Sài Gòn ngồi nghe mình kể · Tập 31

Cô Lao Công Quét Đường 4 Giờ Sáng

Bốn giờ sáng, đường còn vắng. Tôi đã nghe tiếng chổi của cô lao công: soạt, soạt, soạt, đều đều, trong cái yên tĩnh của thành phố chưa thức. Tôi dậy sớm, ra ban công, nhìn xuống đường, thấy cô đang quét — một mình, giữa cái giờ mà gần như cả thành phố còn đang ngủ.

Bốn giờ sáng là một cái giờ lạ. Đêm thì chưa hết hẳn, mà sáng thì cũng chưa tới. Mấy người chạy xe đêm thì vừa về, mấy người bán hàng sáng thì chưa ra. Cái khoảng giao nhau đó, thành phố vắng nhất. Và trong cái vắng đó, có cô lao công, đang quét đường.

Tôi nhìn cô làm. Cây chổi tre dài, quét từng nhịp, gom lá, gom rác, gom bụi của cả một ngày hôm qua. Cô đẩy cái xe nhỏ đi theo, quét tới đâu sạch tới đó, chậm mà đều. Con đường dài, cô quét từ đầu này tới đầu kia.

Tôi nghĩ, để có mặt ở đây lúc bốn giờ sáng, cô phải dậy từ ba giờ. Lúc đó, ngoài trời còn tối thui, người ta đang ngủ ngon nhất. Còn cô thì thức dậy, mặc đồ, ra đường, bắt đầu một ngày làm việc. Ngày của cô bắt đầu, khi ngày của người khác còn chưa tới.

Tôi để ý, lúc cô quét, có mấy người chạy xe đêm về ngang — mệt mỏi, uể oải, vừa kết thúc một đêm dài. Còn cô thì vừa bắt đầu một ngày mới. Hai cái nhịp sống, gặp nhau ở cái giờ bốn giờ sáng này: người sắp được ngủ, người vừa thức dậy. Mà ai cũng đang mưu sinh, ai cũng đang vì một cái gì đó mà ráng.

Cô quét xong đoạn đường trước nhà tôi, sạch trơn, rồi cô nghỉ một chút. Lấy bình nước, uống một ngụm, ngồi xuống cái ghế đá, thở. Trong ánh đèn đường vàng, tôi thấy cô lau mồ hôi. Bốn giờ sáng, trời mát, mà cô vẫn đổ mồ hôi — tại làm việc tay chân, cực.

Tôi nghĩ về cái nghề của cô: dậy sớm nhất thành phố, làm cái việc thầm lặng nhất, để khi mọi người thức dậy bước ra đường, đã có một con đường sạch sẽ chờ sẵn. Mình hưởng cái sạch đó mỗi sáng, mà ít khi nghĩ tới người đã dậy từ ba bốn giờ để quét nó.

Một lát, cô đứng dậy, đẩy xe đi tiếp, qua con đường khác, lại quét, lại gom, lại làm sạch. Cái dáng cô nhỏ, khuất dần trong cái sáng sớm lờ mờ. Trời bắt đầu hửng, thành phố sắp thức, và cô đã làm xong phần việc của mình, trước khi ngày kịp bắt đầu.

Sáng nay, khi bạn thức dậy, bước ra đường, thấy đường phố sạch sẽ, gọn gàng, thử nhớ một chút: có người đã dậy từ ba bốn giờ sáng, để quét con đường đó cho mình. Mình không gặp họ, mà cái sạch sẽ mình đang đi trên đó có công của họ. Một chút biết ơn thầm thôi, cũng được. Hôm nay bạn ra đường, để ý mấy người dậy sớm một chút nha — Sài Gòn sạch đẹp mỗi sáng, là nhờ những người thức trước cả mặt trời. Mai tôi lại kể tiếp cho bạn nghe.