Tình Ca kể chuyện · Bài học từ những người vĩ đại

Terry Fox - Mỗi ngày đi thêm một quãng, đường dài sẽ có người đi tiếp

Tháng mười năm một nghìn chín trăm bảy mươi chín, một chàng trai hai mươi mốt tuổi ở miền tây nước Canada ngồi viết thư gửi hội phòng chống ung thư. Anh xin họ giúp cho một việc nghe như điên rồ: anh muốn chạy bộ băng qua cả đất nước, bằng một chân thật và một chân giả. Trong thư có một câu ngắn thôi, đại ý là: phải có một nơi nào đó, nỗi đau này dừng lại.

Chàng trai ấy tên là Terry Fox. Và hôm nay, ở khu Phú Mỹ Hưng, Thành phố Hồ Chí Minh, mỗi năm vẫn có hơn mười nghìn người Việt mình đi bộ, chạy bộ mang tên anh. Anh chưa từng tới Việt Nam. Nhưng con đường anh bắt đầu thì đã đi rất xa.

Chào bạn,

Terry Fox sinh năm một nghìn chín trăm năm mươi tám ở thành phố Winnipeg, nước Canada. Cha làm công nhân bẻ ghi đường sắt, mẹ làm bán thời gian ở một tiệm bán thiệp. Nhà có bốn anh em. Khi Terry còn nhỏ, cả nhà dọn về một thị trấn gần thành phố Vancouver, bên bờ biển phía tây.

Terry mê bóng rổ, mà lại thấp người. Năm lớp tám, cậu chỉ cao chừng một mét năm mươi hai. Vậy mà Terry tập không biết mệt, sáng tập, chiều tập, cho tới khi được vào đội của trường, và giữ chỗ trong đội suốt những năm trung học. Lên đại học, cậu học ngành vận động học, và lại được chọn vào đội bóng rổ của trường.

Cuối năm một nghìn chín trăm bảy mươi sáu, Terry bị một tai nạn xe hơi nhẹ, chỉ bầm đầu gối. Nhưng mấy tháng sau, cái chân đau mãi không dứt. Tháng ba năm sau, cha đưa cậu đi khám. Cậu tưởng mình bị rách dây chằng. Bác sĩ nói đó là một khối u ác ở xương. Chưa đầy một tuần sau, Terry mười tám tuổi bị cắt bỏ chân phải, phía trên đầu gối.

Đêm trước ca mổ, thầy huấn luyện bóng rổ thời trung học mang vào cho cậu một bài báo. Bài viết kể về một người đàn ông cũng bị mất chân, mà vẫn chạy hết một cuộc đua đường dài ở thành phố New York. Terry đọc, và nói với cô y tá đại ý rằng, một ngày nào đó cháu cũng sẽ làm một việc như vậy.

Sau mổ là mười sáu tháng điều trị, cứ ba tuần một lần. Terry kể rằng tập đi lại bằng chân giả còn dễ chịu hơn những ngày ngồi ở phòng điều trị. Vì ở đó, cậu thấy những em bé còn nhỏ xíu, bệnh còn nặng hơn mình nhiều. Chính những gương mặt nhỏ ấy làm cậu không yên. Cậu muốn làm một điều gì đó cho họ.

Trong lúc đó, một người bạn rủ Terry chơi bóng rổ trên xe lăn. Đội của cậu giành mấy chức vô địch toàn quốc. Rồi đầu năm một nghìn chín trăm bảy mươi chín, Terry lặng lẽ bắt đầu tập chạy bằng chân giả. Mỗi ngày cậu ghi vào sổ quãng đường, ăn gì, học gì. Cậu chạy thử một cuộc đua đường dài ở một thành phố nhỏ, về chót, nhưng chạy tới cùng.

Ngày mười hai tháng tư năm một nghìn chín trăm tám mươi, Terry khởi hành từ thành phố St. John's, ở mũi cực đông của Canada, bên bờ biển Đại Tây Dương. Anh gọi cuộc chạy ấy là Cuộc đua đường dài của Hy vọng. Mục tiêu của anh rất giản dị: mỗi người dân Canada góp một đồng cho việc nghiên cứu bệnh ung thư.

Một người bạn lái chiếc xe nhỏ chạy theo sau. Còn Terry thì chạy. Ngày nào cũng chạy, trung bình hơn bốn mươi cây số, gần bằng một cuộc đua đường dài trọn vẹn, ngày này qua ngày khác. Mưa, gió ngược, đường dốc, chân thật chân giả cứ thế bước. Lúc đầu ít ai để ý. Rồi dần dần, người ta đứng hai bên đường chờ anh đi qua.

Ngày một tháng chín, gần thành phố Thunder Bay, Terry thấy đau ngực. Anh xin dừng lại đi khám. Bác sĩ cho biết bệnh đã lan lên phổi. Anh đã chạy được năm nghìn ba trăm bảy mươi ba cây số, trong một trăm bốn mươi ba ngày. Hôm sau, trước báo chí, anh nói phải tạm dừng một thời gian. Anh nói đại ý: cháu sẽ cố hết sức, cháu sẽ chiến đấu, cháu hứa sẽ không bỏ cuộc.

Cả đất nước Canada lặng đi. Chỉ hơn một tuần sau, một buổi truyền hình gây quỹ đã quyên được mười triệu đô la. Đến tháng hai năm sau, số tiền gây quỹ đã vượt hơn hai mươi bốn triệu đô la Canada, tức là đúng như ước mơ của anh, mỗi người dân một đồng. Anh trở thành người trẻ nhất từng được trao bậc cao nhất của Huân chương Canada.

Ngày hai mươi tám tháng sáu năm một nghìn chín trăm tám mươi mốt, Terry Fox ra đi, một tháng trước sinh nhật hai mươi ba tuổi. Anh không kịp chạy hết con đường mình vẽ ra. Nhưng chỉ ba tháng sau, giải chạy đầu tiên mang tên anh được tổ chức ở hơn tám trăm thị trấn, thành phố khắp Canada.

Từ đó tới nay, năm nào cũng có giải chạy Terry Fox, ở Canada và ở nhiều nước trên thế giới. Ở Thành phố Hồ Chí Minh, giải được tổ chức từ cuối những năm chín mươi. Có năm hơn mười tám nghìn người cùng đi, cùng chạy, góp tiền cho các chương trình phát hiện sớm và chữa trị ung thư ở Việt Nam. Người ta không cần chạy nhanh. Đi bộ thôi cũng được.

Bạn ơi, chuyện của Terry làm mình nghĩ nhiều về một điều. Anh không chạy hết đường. Anh dừng lại ở khoảng hơn nửa chặng. Nếu chỉ tính theo cái đích, người ta sẽ nói anh chưa xong. Nhưng chẳng ai nhớ anh như một người dở dang. Người ta nhớ anh vì mỗi buổi sáng, anh lại đứng dậy, chạy thêm một quãng.

Ở tuổi mình, ai cũng có những con đường không chắc đi hết. Một căn bệnh mạn tính phải sống chung. Một đứa con chưa thành gia thất. Một món nợ ân tình chưa trả xong. Mình hay lo, hay tính cái đích. Mà Terry chỉ tính từng ngày, hôm nay chạy được bao nhiêu thì chạy. Phần còn lại, có người đi tiếp.

Mình không nói chuyện thuốc men hay phép lạ gì đâu. Bệnh thì cứ nghe lời bác sĩ, đi khám đều đặn, như Terry cũng đã từng phải chịu khám định kỳ suốt đường chạy. Mình chỉ muốn nói về cái tinh thần. Sáng nay mình đi bộ được một vòng công viên, thì đi một vòng. Hôm nay mình gọi được cho một người bạn ốm, thì gọi. Hôm nay mình góp được một chút cho người khó khăn, thì góp.

Những việc nhỏ ấy, cộng lại thành một đời. Và như Terry, mình không cần phải là người về đích. Mình chỉ cần là người đã chạy phần đường của mình cho trọn, rồi trao cho người đi sau một niềm tin rằng con đường này đáng đi.

Lần tới đi ngang qua một giải chạy từ thiện, nếu chân còn khỏe, bạn thử đi cùng một đoạn. Chậm thôi cũng được. Coi như đi thêm vài bước, tiếp nối một chàng trai đã chạy cả nửa đất nước bằng một chân, chỉ vì không nỡ nhìn nỗi đau của người khác.

Tình Ca. Ở đây có bình an.