Tình Ca kể chuyện · Bài học từ những người vĩ đại

Thiền sư Thích Nhất Hạnh - Bình an có sẵn trong từng hơi thở của bạn

Có bao giờ giữa lúc lo âu nhất, bạn quên mất rằng mình đang thở không? Chúng ta thở suốt cả đời, từ giây phút chào đời cho đến hơi thở cuối cùng, vậy mà phần lớn thời gian ta chẳng hề để ý đến nó. Có một vị thiền sư người Việt đã dành cả cuộc đời để nhắc nhân loại một điều tưởng như giản dị đến không ngờ: rằng bình an không nằm ở đâu xa, mà ngay trong hơi thở này, ngay trong bước chân này. Hôm nay, tôi muốn cùng bạn lắng lại bên người.

Chào bạn,

Người tôi muốn kể là Thiền sư Thích Nhất Hạnh, sinh năm 1926 ở miền Trung Việt Nam. Năm mười sáu tuổi, người xuất gia làm chú tiểu tại chùa Từ Hiếu, xứ Huế. Cuộc đời của người trải qua biết bao thăng trầm cùng vận nước. Giữa những năm tháng chiến tranh khốc liệt, người không chọn đứng về một phe để cổ vũ hận thù, mà chọn lên tiếng cho hòa bình, cho tình thương, cho sự hàn gắn. Người gọi đó là đạo Bụt dấn thân, một đạo Phật đi vào giữa cuộc đời để xoa dịu khổ đau, chứ không lánh xa nơi non cao.

Chính vì tiếng nói hòa bình ấy mà có một thời người không thể trở về quê hương, phải sống lưu vong gần bốn mươi năm nơi đất khách. Trong chuyến đi sang phương Tây, người đã gặp gỡ Mục sư Martin Luther King, nhà hoạt động nhân quyền nổi tiếng của nước Mỹ. Cảm phục trước tấm lòng và trí tuệ của người, chính Mục sư King đã đề cử Thiền sư Thích Nhất Hạnh cho giải Nobel Hòa bình, và gọi người là một sứ giả của hòa bình và bất bạo động. Về sau, người lập nên Làng Mai ở nước Pháp, một cộng đồng tu tập mà từ đó, phương pháp thực tập chánh niệm của người lan tỏa đi khắp thế giới. Người được nhiều nơi trân trọng gọi là cha đẻ của chánh niệm trong thời hiện đại. Người an nhiên rời cõi tạm vào năm 2022, ngay tại ngôi chùa Từ Hiếu nơi người từng bắt đầu, khép lại một vòng tròn trọn vẹn của một đời tu.

Nhưng điều tôi muốn cùng bạn giữ lại hôm nay không phải là những cột mốc lớn lao ấy, mà là một điều rất nhỏ, rất gần, mà người đã trao cho chúng ta. Đó là hơi thở.

Thiền sư dạy một câu thực tập mà ai cũng có thể làm, ngay bây giờ, ngay tại đây. Người nói, đại ý: thở vào, tôi biết tôi đang thở vào; thở ra, tôi biết tôi đang thở ra. Thở vào, tôi làm cho thân tâm mình lắng dịu; thở ra, tôi mỉm cười. Nghe thật đơn sơ phải không bạn. Nhưng bạn thử làm cùng tôi một lần xem. Hít một hơi thật sâu, và biết rằng mình đang hít vào. Thở ra thật chậm, và khẽ mỉm một nụ cười. Chỉ một hơi thở có ý thức như thế thôi, bạn đã đưa mình trở về với giây phút hiện tại, nơi mà sự sống thật sự đang diễn ra.

Người giải thích rằng phần lớn khổ đau của chúng ta đến từ việc tâm trí cứ mãi rong ruổi. Ta ngồi đây nhưng lòng ở chỗ khác. Ta ăn cơm mà đầu nghĩ chuyện công việc. Ta ở bên người thương mà tâm trí lại vướng vào những lo toan. Cứ thế, ta đánh mất giây phút hiện tại, là điều duy nhất ta thật sự đang có. Quá khứ đã qua, tương lai chưa tới, sự sống chỉ có mặt trong hiện tại. Và hơi thở chính là chiếc cầu đưa ta từ cõi lo âu trở về với ngôi nhà đích thực của mình, là ở đây và bây giờ.

Thiền sư còn dạy chúng ta đi trong chánh niệm. Người nói rằng bình an ở trong từng bước chân. Mỗi bước ta đi, nếu đi với sự có mặt trọn vẹn, cảm nhận bàn chân chạm đất, thì mỗi bước đều có thể là một bước an lạc. Người mời ta đi như thể ta đang in lên mặt đất sự bình yên và thảnh thơi với từng bước của mình. Hãy thử nghĩ mà xem, ngay cả khi đi bộ từ nhà ra ngõ, từ phòng này sang phòng khác, ta cũng có thể biến nó thành một phút giây nuôi dưỡng tâm hồn, chứ không phải lúc nào cũng vội vã cắm cúi lao về phía trước.

Điều tôi trân quý nhất ở những lời dạy ấy là sự bình dị. Người không bắt ta phải lên núi cao, không bắt ta phải bỏ hết mọi việc đời. Người chỉ ra rằng sự tu tập, sự bình an, có thể được thực hiện ngay trong căn bếp khi ta rửa bát, ngay trên đường khi ta bước đi, ngay trong hơi thở khi ta đang ngồi nghe những lời này. Hạnh phúc không phải là một đích đến nào đó xa xôi mà ta phải gắng sức chạy tới. Hạnh phúc là con đường, và con đường ấy được lát bằng những giây phút ta thật sự có mặt với chính mình và với sự sống.

Hôm nay, dù bạn đang bận rộn đến đâu, dù trong lòng đang ngổn ngang bao nhiêu điều, tôi mời bạn dừng lại cùng tôi một nhịp. Hít vào một hơi, biết mình đang sống. Thở ra một hơi, khẽ mỉm cười với chính mình. Bạn xứng đáng có được giây phút bình an ấy. Và điều kỳ diệu là, nó vẫn luôn ở đó, miễn phí, sẵn sàng, chỉ chờ bạn quay về.