Tình Ca kể chuyện · Thơ Xưa Vương Đọc

Khách Xa Gặp Lúc Mùa Xuân Chín: Bức Tranh Xuân Làng Quê Của Hàn Mặc Tử

Mùa xuân ở quê có mùi gì? Có người nói là mùi rơm mới, mùi khói bếp, mùi hoa cau. Có người nói là tiếng hát của mấy cô gái làng trên đồi. Hôm nay mình đọc với bạn một bài thơ xuân mà ai đọc cũng thấy lòng bâng khuâng: bài Mùa xuân chín của Hàn Mặc Tử.

Lần trước mình đã kể về Hàn Mặc Tử với bài Đây thôn Vĩ Dạ. Ông sinh năm 1912, mất năm 1940, mới hai mươi tám tuổi. Mùa xuân chín nằm trong tập Đau thương, là một trong những bài thơ trong trẻo nhất của ông, viết về một mùa xuân làng quê tươi tắn mà vẫn có chút buồn man mác.

Mình đọc nguyên văn bài thơ nghen:

Trong làn nắng ửng khói mơ tan,

Đôi mái nhà tranh lấm tấm vàng.

Sột soạt gió trêu tà áo biếc,

Trên giàn thiên lý bóng xuân sang.

Sóng cỏ xanh tươi gợn tới trời,

Bao cô thôn nữ hát trên đồi;

Ngày mai trong đám xuân xanh ấy,

Có kẻ theo chồng bỏ cuộc chơi...

Tiếng ca vắt vẻo lưng chừng núi,

Hổn hển như lời của nước mây,

Thầm thĩ với ai ngồi dưới trúc,

Nghe ra ý vị và thơ ngây...

Khách xa gặp lúc mùa xuân chín,

Lòng trí bâng khuâng sực nhớ làng:

Chị ấy, năm nay còn gánh thóc

Dọc bờ sông trắng nắng chang chang?

Khổ đầu là một bức tranh: nắng ửng, khói mơ tan, mái nhà tranh lấm tấm vàng, giàn thiên lý. Có cả tiếng gió sột soạt trêu tà áo biếc. Mọi thứ đều nhẹ nhàng, ấm áp, như một buổi sáng xuân vừa thức dậy.

Khổ thứ hai có người: sóng cỏ xanh tươi gợn tới trời, bao cô thôn nữ hát trên đồi. Rồi bỗng có một câu làm lòng chùng xuống: ngày mai trong đám xuân xanh ấy, có kẻ theo chồng bỏ cuộc chơi. Mùa xuân đẹp, mà tuổi xuân thì qua nhanh. Hôm nay còn hát trên đồi, ngày mai đã đi lấy chồng, xa làng.

Khổ ba là tiếng hát: tiếng ca vắt vẻo lưng chừng núi, hổn hển như lời của nước mây. Chữ vắt vẻo, hổn hển nghe như tiếng hát đang bay lên, đang thở. Tiếng hát nghe ra ý vị và thơ ngây.

Và khổ cuối là người khách xa, có lẽ chính là thi sĩ: khách xa gặp lúc mùa xuân chín, lòng trí bâng khuâng sực nhớ làng. Rồi một câu hỏi rất đời thường mà rất thương: chị ấy, năm nay còn gánh thóc dọc bờ sông trắng nắng chang chang? Chữ chín trong mùa xuân chín nghĩa là xuân đã tới độ đẹp nhất, như trái chín. Mà cái gì chín rồi cũng sẽ qua. Bài thơ đẹp mà buồn ở chỗ đó.

Xuân này, nếu có dịp về quê, bạn thử hỏi thăm một người quen cũ: chị ấy, anh ấy, năm nay sao rồi? Một câu hỏi thăm có khi làm cho cả mùa xuân của người ta ấm hơn.

Mình đọc lại bài thơ một lần nữa, chậm thôi, để bạn nghe cho thấm: