Tình Ca kể chuyện · Bài học từ những người vĩ đại

Leonardo da Vinci - Hãy giữ mãi sự tò mò, vì học hỏi không bao giờ làm tâm trí mỏi mệt

Khi còn nhỏ, ai trong chúng ta cũng từng là một đứa trẻ hay hỏi. Tại sao bầu trời màu xanh? Tại sao chim bay được? Tại sao trăng lại theo mình? Chúng ta tò mò về mọi thứ. Nhưng rồi lớn lên, không hiểu từ lúc nào, nhiều người trong chúng ta đánh mất sự tò mò ấy. Ta thôi đặt câu hỏi, thôi ngạc nhiên trước thế giới. Có một con người đã giữ được sự tò mò của một đứa trẻ cho đến tận cuối đời, và chính điều đó đã biến ông thành một trong những thiên tài vĩ đại nhất mà nhân loại từng biết đến. Hôm nay, tôi muốn kể bạn nghe về ông.

Chào bạn,

Người tôi muốn kể là Leonardo da Vinci, một con người kỳ lạ và phi thường của nước Ý, sống từ năm 1452 đến năm 1519. Khi nhắc đến tên ông, có lẽ bạn sẽ nghĩ ngay đến những bức họa bất hủ, như nàng Mona Lisa với nụ cười bí ẩn, hay bức Bữa Tiệc Ly nổi tiếng. Đúng vậy, ông là một họa sĩ thiên tài. Nhưng điều khiến tôi kinh ngạc là Leonardo không chỉ là một họa sĩ. Ông còn là nhà điêu khắc, kiến trúc sư, nhà giải phẫu học, kỹ sư, nhà phát minh, nhà thực vật học, và còn nhiều nữa. Ông phác thảo ra những cỗ máy bay từ hàng trăm năm trước khi máy bay ra đời. Ông mổ xẻ và vẽ lại cơ thể con người chi tiết đến mức các bác sĩ sau này phải kinh ngạc. Ông nghiên cứu dòng chảy của nước, sự chuyển động của các vì sao, cấu tạo của một bông hoa. Một con người, mà như chứa trong mình cả một thế giới.

Vậy đâu là bí mật của một con người uyên bác đến nhường ấy? Tôi nghĩ câu trả lời nằm ở một phẩm chất rất giản dị mà ông giữ được suốt đời: sự tò mò. Leonardo có một niềm khao khát hiểu biết gần như vô tận. Ông để lại hàng ngàn trang ghi chép, và điều thú vị là những trang ấy không đầy những câu trả lời, mà đầy những câu hỏi. Ông tự hỏi tại sao bầu trời xanh, tại sao con chim gõ kiến lại có cái lưỡi như thế, tại sao mắt người nhìn được. Ông quan sát, ông thắc mắc, ông ghi chép, ông thử nghiệm. Với Leonardo, thế giới này là một cuốn sách khổng lồ và kỳ diệu, mà ông không bao giờ đọc hết, cũng không bao giờ thấy chán.

Có một câu nói thường được gắn với tên ông mà tôi rất yêu thích. Câu ấy là: việc học hỏi không bao giờ làm cho tâm trí mệt mỏi. Hãy ngẫm về điều đó. Chúng ta thường nghĩ học là một việc nặng nhọc, một gánh nặng ta chỉ phải mang khi còn đi học. Nhưng Leonardo lại cho ta thấy một điều ngược lại: khi ta học vì sự tò mò, vì niềm vui khám phá, thì việc học không hề làm ta kiệt sức, mà ngược lại, nó nuôi dưỡng và làm tươi mới tâm hồn ta. Một tâm trí luôn học hỏi là một tâm trí luôn trẻ trung, luôn sống động.

Tôi nghĩ đây là một bài học vô cùng quý giá, đặc biệt là cho những ai trong chúng ta đôi khi cảm thấy cuộc sống của mình trở nên tẻ nhạt, lặp đi lặp lại, mất đi sự hứng thú. Cái cảm giác chán chường ấy, nhiều khi không phải vì cuộc sống thiếu điều thú vị, mà vì ta đã thôi nhìn nó bằng đôi mắt tò mò. Khi ta tin rằng mình đã biết hết, đã hiểu hết, thì thế giới trở nên cũ kỹ trong mắt ta. Nhưng nếu ta học lại cách đặt câu hỏi, cách ngạc nhiên, cách tìm hiểu một điều gì đó mới mẻ, dù nhỏ thôi, thì cuộc sống lại trở nên rộng mở và đáng yêu biết bao.

Và bạn biết không, ta không cần phải là thiên tài như Leonardo mới có thể giữ được sự tò mò ấy. Tò mò không phải là một tài năng bẩm sinh, mà là một thái độ sống ta có thể chọn mỗi ngày. Bạn có thể học một điều mới về một lĩnh vực bạn chưa từng biết. Bạn có thể đọc một cuốn sách về một chủ đề lạ. Bạn có thể tập một kỹ năng mới, dù ở tuổi nào đi nữa. Bạn có thể đơn giản là dừng lại và thật sự quan sát một điều quen thuộc quanh mình, một cái cây, một đám mây, gương mặt của người thân, như thể bạn đang nhìn nó lần đầu. Mỗi lần như thế, bạn lại đang thắp lên trong mình ngọn lửa của sự sống động.

Tôi cũng muốn nói thêm một điều. Leonardo nổi tiếng là người có rất nhiều dự án còn dang dở. Ông tò mò quá nhiều thứ đến mức đôi khi không kịp hoàn thành hết. Điều này nhắc tôi rằng, mục đích của việc học hỏi và tò mò không phải lúc nào cũng là để trở thành chuyên gia hay để đạt được một thành tựu cụ thể. Đôi khi, chính bản thân hành trình khám phá, niềm vui được hiểu thêm một điều mới, đã là một phần thưởng rồi. Sống một đời với tâm hồn luôn rộng mở và háo hức, tự nó đã là một cuộc đời giàu có.

Hôm nay, tôi mời bạn đánh thức lại đứa trẻ tò mò bên trong mình. Bạn thử chọn một điều gì đó mà bạn vẫn luôn tò mò nhưng chưa có dịp tìm hiểu, và dành cho nó một chút thời gian hôm nay. Một câu hỏi bạn vẫn thắc mắc, một kỹ năng bạn vẫn muốn thử, một cuốn sách bạn vẫn để dành. Hãy cho phép mình được học, được ngạc nhiên, được khám phá. Bởi như Leonardo đã sống, một tâm hồn luôn tò mò là một tâm hồn không bao giờ già cỗi.