Tình Ca kể chuyện · Bài học từ những người vĩ đại

Marie Curie - Không có gì trong đời đáng để sợ hãi, chỉ có điều cần được thấu hiểu

Hãy thử nghĩ về nỗi sợ. Chúng ta sợ rất nhiều thứ, phải không bạn. Sợ thất bại, sợ bệnh tật, sợ những điều mình chưa biết, sợ cả những đổi thay phía trước. Và nỗi sợ ấy nhiều khi giam ta lại, khiến ta không dám bước tới. Nhưng có một người phụ nữ, bằng cả cuộc đời mình, đã cho chúng ta thấy một cách khác để đối diện với những điều khiến ta run sợ. Bà không bảo ta phải gồng lên cho dũng cảm, mà chỉ cho ta một con đường nhẹ nhàng hơn: hãy hiểu, để rồi bớt sợ. Hôm nay, tôi muốn kể bạn nghe về bà.

Chào bạn,

Người tôi muốn kể là Marie Curie, một nhà khoa học sinh năm 1867, quê gốc ở Ba Lan và về sau gắn bó với nước Pháp. Bà là một trong những nhà khoa học vĩ đại nhất mà nhân loại từng có, với những đóng góp mở đường về hiện tượng phóng xạ. Nhưng tôi muốn kể bạn nghe vài điều để bạn hình dung con người ấy phi thường đến mức nào. Marie Curie là người phụ nữ đầu tiên trên thế giới được trao giải Nobel. Bà cũng là người duy nhất, cho đến nay, giành được giải Nobel ở hai lĩnh vực khoa học khác nhau, một về vật lý và một về hóa học. Vào thời của bà, khi phụ nữ còn bị xem nhẹ trong khoa học, thì những thành tựu ấy gần như là điều không tưởng.

Nhưng con đường của bà không hề trải hoa. Thuở trẻ, gia đình bà nghèo. Để có tiền cho chị gái đi học, Marie đã chấp nhận đi làm gia sư, rồi mới đến lượt mình theo đuổi việc học. Khi sang Paris học đại học, bà sống trong một căn gác trọ lạnh lẽo, nhiều khi đói ăn, có hôm rét quá phải chất tất cả áo quần lên người cho ấm để học tiếp. Rồi cùng chồng là Pierre Curie, bà miệt mài trong một nhà kho ẩm thấp, khuấy những nồi quặng nặng nề suốt nhiều năm trời, chỉ để chiết tách ra một lượng nhỏ nguyên tố mới. Đó là một sự kiên trì, một sự bền bỉ thầm lặng mà tôi nghĩ ít ai có được.

Và giữa cả một đời cống hiến ấy, Marie Curie để lại cho chúng ta một câu nói mà tôi vô cùng yêu thích. Bà nói, đại ý: không có gì trong cuộc đời đáng để ta sợ hãi, mà chỉ có những điều ta cần phải hiểu cho thấu. Tôi xin được thành thật một chút, rằng câu này về sau thường được nối thêm một vế nữa, nhưng vế đầu, cái cốt lõi ấy, mới chính là tinh thần của bà. Không có gì đáng sợ, chỉ có điều cần được hiểu.

Bạn hãy ngẫm về điều đó cùng tôi. Vì sao chúng ta sợ? Phần lớn là vì ta không hiểu. Đứa trẻ sợ bóng tối, vì nó không thấy được trong bóng tối có gì. Nhưng khi có người bật đèn lên, cho nó thấy căn phòng vẫn quen thuộc như thế, nỗi sợ liền tan biến. Nỗi sợ của người lớn chúng ta cũng vậy. Ta sợ một căn bệnh khi ta chưa hiểu về nó. Ta sợ một công việc mới khi ta chưa nắm rõ nó. Ta sợ tương lai khi ta chưa hình dung được nó. Và Marie Curie, với cả cuộc đời làm khoa học, đã sống đúng theo niềm tin ấy: thay vì lùi bước trước những điều bí ẩn và đáng sợ, bà tiến lại gần, quan sát, tìm hiểu, cho đến khi điều bí ẩn ấy trở nên sáng tỏ. Hiểu biết chính là ngọn đèn xua đi bóng tối của nỗi sợ.

Tôi nghĩ đây là một bài học rất thực tế cho mỗi chúng ta, ngay trong đời thường. Khi bạn lo lắng về một điều gì đó, thay vì để nỗi sợ phình to lên trong trí tưởng tượng, bạn thử bước lại gần nó một chút. Tìm hiểu về nó. Hỏi han người đã từng trải qua. Đọc, học, ghi chép. Bạn sẽ thấy, rất nhiều nỗi sợ của ta lớn lên chính từ sự mơ hồ, và chúng teo nhỏ lại ngay khi ta soi vào chúng bằng ánh sáng của sự hiểu biết. Điều ta hiểu rõ thì ta không còn sợ nó nữa, mà có thể bình tĩnh đối diện và xử lý.

Có một điều nữa ở Marie Curie khiến tôi cảm phục, đó là sự khiêm nhường và tấm lòng vì cái chung. Khi tìm ra phương pháp chiết tách nguyên tố mới, vợ chồng bà đã không giữ lấy bằng sáng chế để làm giàu, dù điều đó hoàn toàn có thể mang lại cho họ rất nhiều tiền. Bà cho rằng khoa học là để phục vụ nhân loại, và tinh thần khoa học không nên bị mua bán. Bà sống giản dị, làm việc cần mẫn, và cống hiến cho đến những năm cuối đời, dù chính công việc với chất phóng xạ ấy đã ảnh hưởng đến sức khỏe của bà. Cả cuộc đời ấy là một minh chứng rằng đam mê thật sự và lòng tận tụy có thể đưa một con người đi xa đến nhường nào.

Hôm nay, nếu trong lòng bạn đang có một nỗi sợ nào đó, một điều khiến bạn chùn bước, tôi mời bạn thử làm theo tinh thần của Marie Curie. Đừng vội quay lưng bỏ chạy, cũng đừng để nó lớn lên trong bóng tối của sự mơ hồ. Hãy thắp một ngọn đèn. Hãy tìm hiểu thêm một chút về điều mình đang sợ. Bởi như bà đã nói, không có gì đáng để ta sợ hãi, chỉ có những điều ta cần hiểu cho thấu mà thôi.