Tình Ca kể chuyện · Tuổi già an nhiên

Cẩn Thận Với Tin Giả Trên Mạng - Đừng Vội Tin, Đừng Vội Chia Sẻ Kẻo Hại Mình Hại Người

Ngày nay, chiếc điện thoại đã trở thành người bạn của nhiều cô chú lớn tuổi. Lướt mạng xã hội, đọc tin tức, xem video, thật là tiện lợi và vui. Nhưng bên cạnh những điều hay, trên mạng cũng đầy rẫy những thông tin sai sự thật, hay còn gọi là tin giả. Những tin giả này, nếu ta vội tin, vội làm theo, hay vội chia sẻ, có thể gây hại cho chính mình và cho cả người khác. Hôm nay, Tình Ca xin được thưa về cách nhận biết và đề phòng tin giả trên mạng.

Kính chào cô chú và anh chị thân mến.

Trước hết, tin giả là gì? Đó là những thông tin bịa đặt, sai sự thật, hoặc bị bóp méo, được tung lên mạng vì nhiều mục đích: để câu like câu view, để bán hàng, lừa đảo, hoặc để gây hoang mang. Người lớn tuổi chúng ta, vì thật thà, cả tin, và chưa quen với môi trường mạng, nên rất dễ trở thành nạn nhân của tin giả.

Tin giả nguy hiểm thế nào? Có những tin giả về sức khỏe, mách những bài thuốc, những cách chữa bệnh phản khoa học, nếu cô chú tin và làm theo thì rất hại cho sức khỏe. Có những tin giả về thực phẩm, gây hoang mang "ăn cái này chết, ăn cái kia độc". Có những tin lừa đảo, dụ dỗ cô chú chuyển tiền, cho số tài khoản. Và có những tin sai sự thật, nếu ta vội chia sẻ thì vô tình lại tiếp tay lan truyền cái sai, làm hại người khác.

Vậy làm sao để nhận biết tin giả? Tôi xin chia sẻ vài dấu hiệu, được đúc kết từ lời khuyên của các chuyên gia.

Dấu hiệu thứ nhất, là tiêu đề giật gân, gây sốc. Những tin giả thường có tiêu đề rất kêu, gây tò mò, gây sợ hãi, kiểu như "khẩn cấp", "bí mật động trời", "ăn cái này là chết". Khi thấy những tiêu đề giật gân như vậy, cô chú hãy cẩn thận, đừng vội tin.

Dấu hiệu thứ hai, là nguồn tin không rõ ràng. Cô chú hãy để ý xem tin đó từ đâu ra. Nếu nó được đăng bởi một trang lạ hoắc, một tài khoản không tên tuổi, không phải báo chí chính thống, thì độ tin cậy rất thấp.

Dấu hiệu thứ ba, là nội dung vô lý, hoặc khơi gợi cảm xúc mạnh. Tin giả thường có nội dung vô lý, hoặc cố tình làm cho người đọc tức giận, sợ hãi, hay thương cảm, để ta mất bình tĩnh mà tin theo, chia sẻ ngay.

Vậy chúng ta nên làm gì? Tôi xin có ba lời khuyên giản dị.

Một là, ĐỪNG VỘI TIN. Khi đọc một thông tin gì đó, nhất là về sức khỏe, tiền bạc, hãy bình tĩnh, đừng vội tin ngay.

Hai là, HÃY KIỂM CHỨNG. Hãy thử tìm xem thông tin đó có được các báo lớn, chính thống đăng tải không. Nếu chỉ có một trang lạ đăng, còn các báo uy tín không hề nhắc đến, thì khả năng cao đó là tin giả. Với những chuyện quan trọng, cô chú có thể hỏi lại con cháu, những người trẻ rành về mạng, để nhờ kiểm tra giúp.

Ba là, và rất quan trọng, ĐỪNG VỘI CHIA SẺ. Đây là điều tôi xin nhấn mạnh. Khi chưa chắc chắn một thông tin là đúng hay sai, thì xin cô chú đừng vội bấm nút chia sẻ. Bởi mỗi lần ta chia sẻ một tin giả, là ta vô tình giúp nó lan đi xa hơn, làm hại thêm nhiều người. Thà chậm một chút mà chắc chắn, còn hơn vội vàng mà tiếp tay cho cái sai.

Cô chú, anh chị à, mạng xã hội là một thế giới rộng lớn, có nhiều điều hay nhưng cũng lắm cạm bẫy. Là người dùng thông thái, cô chú hãy giữ cho mình một cái đầu tỉnh táo: đọc gì cũng có sự cân nhắc, không vội tin, biết kiểm chứng, và cẩn trọng khi chia sẻ. Có như vậy, chiếc điện thoại mới thật sự là một người bạn tốt, mang lại niềm vui và sự hiểu biết, chứ không phải là nơi rước họa vào thân.

Tôi cũng xin nhắn với các anh chị có cha mẹ lớn tuổi hay dùng điện thoại: hãy thường xuyên trò chuyện, hướng dẫn cha mẹ cách nhận biết tin giả. Khi cha mẹ băn khoăn về một thông tin nào đó, hãy kiên nhẫn kiểm tra và giải thích giúp. Đó cũng là một cách bảo vệ cha mẹ rất thiết thực.