Sài Gòn xưa và nay · Tập 43

Khu Bàn Cờ – Xóm Lao Động Chật Mà Ấm

Phường Bàn Cờ, Quận 3

Có một khu, mà mấy con hẻm của nó đan vô nhau như một bàn cờ. Khu Bàn Cờ.

Một cái xóm lao động, chật chội, mà ấm tình.

—

Khu Bàn Cờ bên Quận 3. Người ta kể, hồi xưa mấy con hẻm ở đây ngang dọc, vuông vức, đan vô nhau như mấy ô trên bàn cờ. Nên gọi là Bàn Cờ.

Cái xóm đó đông dân, nhà cửa san sát. Hẻm nhỏ xíu, có chỗ chỉ vừa một chiếc xe máy. Người ta sống chen chúc. Mà chính cái chen chúc đó, làm người ta gần nhau.

Mình nhớ buổi sáng ở khu Bàn Cờ. Sáng sớm, cả xóm đã rộn ràng. Mùi cà phê, mùi đồ ăn sáng. Tiếng người chào nhau. Tiếng radio. Mấy bà bán hàng rong đẩy xe qua hẻm. Cả cái xóm như một cơ thể, thức dậy, bắt đầu một ngày.

—

Mình nhớ cái tình xóm giềng ở Bàn Cờ.

Nhà này với nhà kia, cách nhau có cái vách. Nói chuyện bên này, bên kia nghe hết. Nấu món gì thơm, cả hẻm biết. Có chuyện gì, hàng xóm chạy qua liền.

Mình nhớ bà Sáu đầu hẻm. Bà bán xôi, bán chè. Mà bà còn là cái "trung tâm thông tin" của xóm. Ai cần gì, hỏi bà Sáu. Nhà ai có chuyện vui buồn, bà Sáu biết hết. Bà như một người bà chung của cả xóm.

Con nít trong xóm, đứa nào bà cũng biết tên. Tụi nó đi học về, ghé bà Sáu, bà cho cục kẹo, hỏi han vài câu. Cái xóm đó, nhờ mấy người như bà Sáu, mà ấm.

—

Bây giờ, khu Bàn Cờ vẫn còn đó. Vẫn mấy con hẻm ngang dọc.

Có đổi thay. Vài căn nhà cũ xây lại, cao hơn. Người mới tới ở. Mà cái nếp xóm thì vẫn còn. Vẫn mấy con hẻm nhỏ. Vẫn mấy hàng quán quen. Vẫn cái buổi sáng rộn ràng.

Mình đi vô khu Bàn Cờ, vẫn thấy cái ấm áp cũ. Mấy bà ngồi trước cửa nhà, nói chuyện. Con nít chạy chơi trong hẻm. Cái không khí xóm giềng, chen chúc mà thương, vẫn còn đó.

Mình mừng. Vì giữa một Sài Gòn đang lên cao ốc, đang xa cách dần, còn mấy cái xóm như Bàn Cờ, giữ được cái tình người chật chội mà ấm áp.

—

Mình nghĩ, cái giàu của một cái xóm, không phải ở nhà cao cửa rộng.

Nó ở cái tình. Cái tình của những người sống sát nhau, biết hết chuyện nhau, thương nhau, giúp nhau. Cái tình mà ở mấy khu nhà giàu, nhà ai nấy ở, cửa đóng then cài, khó mà có được.

Khu Bàn Cờ chật, nghèo, mà giàu cái tình đó. Nên dù chật, nó vẫn ấm. Dù nghèo, nó vẫn vui.

—

Sáng mai, nếu bạn sống trong một con hẻm, thử ra trước cửa, chào người hàng xóm một tiếng.

Hỏi thăm vài câu. Để giữ lại cái tình xóm giềng, mà ở những khu như Bàn Cờ, người ta có rất nhiều. Cái tình đó, là cái làm cho một cái xóm, dù chật, vẫn ấm.