Sài Gòn xưa và nay · Tập 103

Viện Pasteur Sài Gòn – Viện Pasteur Đầu Tiên Ngoài Nước Pháp

167 Pasteur, Quận 3 cũ

Chào bạn. Bữa nay Vương kể bạn nghe về một con đường và một tòa nhà. Con đường tên Pasteur, chạy từ bờ sông lên tới Quận Ba cũ. Tòa nhà nằm trên con đường đó, cổng sắt, cây xanh, người Sài Gòn ai cũng biết: Viện Pasteur.

Hồi nhỏ, nhiều người trong chúng ta được ba má dắt tới đây chích ngừa. Có đứa khóc, có đứa nín, ra cổng được ba má mua cho ly nước mía. Mà ít ai biết chỗ này có một chuyện lớn lắm.

Theo trang của Viện Pasteur bên Pháp, ông Louis Pasteur, người tìm ra thuốc chủng ngừa bệnh dại, đã gửi một học trò của mình qua Sài Gòn. Người học trò đó tên Albert Calmette, một bác sĩ trẻ. Ông qua đây để mở viện Pasteur đầu tiên ở ngoài đất Pháp. Trang Wikipedia ghi năm thành lập là năm một nghìn tám trăm chín mươi mốt.

Bạn nghe kỹ chỗ này nha. Viện Pasteur đầu tiên ở ngoài nước Pháp, không phải ở Luân Đôn, không phải ở Bá Linh, mà là ở Sài Gòn.

Ông Calmette làm gì ở đây? Theo trang của Viện Pasteur, ông lo làm thuốc chủng đậu mùa, loại hợp với khí hậu nóng ẩm xứ mình, rồi làm cả thuốc ngừa bệnh dại. Bệnh nhân từ Nam Kỳ, từ bán đảo Mã Lai, từ Hồng Kông, từ Thượng Hải tìm tới đây chữa bệnh dại.

Hồi đó đậu mùa là bệnh đáng sợ lắm. Vương nghe ông bà kể, làng nào có người lên đậu là cả làng lo. Vậy mà ở một góc Sài Gòn, có một ông bác sĩ ngoại quốc ngồi làm từng lọ thuốc chủng cho người xứ này.

Ông còn làm một việc nữa mà Vương thấy rất hợp với đất phương Nam. Trang của Viện Pasteur kể, ông nghiên cứu nọc rắn và làm ra huyết thanh chữa rắn cắn. Miền Nam mình ruộng đồng, kênh rạch, rắn nhiều, người làm ruộng bị rắn cắn là chuyện thường. Một liều huyết thanh là một mạng người.

Ông Calmette ở Đông Dương chỉ khoảng hai năm rưỡi. Rồi ông về Pháp, sau này cùng ông Camille Guérin làm ra thuốc chủng BCG ngừa bệnh lao, cái thuốc mà bây giờ đứa nhỏ nào mới sanh cũng được chích. Cái vết sẹo nhỏ trên cánh tay bạn đó, có khi là của ông.

Còn cái viện ở Sài Gòn thì ở lại. Theo Wikipedia, năm một nghìn chín trăm bảy mươi lăm nó đổi tên thành Viện Vệ sinh Dịch tễ, tới năm một nghìn chín trăm chín mươi mốt thì lấy lại tên Viện Pasteur. Bây giờ người ta vẫn nghiên cứu sốt xuất huyết, tiêu chảy, bại liệt, đủ thứ bệnh của xứ nóng.

Trong khuôn viên viện có tượng bán thân của ông Pasteur và ông Calmette. Hai ông thầy trò đứng đó, ngó ra con đường mang tên một người.

Vương nghĩ, có những người tới một xứ lạ chỉ vài năm, mà để lại cho xứ đó những thứ dùng được cả trăm năm. Không phải nhà cao cửa rộng, mà là mấy lọ thuốc, một cái viện, và thói quen dắt con đi chích ngừa.

Bạn có nhớ lần đầu được ba má dắt tới Viện Pasteur chích ngừa không? Bạn có khóc không? Kể cho Vương nghe với nghen.

Những điều Vương kể hôm nay, mình lấy từ trang của Viện Pasteur bên Pháp và trang Wikipedia.