Tình Ca kể chuyện · Thơ Xưa Vương Đọc

Chân Quê: Van Em, Em Hãy Giữ Nguyên Quê Mùa

Thầy u mình với chúng mình chân quê.

Hôm qua em đi tỉnh về,

Hương đồng gió nội bay đi ít nhiều.

Có một chàng trai đứng đợi người thương ở con đê đầu làng, đợi mãi, tới khi cô về thì anh không vui mà lại thấy buồn, vì cô đi tỉnh về đã khác đi một chút. Đó là câu chuyện trong bài Chân Quê của thi sĩ Nguyễn Bính, người con của làng quê Vụ Bản, Nam Định, viết năm ông mới mười tám tuổi. Gần chín mươi năm rồi, mà người Việt đọc bài thơ này vẫn thấy thương, vì ai cũng từng có một người, một cái làng, một mùi hương đồng mà mình sợ mất đi.

Hôm qua em đi tỉnh về,

Đợi em ở mãi con đê đầu làng.

Khăn nhung quần lĩnh rộn ràng,

Áo cài khuy bấm, em làm khổ tôi!

Anh đợi em ở mãi con đê đầu làng, chữ ở mãi nghe thật thà và thương lắm, đợi từ trưa qua chiều, đợi cho bằng được. Vậy mà em về với khăn nhung, quần lĩnh, áo cài khuy bấm, toàn là đồ của người thành phố, và anh buột miệng một câu như trách mà như năn nỉ, em làm khổ tôi. Không giận, không la, chỉ là khổ, cái khổ của một người thương ai đó bằng cả tấm lòng quê mùa của mình.

Nào đâu cái yếm lụa sồi?

Cái dây lưng đũi nhuộm hồi sang xuân?

Nào đâu cái áo tứ thân?

Cái khăn mỏ quạ, cái quần nái đen?

Rồi anh hỏi liền một hơi, cái yếm lụa sồi đâu, cái dây lưng đũi đâu, cái áo tứ thân, cái khăn mỏ quạ, cái quần nái đen đâu rồi. Anh nhớ từng món đồ em hay mặc, nhớ kỹ tới vậy, vì đó đâu chỉ là quần áo, đó là hình bóng người con gái anh thương giữa đồng làng, là những buổi chiều em đi chợ, đi cấy, đi hội làng mà anh đã đứng nhìn theo.

Nói ra sợ mất lòng em,

Van em! Em hãy giữ nguyên quê mùa.

Như hôm em đi lễ chùa,

Cứ ăn mặc thế cho vừa lòng anh.

Tới đây anh hạ giọng thật mềm, nói ra sợ mất lòng em, rồi van em hãy giữ nguyên quê mùa, cứ ăn mặc như hôm em đi lễ chùa cho vừa lòng anh. Một chữ van mà nghe như cả tấm lòng cúi xuống, anh không cấm, không bắt, chỉ xin, vì anh sợ cái tỉnh thành ồn ào kia sẽ lấy mất của anh một người con gái hiền như lúa.

Hoa chanh nở giữa vườn chanh,

Thầy u mình với chúng mình chân quê.

Hôm qua em đi tỉnh về,

Hương đồng gió nội bay đi ít nhiều.

Hoa chanh thì nở giữa vườn chanh, thầy u mình với chúng mình cũng là người chân quê, cái gì ở đúng chỗ của nó thì mới đẹp. Rồi câu cuối khép lại thật nhẹ, hương đồng gió nội bay đi ít nhiều, chỉ ít nhiều thôi, chưa mất hết, mà người đọc nghe xong vẫn thấy lòng chùng xuống, vì mình biết cái gì đã bay đi thì khó mà gọi về.

Mình nghĩ bài thơ này đâu chỉ nói chuyện quần áo, mà nói chuyện giữ lấy cái gốc của mình. Đi đâu, sống ở đâu, làm gì, cũng mong mình còn giữ được chút hương đồng gió nội, giữ được cái thật thà, cái hiền lành mà quê nhà đã cho mình từ hồi còn nhỏ.

Mình đọc lại cả bài thơ, chậm thôi nghen:

Hôm qua em đi tỉnh về,

Đợi em ở mãi con đê đầu làng.

Khăn nhung quần lĩnh rộn ràng,

Áo cài khuy bấm, em làm khổ tôi!

Nào đâu cái yếm lụa sồi?

Cái dây lưng đũi nhuộm hồi sang xuân?

Nào đâu cái áo tứ thân?

Cái khăn mỏ quạ, cái quần nái đen?

Nói ra sợ mất lòng em,

Van em! Em hãy giữ nguyên quê mùa.

Như hôm em đi lễ chùa,

Cứ ăn mặc thế cho vừa lòng anh.

Hoa chanh nở giữa vườn chanh,

Thầy u mình với chúng mình chân quê.

Hôm qua em đi tỉnh về,

Hương đồng gió nội bay đi ít nhiều.

Chúc bạn dù đang ở phố lớn hay ở quê nhà, trong lòng vẫn còn một con đê đầu làng, một vườn chanh nở hoa, và một người luôn đợi bạn về. Mong cho cái chân quê trong mỗi người mình đừng bay đi mất, để mỗi lần về nhà, mình vẫn là đứa con mà thầy u nhận ra ngay.