Đạp Xe Kể Sài Gòn · Tập 25

Con Gà Bằng Đồng Trên Đỉnh Tháp, Ông Thánh Chối Thầy Ba Lần Và Tiếng Gáy Gọi Người Ta Quay Về – Gà Gáy Trên Mây

15 Trần Phú (Phường 3 cũ), Đà Lạt

Chào bạn. Sáng nay rời Viện Pasteur, Vương dắt xe lên con dốc Trần Phú. Dốc này không gắt lắm, mà đi chậm thì mới kịp ngó lên. Trên nền trời còn mờ sương là một cái tháp chuông cao, và trên chót tháp có một con gà. Đây là nhà thờ Con Gà.

Tên thiệt của nó là Nhà thờ chính tòa Thánh Nicôla. Theo Wikipedia, đây là nhà thờ chính tòa của Giáo phận Đà Lạt. Mà theo Tạp chí Công Thương, người dân quen kêu nó là nhà thờ Con Gà, vì trên đỉnh tháp chuông có hình con gà lớn. Tên chính thì dài, tên người ta thương thì ngắn. Ở đâu cũng vậy.

Còn ông thánh mang tên nhà thờ, theo Wikipedia, là Thánh Nicôla thành Bari. Mà người Đà Lạt ít ai kêu cái tên đó. Ai cũng nói: lên nhà thờ Con Gà.

Sáng nay Vương kể bạn nghe chuyện con gà đó. Mà trước hết là chuyện ngôi nhà thờ đã.

Theo Wikipedia, chỗ này ban đầu có một nhà thờ giáo xứ xây năm một nghìn chín trăm mười bảy. Tới năm một nghìn chín trăm hai mươi, nó được thay bằng một nhà thờ mới, thời cha Frédéric Sidot coi sóc. Hồi đó Đà Lạt còn là một thị trấn nhỏ trên núi.

Rồi thành phố lớn dần, cần một ngôi nhà thờ lớn hơn. Theo Wikipedia, ngày mười chín tháng bảy năm một nghìn chín trăm ba mươi mốt, Đức Khâm sứ Colomban Dreyer, đại diện Tòa Thánh ở Đông Dương hồi đó, đặt viên đá đầu tiên.

Theo Tạp chí Công Thương, nhà thờ xây từ năm một nghìn chín trăm ba mươi mốt, tới năm một nghìn chín trăm bốn mươi hai mới xong. Do người Pháp xây, theo lối kiến trúc Roman. Nhà thờ dài sáu mươi lăm mét, cao bốn mươi bảy mét.

Mười một năm. Bạn nghĩ coi. Một đứa nhỏ đi lễ hồi người ta mới đặt viên đá đầu tiên, tới lúc nhà thờ xong thì đã thành thanh niên.

Wikipedia ghi rằng phần nội thất làm xong năm một nghìn chín trăm bốn mươi hai, và tháng hai năm đó nhà thờ được làm phép. Hồi xưa quanh nhà thờ còn có một nghĩa trang của người châu Âu, bây giờ không dùng nữa.

Giờ tới con gà. Theo Wikipedia, ngày mười bốn tháng mười một năm một nghìn chín trăm ba mươi bốn, người ta gắn một con gà trống bằng đồng lên cây thánh giá trên chót tháp chuông giữa. Con gà đó xoay theo gió, nên nó cũng là cái chong chóng chỉ hướng gió.

Mà sao lại là con gà? Wikipedia đưa ra hai cách hiểu. Cách thứ nhất, con gà trống là biểu tượng của nước Pháp. Cách thứ hai, con gà là biểu tượng của sự ăn năn. Nó nhắc tới chuyện một ông thánh tên Phêrô.

Vương kể sơ chuyện này theo sách Phúc Âm nghen. Ông Phêrô là một trong những học trò thân nhất của Chúa Giêsu. Có lần ông nói chắc nịch rằng dù chuyện gì xảy ra, ông cũng không bỏ thầy. Thầy ông nói, trước khi gà gáy, ông sẽ chối thầy ba lần. Rồi đêm thầy bị bắt, ông sợ. Có người hỏi ông có phải người đi theo thầy không, ông chối. Hỏi tới lần thứ hai, ông chối. Lần thứ ba, ông cũng chối. Vừa dứt lời thì gà gáy. Ông nhớ lại lời thầy, rồi đi ra ngoài, khóc.

Đọc chuyện đó lần đầu, nhiều người chỉ thấy ông Phêrô yếu. Đọc lại cho kỹ, Vương thấy thương ông. Vì ai mà không có lúc sợ. Ai mà không có lúc nói một câu, làm một chuyện, rồi biết mình sai.

Cái hay là con gà không gáy để mắng ông. Nó chỉ gáy, như mọi sáng. Mà tiếng gáy đó làm ông tỉnh ra. Và theo truyền thống Công giáo, sau này chính ông Phêrô trở thành người lãnh đạo các tín hữu đầu tiên. Người từng chối thầy ba lần, lại là người được giao giữ đàn chiên.

Vậy nên đặt một con gà trên đỉnh tháp chuông, theo cách hiểu thứ hai, là để nhắc người ta: mình sai thì mình biết, mình khóc, rồi mình quay về.

Vương đứng dưới chân tháp, ngước lên ngó con gà xoay trong gió sương mà nghĩ. Đà Lạt là chỗ Vương sinh ra. Mà phải ngồi đọc lại, Vương mới biết con gà trên tháp đó có ý nghĩa như vậy. Nhiều người đi ngang, chỉ thấy nó là một con gà.

Bạn có để ý không, con gà trên đỉnh tháp lúc nào cũng quay mặt về phía gió thổi tới. Gió đổi hướng, nó đổi theo. Nó không đứng yên, mà nó cũng không bay đi. Nó cứ ở đó, trên cao, mỗi ngày.

Mà con gà đứng cao như vậy cũng có cái lý của nó. Dắt xe lên dốc Trần Phú, chưa thấy cửa nhà thờ, đã thấy con gà. Từ xa người ta đã ngó thấy nó, như một cái mốc để tìm đường.

Vương nghĩ tới những lần mình nói sai, làm sai, làm người khác buồn. Có khi mình cần một tiếng gà gáy. Không phải một lời mắng. Chỉ là một tiếng gọi, nhẹ thôi, đủ cho mình tỉnh ra, rồi quay về.

Theo Wikipedia, mỗi Chúa nhật ở đây có năm thánh lễ. Người đi lễ, người đi ngang, có khi cũng ngước lên ngó con gà một chút.

Nếu bạn có dịp lên Đà Lạt, dắt xe lên dốc Trần Phú, đứng dưới chân tháp chuông, ngước lên. Nhớ tới một ông thánh từng chối thầy ba lần, nghe gà gáy rồi khóc, rồi đứng dậy làm lại từ đầu.

Có ai từng là tiếng gà gáy trong đời bạn không? Một người nói với bạn một câu đúng lúc, làm bạn quay về? Kể cho Vương nghe với nghen.

Những điều Vương kể về nhà thờ Con Gà hôm nay, mình lấy từ Wikipedia và Tạp chí Công Thương, còn chuyện ông Phêrô thì theo sách Phúc Âm.