Sài Gòn ngồi nghe mình kể · Tập 37

Đứa Nhỏ Bán Kẹo Kéo Trước Cổng Trường

Trước cổng trường có đứa nhỏ bán kẹo kéo. Mặt còn non lắm, chắc cỡ mười một, mười hai tuổi — cái tuổi mà lẽ ra giờ này đang ngồi trong lớp. Mà nó thì đứng ngoài cổng, đẩy cái xe kẹo kéo nhỏ, đợi giờ tan trường, bán cho mấy bạn học sinh.

Tôi đi ngang, dừng lại nhìn. Cái xe kẹo kéo cũ, một cục kẹo mạch nha to, nó kéo ra từng sợi, tay nó thoăn thoắt, quen lắm rồi. Mấy đứa học sinh bu lại mua, nó bán, thối tiền, nhanh nhẹn. Nhìn cái cách nó làm, thành thạo hơn cái tuổi của nó nhiều.

Tôi tự hỏi, sao giờ này nó không đi học? Mấy bạn cùng tuổi nó đang ngồi trong lớp kia, còn nó thì đứng ngoài, bán kẹo cho tụi nó. Cùng một độ tuổi, mà hai số phận khác nhau: đứa thì được đi học, đứa thì phải đi làm. Tự nhiên tôi thấy nghẹn.

Tôi không biết hoàn cảnh nó. Có thể nhà nó nghèo quá, có thể ba mẹ nó bệnh, nó phải phụ kiếm tiền, có thể nó là trụ cột nhỏ của cả một gia đình. Mười mấy tuổi, mà đã phải lo cơm áo — cái tuổi đáng lẽ chỉ lo học, lo chơi, mà nó đã phải gánh những thứ nặng hơn tuổi mình nhiều.

Tôi lại mua một cây kẹo kéo. Thật ra tôi đâu còn thích ăn kẹo kéo nữa, mà tôi muốn mua. Nó kéo kẹo cho tôi, đưa, rồi cười — cái nụ cười con nít, vẫn còn hồn nhiên. Dù cuộc sống bắt nó lớn sớm, thì trong nụ cười đó vẫn còn một đứa trẻ. Tự nhiên tôi vừa thương, vừa mừng — mừng vì nó vẫn còn cười được.

Tôi hỏi nó vài câu. “Con bán ở đây lâu chưa?” Nó nói: “Dạ cũng được mấy tháng rồi chú.” “Con còn đi học không?” Nó im một chút, rồi nói: “Dạ con học buổi sáng. Chiều con ra bán phụ má.” Tôi thở phào. Ờ, ít ra nó vẫn còn được đi học — buổi sáng đi học, buổi chiều đi bán, cũng cực, mà ít ra nó chưa phải bỏ học hẳn.

Tôi nghĩ về đứa nhỏ đó. Tuổi thơ của nó, chắc khác tuổi thơ của nhiều đứa khác: không có nhiều thời gian chơi, phải biết kiếm tiền sớm, phải hiểu chuyện sớm. Mà tôi tin, cái đứa nhỏ biết phụ má từ nhỏ đó, lớn lên sẽ là một người tử tế, biết thương người — tại nó hiểu cái cực từ sớm, nên nó sẽ biết quý, biết thương.

Trước khi đi, tôi gửi nó thêm chút tiền, nói: “Con giỏi lắm. Ráng học nha con. Học để sau này đỡ cực.” Nó cười, gật đầu: “Dạ, con cảm ơn chú.” Cái dạ đó, ngoan. Tôi chạy xe đi, mà cứ nghĩ tới nó hoài — mong cho nó học giỏi, mong cho cuộc đời nó sau này đỡ cực hơn bây giờ, mong cho nó, dù phải lớn sớm, vẫn giữ được cái nụ cười hồn nhiên đó.

Tôi nghĩ, ngoài kia có nhiều đứa nhỏ như vậy lắm: bán vé số, bán kẹo, phụ quán, nhặt ve chai — mấy đứa nhỏ phải lớn trước tuổi. Mình đi ngang, nhiều khi không để ý, mà mỗi đứa là một hoàn cảnh, một tuổi thơ thiếu thốn mà vẫn ráng. Tụi nó, đáng được thương, và đáng được nâng đỡ.

Lần sau, nếu bạn gặp một đứa nhỏ đang mưu sinh ngoài đường, mua giúp nó một chút đi, nói với nó một câu động viên: “Con giỏi lắm. Ráng lên nha con.” Một câu thôi, mà với một đứa trẻ đang phải lớn sớm, biết đâu nó là một chút ấm, một chút tin tưởng, mà nó cần. Tự nhiên thấy thương mấy đứa nhỏ phải lớn sớm ghê — mong tụi nó đều được bình an, được học hành. Mai tôi lại kể tiếp cho bạn nghe.