Sài Gòn xưa và nay · Tập 56

Chợ Xóm Chiếu – Mùi Cá, Mùi Mắm, Mùi Của Tuổi Thơ

Khu Xóm Chiếu, Quận 4

Có một khu chợ, mà cái mùi của nó, với mình, là mùi của tuổi thơ. Chợ Xóm Chiếu.

Mùi cá, mùi mắm, mùi của một khu lao động ven cảng.

—

Chợ Xóm Chiếu bên Quận 4, gần cảng. Một cái chợ lao động, bình dân. Bán đồ ăn, rau cá, đồ hàng ngày cho dân trong khu.

Vì gần cảng, gần sông, nên chợ Xóm Chiếu nhiều cá, nhiều đồ biển. Cá tươi, tôm, mực, đủ thứ. Mấy hàng mắm, mắm đủ loại, mùi nồng đặc trưng. Cái mùi cá, mùi mắm đó, là cái mùi riêng của chợ Xóm Chiếu, của Quận 4.

Mình lớn lên gần đó. Tuổi thơ mình, gắn với cái chợ này, cái mùi này. Hồi nhỏ, mình theo má đi chợ Xóm Chiếu. Cái mùi cá, mùi mắm, hồi đó mình thấy hơi khó chịu. Mà giờ, đi xa, ngửi lại cái mùi đó, tự nhiên thấy nhớ nhà.

—

Mình nhớ bà ngoại mình, bán cá ở chợ Xóm Chiếu.

Ngoại có một cái sạp nhỏ, bán cá. Sáng sớm ngoại ra chợ, lấy cá tươi, bày ra bán. Ngồi cả ngày, tay làm cá, mùi tanh, mà ngoại không nề hà gì.

Mình hay ra sạp ngoại chơi. Ngồi cạnh ngoại, ngó ngoại bán cá. Ngoại làm cá thoăn thoắt, đánh vảy, mổ bụng, gói cho khách. Khách quen tới, ngoại hỏi han, cười nói. Ngoại bán cá mấy chục năm, nuôi cả nhà bằng cái sạp cá đó.

Mình nhớ tay ngoại, lúc nào cũng có mùi cá. Hồi nhỏ mình chê, "tay ngoại tanh". Ngoại cười, nói "tay tanh mới có cơm con ăn đó". Giờ nghĩ lại, mình thương ngoại quá. Cái tay tanh mùi cá đó, đã nuôi lớn cả nhà mình.

—

Bây giờ, chợ Xóm Chiếu vẫn còn. Vẫn bán cá, bán mắm. Vẫn cái mùi đặc trưng đó.

Quận 4 đổi nhiều, mà cái chợ Xóm Chiếu vẫn giữ cái chất bình dân. Vẫn mấy hàng cá, hàng mắm. Vẫn dân lao động đi chợ mua đồ về nấu cơm.

Ngoại mình mất rồi. Cái sạp cá của ngoại, giờ người khác bán. Mà mỗi lần đi ngang chợ Xóm Chiếu, ngửi cái mùi cá, mùi mắm, mình lại nhớ ngoại. Nhớ cái sạp nhỏ. Nhớ cái tay ngoại tanh mùi cá, mà ấm tình thương.

—

Mình nghĩ, có những cái mùi, nó gắn với cả một khúc đời.

Cái mùi cá, mùi mắm ở chợ Xóm Chiếu, với người khác có thể khó chịu. Mà với mình, nó là mùi của tuổi thơ, mùi của ngoại, mùi của nhà. Ngửi cái mùi đó, là mình thấy lại cả một thời thơ ấu, thấy lại ngoại, thấy lại cái sạp cá nhỏ.

Khứu giác là vậy. Nó giữ ký ức một cách bền bỉ. Một cái mùi, có thể đưa mình về cả một thời đã xa, gặp lại cả những người đã khuất.

—

Chiều nay, nếu bạn ngửi thấy một cái mùi quen, mùi của tuổi thơ, thử dừng lại một chút.

Để cái mùi đó đưa bạn về. Về một khu chợ, một căn nhà, một người thân nào đó. Vì mấy cái mùi quen, nó giữ giùm mình những ký ức, những con người, mà mình tưởng đã quên.