Đạp Xe Kể Sài Gòn · Tập 2

Ông Ngộ Và Những Lá Thư Viết Thuê Ở Bưu Điện Sài Gòn – Người Cuối Cùng Viết Thư Thuê

Số 2 Công xã Paris, Quận 1

Chào bạn. Sáng nay Vương đạp xe ngang Nhà thờ Đức Bà, rồi tấp vô đứng trước Bưu điện Trung tâm Sài Gòn. Đứng đây ngó lên cái mặt tiền màu vàng, cái đồng hồ to ở giữa, tự nhiên Vương muốn hỏi bạn một câu. Nói thiệt, bạn còn nhớ lần cuối cùng mình viết một lá thư tay là hồi nào không?

Vương thì phải ngồi nghĩ một hồi mới nhớ ra. Lâu lắm rồi. Hồi đó còn dán tem, còn liếm mép phong bì, còn đếm từng ngày chờ thư trả lời. Bây giờ bấm điện thoại cái là xong, nhanh thiệt, mà hình như cũng mất đi một cái gì đó.

Sáng nay Vương kể bạn nghe chuyện của cái bưu điện này, và chuyện của một ông cụ từng ngồi trong đó gần ba chục năm, viết thư giùm thiên hạ.

Cái bưu điện này người Pháp xây từ năm một nghìn tám trăm tám mươi sáu tới năm một nghìn tám trăm chín mươi mốt. Bạn để ý coi, ngay dưới cái đồng hồ trên mặt tiền, người ta còn khắc hai con số năm đó. Hơn một trăm ba chục năm rồi, mà nó vẫn đứng đây, vẫn mở cửa, vẫn có người vô gửi thư, gửi hàng mỗi ngày.

Bước vô trong thì mát rượi. Mái vòm cao vút, mấy cây cột sắt, hai bên tường có hai tấm bản đồ cũ, vẽ Sài Gòn với vùng Nam Kỳ hồi xưa, tên đất tên đường còn y như thời đó. Hai bên còn mấy cái buồng điện thoại kiểu cũ. Khách du lịch vô đây chụp hình quá trời. Mà người Sài Gòn mình, nhiều khi đi ngang hoài mà ít ai chịu dừng lại ngó kỹ.

Thôi, giờ Vương kể chuyện ông cụ nghen.

Ông tên Dương Văn Ngộ, sinh năm một nghìn chín trăm ba mươi, ở Phú Lâm, Sài Gòn. Mười sáu tuổi, ông đã đi làm ở bưu điện Thị Nghè. Mười tám tuổi, ông thi đậu vô làm ở chính cái bưu điện Sài Gòn này. Ban đầu ông lo phân loại thư từ. Rồi ngoài ba mươi lăm tuổi, bưu điện cho ông đi học thêm tiếng Anh, tiếng Pháp. Nghe kể, người dạy tiếng Anh cho ông là một anh phi công người Mỹ.

Tới năm một nghìn chín trăm chín mươi, ông đủ tuổi về hưu. Người ta về hưu là về nhà nghỉ ngơi. Còn ông thì xin ở lại, để làm cái nghề viết thư thuê ngay trong bưu điện. Hồi đó, nghề này còn sáu người. Rồi người này nghỉ, người kia đi. Cuối cùng chỉ còn lại mình ông.

Nghĩ cũng lạ. Người ta tìm việc để kiếm tiền, còn ông, hình như ông tìm việc để được ngồi gần người ta.

Ngày nào cũng vậy, từ thứ hai tới thứ sáu, ông đạp xe chừng hai cây số tới bưu điện. Ông mang theo một cái túi màu đen, trong đó có giấy, có viết, có mấy cuốn từ điển. Ông ngồi một góc, ai cần thì tới. Người không biết chữ, nhờ ông viết thư về quê. Người có con cháu ở nước ngoài, nhờ ông viết bằng tiếng Pháp, tiếng Anh. Rồi người nước ngoài nhận thư tiếng Việt, đọc không hiểu, cũng tới nhờ ông dịch giùm. Có khách du lịch lạc đường, ông chỉ đường luôn.

Có một chuyện mà báo kể, Vương đọc xong cứ nhớ hoài. Có một bà cụ ở Bình Phước, cứ một thời gian lại lên tận bưu điện, nhờ ông viết thư gửi cho đứa con với đứa cháu ở bên Pháp. Bạn thử hình dung coi. Một bà cụ ở quê, đi xa lắc xa lơ, chỉ để có người viết giùm mấy dòng thương nhớ cho con. Và người viết giùm, là một ông cụ cũng đã ngoài tám mươi.

Báo còn kể, những lá thư ông viết đã giúp nhiều cặp đôi nên vợ nên chồng, giúp nhiều người thân lạc nhau tìm lại được nhau. Có khi chỉ là một lá thư, mà nối lại được cả một gia đình.

Năm hai nghìn không trăm lẻ chín, ông được ghi nhận là người viết thư thuê lâu năm nhất ở Việt Nam. Báo nước ngoài cũng tới viết về ông. Có mấy vị khách nói tiếng Pháp gọi ông là "người cuối cùng của bộ tộc Mohican", tức là người cuối cùng còn giữ một cái nghề mà ở những nơi khác đã mất hẳn rồi.

Có người hỏi ông chừng nào nghỉ. Ông trả lời một câu mà Vương thấy thương lắm: "Mình làm trực tiếp, ráng làm tới ngày nào thì cứ làm thôi."

Ông nói, đi làm vui hơn ở nhà. Có lần ông còn nói, ông coi nghề này là cả cuộc đời mình, chỉ có cái chết mới làm ông thôi nghĩ về nó.

Tới năm hai nghìn không trăm hai mươi mốt, sức khỏe yếu, mắt mờ, tai lãng, ông mới chịu nghỉ. Mà nghe kể, nghỉ rồi ông vẫn còn tìm cách lén quay lại. Ngày một tháng tám năm hai nghìn không trăm hai mươi ba, ông mất, thọ chín mươi ba tuổi.

Đứng đây, Vương cứ nghĩ tới cái góc mà ông từng ngồi. Bây giờ không còn ai ngồi đó viết thư nữa. Mà cái bưu điện thì vẫn còn, vẫn đông, vẫn đẹp.

Vương nghĩ, có những nghề rồi sẽ mất, chuyện đó không tránh được. Nhưng cái mà ông Ngộ để lại không phải là cái nghề. Mà là cái cách ông ngồi xuống, lắng nghe một người lạ, rồi viết giùm người ta những điều người ta không tự nói ra được. Cái đó thì thời nào cũng cần.

Nói vậy chứ, bạn với Vương đâu cần ông Ngộ viết giùm. Mình biết chữ, mình có điện thoại, có đủ thứ. Vậy mà nhiều khi, mình lại là người ít nói lời thương nhất.

Nên nếu được, tuần này bạn thử làm một chuyện nhỏ coi. Lấy một tờ giấy, viết vài dòng bằng tay cho một người mình thương. Ba má, vợ con, một người bạn cũ, hay một người thầy. Không cần hay, không cần dài. Viết xong, đưa tận tay, hay chụp hình gửi cũng được. Vương tin, người nhận sẽ giữ lá thư đó lâu lắm.

Cảm ơn bạn đã nghe Vương kể chuyện sáng nay. Nếu bạn từng gặp ông Ngộ ở bưu điện, hay từng nhờ ai viết thư giùm, bạn kể cho Vương nghe với nghen.

Những điều Vương kể về ông Ngộ và cái bưu điện, mình lấy từ đài VOH, trang VinWonders và Wikipedia.