Sài Gòn ngồi nghe mình kể · Tập 26

Chú Xe Ôm Truyền Thống Thời Công Nghệ

Góc đường đó còn một chú xe ôm truyền thống, ngồi đợi khách giữa cái thời ai cũng đặt xe qua app. Chú ngồi trên cái yên xe, dưới gốc cây, cái nón bảo hiểm cũ máng ở ghi đông. Trưa nắng, chú phe phẩy cái nón lá quạt cho mát, ngồi đó, đợi. Mà khách thì lâu lắm mới có một người.

Hồi xưa, xe ôm truyền thống đắt khách lắm. Mỗi góc đường có một chú, ai đi đâu cũng kêu xe ôm. Còn bây giờ, người ta mở điện thoại, bấm cái là có xe tới, rẻ hơn, tiện hơn, biết trước giá. Mấy chú xe ôm truyền thống từ từ ít khách dần. Mà chú vẫn ngồi đó, tại chú đâu rành công nghệ, tại chú quen cái góc đường này mấy chục năm rồi.

Tôi hay đi ngang, thấy chú ngồi đó: khi thì ngủ gà gật, khi thì ngồi nhìn dòng xe chạy, khi thì nói chuyện với mấy chú xe ôm khác, cũng già như chú. Cái dáng ngồi đó tôi thấy hoài, mà tự nhiên có bữa tôi thấy thương — thương cái cảnh một người, một nghề, đang bị thời gian bỏ lại phía sau.

Tôi nghĩ về chú. Chú chạy xe ôm chắc cả đời. Cái nghề đó từng nuôi sống gia đình chú, từng đưa đón biết bao nhiêu người. Mà giờ, thời thế đổi: có cái mới tiện hơn, rẻ hơn, người ta chuyển qua cái mới. Còn chú thì ở lại với cái nghề cũ, cái góc đường cũ.

Có bữa tôi không vội, tôi kêu chú chở. Chú mừng ra mặt, lật đật đội nón, nổ máy. Chú chở chậm, mà chắc tay. Vừa chạy chú vừa kể chuyện: chuyện hồi xưa khu này khác lắm, chuyện chú chạy xe ôm từ hồi còn trẻ, chuyện con cái chú giờ lớn hết rồi, kêu chú nghỉ mà chú không chịu. “Ngồi không buồn tay buồn chân con ơi. Ra đây ngồi, có khách thì chạy, không thì nói chuyện với mấy ông bạn già.”

Tôi hiểu rồi. Chú ra đó, không hẳn chỉ vì tiền, mà còn vì cái nếp quen, vì mấy người bạn già ở góc đường, vì cái cảm giác mình còn làm được gì đó, còn ích cho ai đó. Với người già, được làm việc, được thấy mình còn có ích, nhiều khi quan trọng hơn cả tiền. Nghỉ hẳn, ngồi không ở nhà, mới là cái làm người ta héo đi.

Tới nơi, tôi trả tiền, gửi thêm chú một chút. Chú cảm ơn, cười hiền: “Bữa nào đi đâu cứ kêu chú nha con. Chú ngồi đây miết.” Tôi gật, nhìn chú quay xe về lại cái góc đường quen, ngồi xuống, lại đợi. Một hình ảnh vừa quen, vừa man mác.

Tôi nghĩ, cuộc đời cứ chạy về phía trước, cái mới thay cái cũ, đó là chuyện bình thường. Mà trong cái guồng quay đó, có những người, những nghề, bị bỏ lại. Họ không làm gì sai, chỉ là thời thế đổi mà họ thì không kịp đổi theo. Mình hưởng cái tiện của thời mới, thì cũng nên nhớ tới mấy người đang ở lại phía sau một chút.

Mai bạn ra đường, gặp một chú xe ôm truyền thống ngồi đợi khách, nếu tiện, nếu không vội, thử kêu chú chở một đoạn đi. Không phải vì thương hại, mà vì biết đâu, cuốc xe đó làm cái ngày dài ngồi đợi của chú có ý nghĩa hơn một chút. Sài Gòn đổi thay mỗi ngày, mà mình ráng giữ lại chút để ý, chút thương, cho mấy người ở lại phía sau nha. Mai tôi lại kể tiếp cho bạn nghe.