Sài Gòn xưa và nay · Tập 1

Thương Xá Tax – Nơi Cả Sài Gòn Từng Hẹn Nhau

Góc Lê Lợi – Nguyễn Huệ, Quận 1

Có những nơi, mình đi ngang qua hoài. Ngày nào cũng thấy. Tới mức không còn để ý nữa.

Rồi một bữa, nó không còn ở đó.

Thương xá Tax — với mình — là một nơi như vậy.

—

Hồi đó, góc Lê Lợi với Nguyễn Huệ lúc nào cũng đông. Mình hay hẹn người ta ngay trước cửa Tax. "Đứng ở Tax nha" — chỉ cần nói vậy là ai cũng biết chỗ. Không cần địa chỉ, không cần gì hết.

Bước vô bên trong, mát rượi. Cái nền gạch mosaic dưới chân, mấy ô hoa nhỏ xíu ghép lại, đi qua bao nhiêu năm vẫn còn đó. Có cái cầu thang cuốn, tay vịn bằng đồng, mòn bóng. Hồi nhỏ mình cứ thích rà tay lên đó, lạnh lạnh.

Tầng dưới bán đồng hồ, mắt kính. Lên trên chút là quần áo, vải vóc. Mấy cô bán hàng ngồi quạt tay, thấy khách thì cười. Cái kiểu cười hiền, không nài ép gì.

Mình không mua gì nhiều đâu. Phần lớn là đi ngắm. Đi cho mát. Đi để thấy Sài Gòn nó… sang sang một chút.

—

Có lần, mình với má đứng ở quầy nước hoa. Má không mua. Má chỉ xịt thử một cái lên cổ tay, rồi ngửi, rồi cười.

"Thơm ha con." Má nói vậy.

Mình nhớ cái mùi đó tới giờ. Không phải nhớ mùi nước hoa. Mà nhớ cái lúc má cười, giữa cái thương xá mát lạnh, đông người qua lại.

Hồi đó hai má con đi bộ từ chợ Bến Thành lên, mỏi chân, ghé Tax ngồi nghỉ. Má mua cho mình ly nước mía ở ngoài, rồi vô trong đứng tránh nắng. Có nhiêu đó thôi. Mà sao giờ nhớ hoài.

Lúc đó mình đâu có biết. Mình tưởng chỗ này sẽ ở đó hoài.

—

Bây giờ đi ngang, chỗ cũ khác rồi.

Người ta xây cái mới, cao hơn, sáng hơn. Đẹp, mình công nhận là đẹp. Ga tàu điện ngầm ngay dưới chân. Buổi tối đèn lung linh, người ta chụp hình quá trời.

Mình thấy mấy bạn trẻ đứng chụp hình, vui lắm. Chỗ này giờ là của tụi nhỏ rồi. Cũng phải thôi. Mỗi thời, có một Sài Gòn riêng để mà thương.

Mình đứng đó một hồi. Tự nhiên không biết mình đang đứng đúng chỗ nào của ngày xưa. Cái cầu thang đồng, cái nền gạch hoa — giờ nằm ở đâu trong cái mới này?

Mình không trách ai hết. Thành phố phải lớn lên. Cái gì rồi cũng đổi. Mình hiểu mà.

Chỉ là… có một khoảng trong lòng mình, nó vẫn để dành cho cái cũ. Cái khoảng đó, không ai xây mới lại được.

—

Mình nghĩ, có lẽ mình không tiếc cái tòa nhà.

Mình tiếc cái mình của hồi đó. Cái đứa nhỏ rà tay lên tay vịn đồng. Cái buổi chiều đứng với má ở quầy nước hoa. Cái thời mà mình còn đủ thong thả để đi ngắm một chỗ, chỉ vì nó mát, chỉ vì nó đẹp.

Nơi chốn mất đi, mình còn buồn được. Còn chỉ tay nói "hồi đó chỗ này là Tax". Nhưng thời gian đi qua, thì lặng lẽ lắm. Nó không nói gì hết. Nó chỉ lấy đi, từ từ, mà mình không hay. Có thứ đứng yên một chỗ mấy chục năm, mình tưởng nó là vĩnh viễn. Hóa ra không có gì là vĩnh viễn hết.

—

Tối nay, nếu bạn có đi ngang góc đó, thử đứng lại một chút.

Không cần chụp hình. Chỉ cần nhớ giùm mình — rằng chỗ này, từng có một thương xá. Mát lạnh, gạch hoa, tay vịn đồng. Và biết bao nhiêu người, từng hẹn nhau ngay chỗ bạn đang đứng.