Sài Gòn xưa và nay · Tập 89
Chợ Ông Tạ – Chợ Tết Đậm Chất Bắc Và Nồi Bánh Chưng Của Bà
Khu Ông Tạ, đường Phạm Văn Hai, Tân Bình
Có một khu chợ, mà mỗi dịp giáp Tết, nó đậm chất Bắc nhất Sài Gòn. Chợ Ông Tạ.
Cái chợ của xóm đạo, của người Bắc di cư, rộn ràng nhất là những ngày cuối năm.
—
Chợ Ông Tạ nằm trong khu Ông Tạ, bên Tân Bình. Ngày thường, nó là một cái chợ bình thường, bán đồ ăn, rau cá. Mà giáp Tết, nó biến thành một cái chợ Tết, đậm chất Bắc.
Giáp Tết, chợ Ông Tạ bán đủ thứ đồ Tết của người Bắc. Lá dong gói bánh chưng. Giò chả. Hành muối, dưa hành. Mấy món đặc trưng của Tết miền Bắc, mà ở Sài Gòn, khó kiếm chỗ nào nhiều như chợ Ông Tạ.
Mình nhớ cái không khí chợ Ông Tạ giáp Tết. Người ta chen chúc mua đồ. Mùi lá dong, mùi hành, mùi giò chả. Tiếng người mua bán, bằng giọng Bắc. Cái không khí Tết Bắc, rộn ràng, ấm áp, mà giữa Sài Gòn, chỉ ở chợ Ông Tạ mới có.
—
Mình nhớ bà nội của một người bạn, người Bắc di cư.
Bà gốc Bắc, vô Nam từ năm 54. Mỗi năm, giáp Tết, bà đều ra chợ Ông Tạ, mua lá dong, mua nếp, mua đậu, mua thịt. Về nhà, bà gói bánh chưng. Bà gói khéo lắm, cái bánh vuông vức, đẹp đẽ.
Mình nhớ cái cảnh, đêm gói bánh chưng ở nhà bà. Cả nhà quây quần. Bà ngồi gói, tay thoăn thoắt. Con cháu phụ, lau lá, buộc dây. Rồi nấu bánh. Nồi bánh chưng to, nấu cả đêm. Cả nhà ngồi canh nồi bánh, kể chuyện, tới khuya.
Bà hay kể, hồi ở ngoài Bắc, Tết cũng gói bánh chưng như vậy. Rồi di cư vô Nam, bà vẫn giữ cái nếp đó. Bà nói, "gói bánh chưng, là để nhớ quê, nhớ cội nguồn con à". Với bà, nồi bánh chưng đêm giao thừa, là sợi dây nối bà với cái quê Bắc, mà bà đã rời đi mấy chục năm.
—
Bây giờ, chợ Ông Tạ vẫn còn. Giáp Tết, vẫn đậm chất Bắc.
Vẫn bán lá dong, giò chả, đồ Tết Bắc. Người ta vẫn ra chợ Ông Tạ mua đồ gói bánh chưng. Cái nếp Tết Bắc, ở khu Ông Tạ, vẫn được giữ, qua bao nhiêu năm.
Bà nội của bạn mình giờ mất rồi. Nhà bạn mình giờ ít gói bánh chưng hơn. Bận rộn, người ta mua bánh chưng làm sẵn cho tiện. Cái cảnh cả nhà quây quần gói bánh, canh nồi bánh tới khuya, ít hơn xưa.
Mình đi chợ Ông Tạ giáp Tết, ngó mấy hàng lá dong, mấy nồi bánh chưng, tự nhiên nhớ bà nội của bạn. Nhớ cái đêm gói bánh chưng, cả nhà quây quần. Nhớ câu bà nói, "gói bánh chưng là để nhớ cội nguồn".
—
Mình nghĩ, mấy cái nếp Tết, như gói bánh chưng, nó không chỉ là làm một món ăn.
Nó là cách người ta giữ cội nguồn, giữ truyền thống, giữ cái tình gia đình. Cái đêm cả nhà quây quần gói bánh, canh nồi bánh, là cái đêm gia đình gần nhau nhất. Là cái nếp, truyền từ đời này qua đời khác, giữ cho gia đình có gốc, có cội.
Giờ cái gì cũng mua sẵn cho tiện. Bánh chưng mua sẵn. Đồ Tết mua sẵn. Tiện thiệt. Mà cái không khí gia đình quây quần làm Tết, cái nếp truyền thống đó, cũng phai dần. Được cái tiện, mà mất cái tình.
—
Tết này, nếu nhà bạn còn giữ nếp gói bánh chưng, hay làm một món Tết truyền thống nào đó, thử cùng cả nhà làm.
Đừng mua sẵn hết cho tiện. Cùng nhau làm một món, dù cực một chút. Để cả nhà quây quần, gần nhau. Để giữ cái nếp, cái cội nguồn. Như bà nội của bạn mình, với nồi bánh chưng đêm giao thừa, ở khu Ông Tạ.