Tình Ca kể chuyện · Bài học từ những người vĩ đại

Bí quyết sống thọ của người Okinawa - Hãy tìm một lý do để thức dậy mỗi sáng

Có một hòn đảo nhỏ ở Nhật Bản, nơi con người sống lâu hơn và khỏe mạnh hơn gần như bất cứ nơi nào khác trên thế giới. Ở đó, những cụ già chín mươi, một trăm tuổi vẫn còn làm vườn, vẫn cười nói, vẫn thấy đời mình có ý nghĩa. Điều kỳ lạ là bí quyết của họ không nằm ở một loại thuốc thần kỳ hay một thực phẩm đắt tiền nào cả. Nó nằm ở vài thói quen rất đỗi giản dị mà ai trong chúng ta cũng có thể học theo. Hôm nay, tôi muốn chia sẻ với bạn những điều ấy.

Chào bạn,

Nơi tôi muốn kể là Okinawa, một vùng đảo ở phía nam Nhật Bản. Đây là một trong những nơi được các nhà nghiên cứu gọi là vùng xanh, tức là những vùng đất hiếm hoi trên thế giới có tỷ lệ người sống thọ trăm tuổi cao một cách đặc biệt, và quan trọng hơn, họ sống thọ mà vẫn minh mẫn, vui vẻ và khỏe khoắn. Các nhà nghiên cứu đã tìm đến đây để hỏi một câu giản dị: điều gì khiến những con người nơi đây sống lâu và sống vui đến vậy? Tôi xin thưa trước rằng đây là những kiến thức phổ thông để chúng ta cùng tham khảo và lấy cảm hứng, chứ không phải lời khuyên y khoa; mỗi người một thể trạng, nên với sức khỏe của mình, bạn vẫn nên hỏi ý kiến bác sĩ.

Điều đầu tiên, và có lẽ đẹp nhất, là người Okinawa có một khái niệm gọi là ikigai. Có thể tạm hiểu ikigai là lý do để ta thức dậy mỗi buổi sáng. Đó là điều khiến cuộc sống của ta trở nên đáng sống, là việc mà ta thấy mình được cần đến, được làm điều mình yêu thích và mang lại giá trị cho người khác. Với một cụ ông, ikigai có thể là mảnh vườn nhỏ mà mỗi sáng cụ ra chăm bón. Với một cụ bà, đó có thể là đám cháu chắt cụ trông nom, hay những người bạn cụ gặp gỡ mỗi ngày. Điều đáng nói là người Okinawa thường không có khái niệm về hưu theo kiểu nghỉ hẳn rồi ngồi không. Họ tiếp tục làm những việc có ý nghĩa cho đến cuối đời. Và chính cái cảm giác mình còn hữu ích, mình còn một lý do để sống, lại là một trong những liều thuốc bổ mạnh mẽ nhất cho cả thân lẫn tâm.

Tôi nghĩ đây là điều đáng để mỗi chúng ta dừng lại tự hỏi. Ikigai của mình là gì? Điều gì khiến mình muốn thức dậy mỗi sáng, không phải vì bắt buộc, mà vì háo hức? Đôi khi ta sống mà quên mất câu hỏi ấy, cứ cuốn theo guồng quay cơm áo, đến một ngày bỗng thấy trống rỗng. Tìm lại được một lý do để sống, dù nhỏ thôi, cũng đủ thắp sáng lại cả những ngày tháng tưởng như tẻ nhạt.

Điều thứ hai người Okinawa thực hành là một câu nói họ thường nhắc trước mỗi bữa ăn, tạm dịch là hãy ăn cho đến khi no khoảng tám phần mà thôi. Nghĩa là họ dừng đũa khi bụng mới no chừng tám mươi phần trăm, chứ không ăn đến mức căng tức. Thói quen ăn vừa đủ ấy, được làm một cách tự nhiên và đều đặn, giúp cơ thể họ nhẹ nhàng hơn, ít gánh nặng hơn. Bài học ở đây thật ra rất gần với tinh thần biết đủ của phương Đông chúng ta: không phải cứ nhiều mới là tốt, mà vừa đủ mới là khỏe, mới là an.

Điều thứ ba, và tôi cho là vô cùng quý giá, là người Okinawa sống trong những mối quan hệ gắn bó bền chặt. Họ có một truyền thống đẹp, trong đó một nhóm bạn được kết với nhau từ thuở nhỏ và đồng hành cùng nhau suốt cả cuộc đời, chia sẻ vui buồn, nâng đỡ nhau qua những lúc khó khăn. Đến tận tuổi già, họ vẫn có những người bạn cũ để trò chuyện, để cùng uống trà, để biết rằng mình không bao giờ đơn độc. Khoa học ngày nay cũng đồng tình rằng sự cô đơn có hại cho sức khỏe, còn những mối quan hệ ấm áp, chân thành lại giúp ta sống khỏe và sống lâu hơn. Hóa ra, tình thân không chỉ làm đời ta vui hơn, mà còn thật sự nuôi dưỡng cả sức khỏe của ta.

Bạn thấy không, ba điều ấy không hề xa vời. Một lý do để sống mỗi ngày. Ăn uống chừng mực, biết đủ. Và giữ gìn những mối quan hệ ấm áp bên mình. Không cần tiền bạc, không cần phép màu, chỉ là những lựa chọn nhỏ mà ta hoàn toàn có thể bắt đầu ngay hôm nay. Và điều tôi thích nhất ở bài học từ Okinawa là nó cho ta thấy: sống thọ không có nhiều ý nghĩa nếu ta không sống vui. Cái đích không phải là kéo dài thật nhiều năm tháng, mà là làm cho mỗi năm tháng ấy thật sự đáng sống.

Hôm nay, tôi mời bạn dành một phút lặng lẽ tự hỏi: ikigai của mình là gì? Điều gì khiến mình muốn thức dậy mỗi sáng? Và mình đã lâu chưa hỏi thăm những người thân, người bạn từng rất gần gũi với mình? Đôi khi, một cuộc gọi nhỏ cho một người bạn cũ cũng là một cách để ta tự chăm sóc cho cả trái tim lẫn sức khỏe của mình.