Sài Gòn xưa và nay · Tập 87

Lăng Cha Cả – Cái Tên Còn Lại Khi Ngôi Mộ Đã Không Còn

Vòng xoay gần sân bay Tân Sơn Nhất, Tân Bình

Có một cái vòng xoay, mang tên một ngôi lăng, mà ngôi lăng đó, giờ không còn nữa. Lăng Cha Cả.

Cái tên còn lại, dù cái thứ làm nên tên gọi, đã mất.

—

Lăng Cha Cả là một vòng xoay lớn, gần sân bay Tân Sơn Nhất, bên Tân Bình. Một nút giao thông quan trọng, xe cộ qua lại nườm nượp.

Mà ít ai biết, hồi xưa, ở chỗ đó thiệt sự có một ngôi lăng. Lăng của một vị giám mục người Pháp, mà người ta gọi là "Cha Cả". Ngôi lăng cổ, có từ mấy trăm năm trước.

Sau này, người ta di dời ngôi lăng đó. Khu đất thành vòng xoay, thành nút giao thông. Ngôi lăng không còn. Mà cái tên "Lăng Cha Cả" thì vẫn còn. Người ta vẫn gọi cái vòng xoay đó là Lăng Cha Cả, dù chẳng còn cái lăng nào ở đó.

—

Mình thấy cái chuyện này hay hay.

Một cái tên, sống lâu hơn cái thứ làm nên nó. Ngôi lăng mất rồi, mà cái tên Lăng Cha Cả vẫn sống, vẫn được người ta gọi mỗi ngày. "Tới Lăng Cha Cả quẹo phải nha". "Kẹt xe ở Lăng Cha Cả". Người ta nói cái tên đó hoài, mà ít ai biết, hay nhớ, cái lăng thiệt sự đằng sau cái tên.

Sài Gòn có nhiều chỗ như vậy. Cái tên gắn với một thứ đã không còn. Lăng Cha Cả, không còn lăng. Cây Gõ, không còn cây gõ. Bà Quẹo, Ông Tạ... mấy cái tên gắn với người, với vật, đã thành quá khứ. Mà cái tên thì ở lại, thành một phần của thành phố.

—

Mình hay đi ngang Lăng Cha Cả, nhất là buổi tối.

Gần sân bay, nên khu Lăng Cha Cả lúc nào cũng nhộn nhịp. Người ta ra sân bay, đón người, tiễn người. Taxi, xe ôm, đông đúc. Mấy quán cà phê, quán ăn, sáng đèn. Cái không khí của một khu gần sân bay, vừa hối hả, vừa có cái gì đó bồi hồi của những cuộc đón đưa.

Mình đứng ở Lăng Cha Cả, ngó dòng xe, ngó người ta ra vô sân bay. Nghĩ về cái tên Lăng Cha Cả. Nghĩ về cái ngôi lăng đã mất, mà cái tên vẫn còn. Nghĩ về cái cách, một cái tên, có thể sống lâu hơn cả cái thứ nó đặt tên cho.

—

Mình nghĩ, cái tên, đôi khi là thứ bền bỉ nhất.

Một con người mất đi. Một công trình bị phá. Một cái cây bị đốn. Mà cái tên gắn với nó, có khi còn sống mãi. Lăng Cha Cả, ngôi lăng mất mấy chục năm rồi, mà cái tên vẫn được gọi mỗi ngày, bởi hàng triệu người.

Cái đó nhắc mình, về sức sống của ký ức, của ngôn ngữ. Người xưa đặt tên cho một chỗ. Rồi cái chỗ đó đổi thay, cái thứ làm nên tên gọi mất đi. Mà cái tên thì ở lại, được truyền từ đời này qua đời khác, giữ giùm một chút ký ức về cái đã mất.

—

Tối nay, nếu bạn đi ngang một cái tên đường, tên chỗ nào đó lạ lạ, thử tìm hiểu nguồn gốc của nó.

Biết đâu, đằng sau cái tên đó, là một câu chuyện. Một ngôi lăng, một cái cây, một con người, đã thành quá khứ. Mà cái tên thì ở lại, giữ giùm cái câu chuyện đó, chờ ai đó tò mò, tìm hiểu, và nhớ về.