngoài đường, dưới hẻm. Cái tiếng đó kéo tôi ra khỏi giấc ngủ một cách rất nhẹ — không gắt gỏng như tiếng chuông báo thức, mà êm, quen, như một cái nhịp của buổi sáng.

Tiếng chổi tre. Một thứ âm thanh mà tôi nghe từ hồi nhỏ. Hồi đó, nhà tôi ở một con hẻm nhỏ, sáng nào cũng có tiếng chổi quét sân, quét đường. Tôi nằm trong nhà, chưa muốn dậy, nghe tiếng chổi đều đều bên ngoài, biết là trời sắp sáng, biết là một ngày mới sắp bắt đầu.

Lạ ghê. Cái tiếng chổi tre đó, mấy chục năm rồi, mà sáng nay nghe lại, vẫn y nguyên cái cảm giác cũ: cảm giác bình yên, cảm giác của một buổi sáng còn tinh khôi, chưa vướng bận gì — cái lúc mà thành phố còn đang ngái ngủ, mà đã có người dậy, quét dọn, chuẩn bị cho một ngày mới.

Tôi nghĩ, mấy cái âm thanh buổi sớm nó có một vẻ đẹp riêng: tiếng chổi tre, tiếng gà gáy đâu đó, tiếng rao đầu tiên trong ngày, tiếng xe đạp lọc cọc của người đi chợ sớm. Mấy cái âm thanh đó báo hiệu bình minh, báo hiệu thành phố đang thức dậy, từ từ, dịu dàng, trước khi cái ồn ào của ban ngày ập tới.

Giờ thì mấy cái âm thanh đó cũng ít dần. Người ta dùng chổi nhựa, máy hút bụi; tiếng chổi tre quèn quẹt, ít nghe hơn xưa; nhà cao tầng nhiều, hẻm nhỏ ít đi; buổi sáng thành phố giờ là tiếng xe, tiếng còi, tiếng máy lạnh. Nên sáng nay, nghe được tiếng chổi tre, tự nhiên thấy quý, như gặp lại một thứ tưởng đã mất.

Tôi nằm yên, nghe tiếng chổi xa dần, để cái âm thanh đó dẫn mình về những buổi sáng cũ: buổi sáng ở căn nhà tuổi thơ, buổi sáng mà má đã dậy nấu cơm, ba pha trà, buổi sáng mà mình còn nhỏ, chưa lo gì, chỉ việc ngủ cho đã rồi dậy đi học. Mấy buổi sáng đó, giờ chỉ còn trong ký ức, mà một tiếng chổi tre thôi cũng đủ gọi nó về.

Tôi nghĩ, ký ức của con người nó lưu trong nhiều thứ lắm — không chỉ trong hình ảnh, mà còn trong âm thanh, trong mùi hương, trong cảm giác. Mình tưởng quên rồi, mà chỉ cần một cái cớ nhỏ, một tiếng động quen, là cả một khoảng trời ùa về, rõ tới mức mình như sống lại cái khoảnh khắc đó một lần nữa.

Tiếng chổi ngoài kia ngừng. Chắc người ta quét xong rồi. Trời cũng bắt đầu sáng, ánh sáng đầu tiên lọt qua khe cửa. Một ngày mới, chính thức bắt đầu. Mà nhờ tiếng chổi tre hồi nãy, cái buổi sáng này, với tôi, có thêm một chút ấm, một chút hoài niệm.

Sáng nay, nếu bạn dậy sớm, thử lắng nghe một chút xem ngoài kia có âm thanh gì của buổi sớm không: tiếng chổi, tiếng chim, tiếng người ta dọn hàng. Mấy cái âm thanh nhỏ đó, nó làm cho buổi sáng có hồn, và biết đâu, nó cũng gọi về cho bạn một kỷ niệm nào đó, êm đềm. Chúc bạn một buổi sáng bình yên, lắng nghe thành phố thức dậy một chút nha. Mai tôi lại kể tiếp cho bạn nghe.