Tình Ca kể chuyện · Thơ Xưa Vương Đọc

Buồn Trông Cửa Bể Chiều Hôm: Tám Câu Thơ Buồn Nhất Truyện Kiều

Có những câu thơ đọc lên là thấy buồn mà không cần ai giải thích. Buồn trông cửa bể chiều hôm. Bốn chữ buồn trông lặp lại bốn lần, như bốn lần một người đứng ngóng ra xa mà không thấy đường về. Hôm nay mình đọc với bạn tám câu thơ nổi tiếng nhất trong đoạn Kiều ở lầu Ngưng Bích, trích từ Truyện Kiều của Nguyễn Du.

Mình đã kể về Nguyễn Du và Truyện Kiều trong tập Triết lý về chữ tâm. Truyện Kiều kể đời nàng Thúy Kiều gặp quá nhiều sóng gió. Đoạn này là lúc Kiều bị lừa, bị đưa ra ở một mình trên lầu Ngưng Bích, một cái lầu bên bờ biển, xa nhà, xa người thương, không biết ngày mai ra sao.

Mình đọc nguyên văn tám câu thơ nghen:

Buồn trông cửa bể chiều hôm,

Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa?

Buồn trông ngọn nước mới sa,

Hoa trôi man mác biết là về đâu?

Buồn trông nội cỏ rầu rầu,

Chân mây mặt đất một màu xanh xanh.

Buồn trông gió cuốn mặt duềnh,

Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi.

Mỗi lần buồn trông là một cảnh, và cảnh sau buồn hơn cảnh trước. Lần thứ nhất trông ra cửa biển lúc chiều, thấy cánh buồm ai thấp thoáng xa xa. Cánh buồm đi về đâu đó, còn mình thì không đi đâu được. Như người ở xa nhìn con tàu, nhớ nhà.

Lần thứ hai trông ngọn nước mới sa, thấy cánh hoa trôi man mác, không biết trôi về đâu. Cánh hoa đó cũng như phận Kiều, trôi theo dòng nước, không tự quyết được đường đi.

Lần thứ ba trông nội cỏ rầu rầu, chân mây mặt đất một màu xanh xanh. Cỏ héo úa, trời đất một màu, mênh mông không có lối ra.

Lần thứ tư thì trông gió cuốn mặt duềnh, tức mặt nước biển, nghe tiếng sóng ầm ầm kêu quanh ghế ngồi. Từ cảnh xa, Nguyễn Du kéo về sát bên người: sóng như vây quanh chỗ Kiều ngồi. Nỗi buồn biến thành nỗi lo sợ. Tám câu thơ đi từ buồn nhớ tới hoảng sợ, mà không có một chữ nào nói thẳng là sợ. Tất cả là cảnh vật nói thay lòng người.

Mình nghĩ ai cũng từng có một lầu Ngưng Bích của riêng mình. Lúc nằm viện một mình, lúc đi làm xa không quen ai, lúc đời gặp chuyện không biết hỏi ai. Đọc tám câu thơ này, mình thấy nỗi buồn của mình đã có người hiểu từ hơn hai trăm năm trước.

Nếu bạn biết ai đang ở trong một lầu Ngưng Bích của đời họ, đang một mình, đang buồn, thử ghé thăm hay gọi cho họ một cuộc. Có khi chỉ cần một người ngồi cùng, tiếng sóng sẽ bớt ầm ầm.

Mình đọc lại bài thơ một lần nữa, chậm thôi, để bạn nghe cho thấm: