Sài Gòn xưa và nay · Tập 64

Rạch Bến Nghé – Dòng Nước Nơi Sài Gòn Bắt Đầu

Chảy qua trung tâm, nối sông Sài Gòn với kênh Tàu Hủ

Có một dòng nước, chảy qua giữa lòng Sài Gòn, mà ít ai biết, cái tên của nó, là cái tên đầu tiên của thành phố này. Rạch Bến Nghé.

Bến Nghé — đó là tên gọi Sài Gòn xưa.

—

Rạch Bến Nghé chảy qua trung tâm, nối sông Sài Gòn với kênh Tàu Hủ, vô vùng Chợ Lớn. Hồi xưa, đây là con đường thuỷ huyết mạch. Ghe thuyền chở hàng hoá, lúa gạo, từ miền Tây lên, theo con rạch này, vô tới chợ.

Cái tên Bến Nghé, có từ thời khai hoang lập ấp. Người xưa kể, hồi đó vùng này nhiều trâu, nhiều nghé, ra bến uống nước. Nên gọi là Bến Nghé. Sài Gòn, hồi đầu, người ta gọi là Bến Nghé.

Mình hay nghĩ về điều đó. Cái dòng rạch này, chứng kiến Sài Gòn từ thuở còn là một vùng đất hoang, có trâu có nghé. Rồi thành một bến thuyền sầm uất. Rồi thành một đô thị lớn. Con rạch đó, như một nhân chứng, chảy qua suốt mấy trăm năm lịch sử của thành phố.

—

Mà có một thời, rạch Bến Nghé bị quên lãng.

Mình nhớ hồi đó, con rạch đen ngòm. Nước đứng, hôi thối. Hai bên bờ, nhà ổ chuột lụp xụp, rác rưởi. Người ta xả rác, xả nước thải xuống rạch. Cái con đường thuỷ từng huyết mạch, từng đẹp đẽ, trở thành một con rạch ô nhiễm, ai đi ngang cũng bịt mũi.

Mình thấy buồn. Một dòng nước gắn với cái tên đầu tiên của thành phố, mà bị đối xử như vậy. Như thể người ta quên mất nguồn cội của mình.

—

Bây giờ, rạch Bến Nghé đã khác. Người ta cải tạo, làm sạch.

Nước rạch xanh hơn nhiều. Hai bên bờ, người ta giải toả nhà ổ chuột, làm đường, trồng cây, lắp đèn. Tối tối, người ta ra bờ rạch đi bộ, hóng mát. Cái con rạch từng đen ngòm, giờ đã hồi sinh.

Mình đi dọc rạch Bến Nghé bây giờ, thấy mừng. Thấy người ta đã biết quý dòng nước này trở lại. Đã trả lại cho nó một phần cái đẹp ngày xưa. Cái con rạch gắn với tên gọi đầu tiên của Sài Gòn, đã được hồi sinh, được trân trọng trở lại.

—

Mình nghĩ, sự hồi sinh của rạch Bến Nghé, là một câu chuyện đẹp.

Một dòng nước, từng bị quên lãng, ô nhiễm. Rồi người ta nhận ra giá trị của nó, làm sạch nó, trả lại cho nó cái đẹp. Đó là một sự sửa sai. Một sự trở về với nguồn cội.

Trong đời cũng vậy. Có những thứ quý giá, mình từng quên lãng, từng bỏ bê. Một mối quan hệ, một giá trị, một phần của chính mình. Mà chưa muộn để quay lại, để hồi sinh nó, để trân trọng nó trở lại. Như người ta đã làm với rạch Bến Nghé.

—

Hôm nào mưa, nếu bạn đi dọc một dòng kênh, dòng rạch ở Sài Gòn, thử ngắm nó một chút.

Nghĩ về cái cách nó từng bị quên lãng, rồi được hồi sinh. Và nghĩ về chính mình. Có điều gì quý giá, mình từng bỏ bê, mà giờ có thể quay lại, trân trọng nó trở lại không?