Tình Ca kể chuyện · Bài học từ những người vĩ đại

Steve Jobs - Thời gian của bạn có hạn, đừng sống cuộc đời của người khác

Có một câu hỏi mà nếu dám thành thật trả lời, nó có thể thay đổi cả cách ta sống. Câu hỏi ấy là: nếu hôm nay là ngày cuối cùng của đời mình, liệu mình có muốn làm điều mình sắp làm hôm nay không? Có một người đã tự hỏi mình câu ấy mỗi buổi sáng, suốt nhiều năm trời. Và chính câu hỏi ấy đã dẫn lối cho ông qua những quyết định lớn nhất của đời mình. Hôm nay, tôi muốn kể bạn nghe về ông, và về bài học mà ông để lại.

Chào bạn,

Người tôi muốn kể là Steve Jobs, một doanh nhân và nhà sáng lập người Mỹ, sống từ năm 1955 đến năm 2011. Ông là người đồng sáng lập nên hãng công nghệ Apple, và là một trong những gương mặt có ảnh hưởng lớn đến cách chúng ta sống và làm việc ngày nay. Nhưng tôi sẽ không kể về những sản phẩm hay sự nghiệp của ông. Điều tôi muốn chia sẻ với bạn là một bài diễn văn mà ông đọc trước các sinh viên tốt nghiệp của trường đại học Stanford vào năm 2005, một bài nói chuyện đã trở thành một trong những bài diễn văn được lắng nghe nhiều nhất trong lịch sử.

Hôm ấy, Steve Jobs không khoe khoang về thành công. Ông chỉ kể ba câu chuyện giản dị của đời mình. Và trong những câu chuyện ấy, có một thông điệp mà tôi muốn cùng bạn dừng lại.

Ông kể rằng trong suốt ba mươi ba năm, mỗi buổi sáng khi soi gương, ông đều tự hỏi mình: nếu hôm nay là ngày cuối cùng của đời mình, mình có muốn làm điều mình sắp làm hôm nay không? Và ông nói, mỗi khi câu trả lời là không, trong quá nhiều ngày liên tiếp, thì ông biết rằng mình cần phải thay đổi điều gì đó. Việc luôn nhớ rằng mình sẽ chết, theo ông, là công cụ quan trọng nhất giúp ông đưa ra những lựa chọn lớn trong đời. Bởi gần như tất cả mọi thứ, mọi kỳ vọng của người ngoài, mọi nỗi sợ bị xấu hổ hay thất bại, tất cả đều tan biến trước cái chết, chỉ để lại những gì thật sự quan trọng.

Tôi biết, nói về cái chết nghe có vẻ nặng nề. Nhưng cách Steve Jobs nhìn nó lại không hề bi quan. Ngược lại, ông xem việc ý thức về sự hữu hạn của đời người như một lời nhắc nhở để sống cho trọn vẹn hơn. Bởi khi ta nhớ rằng thời gian của mình là có hạn, ta sẽ bớt phí hoài nó vào những điều không đáng, bớt sống chỉ để làm vừa lòng người khác, và dám hơn trong việc theo đuổi điều mình thật sự trân quý.

Và đây là câu nói của ông mà tôi xin được nhắc thật chậm: thời gian của bạn là có hạn, vậy nên đừng lãng phí nó để sống cuộc đời của một người khác. Hãy ngẫm về điều đó. Biết bao nhiêu người trong chúng ta đang sống một cuộc đời không hẳn là của mình. Ta chọn một con đường vì cha mẹ mong muốn. Ta theo đuổi một mục tiêu vì xã hội cho là đáng. Ta đo lường thành công của mình bằng thước đo của người khác, chạy theo những điều mà thật ra trong sâu thẳm ta chẳng tha thiết. Để rồi một ngày nhìn lại, ta tự hỏi: đây có thật là cuộc đời mình muốn sống không?

Steve Jobs nhắc ta rằng đừng để tiếng ồn từ ý kiến của người khác lấn át đi tiếng nói bên trong của chính mình. Mỗi người chúng ta đều có một thứ gì đó mà trái tim mình mách bảo, một điều khiến ta thấy mình được sống đúng là mình. Và can đảm để lắng nghe, để đi theo tiếng gọi ấy, dù nó có khác với điều mọi người mong đợi, đó mới là cách ta sống một cuộc đời trọn vẹn.

Tất nhiên, tôi không nói rằng ta nên bỏ hết trách nhiệm để chạy theo đam mê một cách bồng bột. Cuộc sống luôn cần sự cân nhắc, cần sự chín chắn. Nhưng giữa những lo toan cơm áo của đời thường, thỉnh thoảng ta cũng nên dừng lại và tự hỏi lòng mình một câu thành thật: mình đang sống cuộc đời của mình, hay đang sống theo một kịch bản mà người khác viết ra? Và nếu có một điều gì đó trái tim ta vẫn luôn thầm mong, thì liệu ta đã cho nó một cơ hội nào chưa?

Steve Jobs kết thúc bài nói chuyện của mình bằng một câu mà sau này trở nên rất nổi tiếng, đại ý là: hãy cứ khát khao, hãy cứ dại khờ. Khát khao, để luôn giữ trong mình ngọn lửa muốn học hỏi, muốn vươn tới, không bao giờ tự mãn dừng lại. Và dại khờ, theo cái nghĩa đẹp nhất của nó, là dám liều, dám thử, dám đi những con đường mà người khôn ngoan quá mức có thể sẽ ngại ngần. Bởi đôi khi, chính những trái tim dám khờ dại một chút lại là những người sống được trọn vẹn nhất.

Hôm nay, tôi mời bạn thử dành một phút lặng lẽ tự hỏi: trong cuộc sống của mình, có điều gì mình đang làm chỉ vì người khác mong đợi, mà thật ra trái tim mình không còn rung động? Và có điều gì mình vẫn luôn thầm khao khát, nhưng chưa từng dám bắt đầu? Bạn không cần phải thay đổi tất cả ngay hôm nay. Chỉ cần bắt đầu bằng việc thành thật lắng nghe trái tim mình, đó đã là một bước rất đẹp rồi.