Sài Gòn ngồi nghe mình kể · Tập 7

Người Thức Khi Thành Phố Ngủ

Có những người làm cái nghề mà khi cả thành phố ngủ thì họ mới bắt đầu. Khi mình tắt đèn đi ngủ, thì ở đâu đó ngoài kia có người vừa mới vô ca: người bảo vệ, người trực đêm, người dọn đường, người canh máy trong nhà xưởng. Cả thành phố này ngủ được là nhờ có những người không ngủ.

Tôi hay đi ngang một tòa nhà về khuya. Dưới sảnh, lúc nào cũng có một chú bảo vệ, ngồi sau cái bàn nhỏ: một bóng đèn, một bình trà, một cuốn sổ trực. Bên ngoài tối thui, vắng tanh, mà chú vẫn ngồi đó, thức, canh cho cả tòa nhà ngủ yên.

Có lần tôi tò mò, ghé hỏi chú một câu: “Chú trực một mình tới sáng hả chú?” Chú cười: “Ừ, một mình. Tới sáu giờ sáng có người tới thay.” Tôi hỏi: “Đêm hôm vậy chú không buồn ngủ hả?” Chú nói: “Buồn ngủ chứ con. Mà quen rồi. Mình thức để người ta ngủ yên mà.” Mình thức để người ta ngủ yên — câu đó tôi nhớ hoài.

Tôi nghĩ về cái nghề thức đêm đó. Ban ngày, ai cũng thấy mình: mình đi làm, mình gặp người, mình được nhìn thấy. Còn mấy người thức đêm, họ làm việc lúc không ai nhìn, lúc cả thành phố ngủ. Công việc của họ thầm lặng tới mức đôi khi mình quên là có họ.

Mà thật ra, mình quên nhiều người lắm. Mình mở vòi nước, có nước. Mình bật đèn, có điện. Mình ngủ một giấc yên, không lo gì. Đằng sau mỗi cái bình thường đó là ai đó đang thức, đang trực, đang giữ cho mọi thứ chạy đều. Mình hưởng cái yên đó mà ít khi nghĩ tới người tạo ra nó.

Tôi nhớ hồi xưa, nhà tôi gần một cái chốt. Đêm nào cũng có mấy chú trực, khuya lơ khuya lắc đi ngang vẫn thấy ánh đèn, thấy bóng người ngồi đó. Hồi đó tôi còn nhỏ, đâu có để ý. Lớn lên rồi mới hiểu: cái cảm giác an toàn mà mình lớn lên cùng, một phần là nhờ có những người ngồi thức trong đêm như vậy.

Mấy người thức đêm, họ cũng có gia đình, cũng có con đang ngủ ở nhà, cũng có một cái giường mà tối nay họ không được nằm. Họ đổi giấc ngủ của mình lấy một đồng lương, và lấy sự yên ổn cho người khác. Tôi thấy cái đó đáng quý — một cái đáng quý rất lặng lẽ, ít ai nói tới.

Đêm đó tôi chào chú bảo vệ rồi đi. Chú gật đầu: “Con về ngủ sớm nha.” Tôi đi được một đoạn, ngoái lại, vẫn thấy chú ngồi đó, một mình, dưới ánh đèn vàng, giữa cái đêm dài mà chú phải thức cho hết.

Tối nay, khi bạn chuẩn bị đi ngủ, bạn cứ ngủ cho ngon nha. Nhưng nếu được, dành một giây nghĩ tới những người đang thức — người bảo vệ, người trực đêm, người dọn đường. Mình ngủ yên được là có công của họ trong đó; một lời cảm ơn thầm thôi cũng được. Khuya rồi, bạn ngủ ngon nha. Còn ngoài kia, vẫn có người đang thức, đang giữ cho đêm này bình yên. Mai tôi lại kể tiếp cho bạn nghe.