Tình Ca kể chuyện · Tuổi già an nhiên

Tuổi Già Giữ Lấy Khẩu Đức - Vì Sao Người Khôn Ngoan Chọn Nói Ít, Nghe Nhiều

Người xưa có câu, "uốn lưỡi bảy lần trước khi nói". Đến tuổi xế chiều, ngẫm lại cả một đời, ta mới thấm thía rằng, biết bao phiền muộn, biết bao đổ vỡ trong các mối quan hệ, lắm khi chỉ bắt nguồn từ một lời nói lỡ. Người ta nói, người già thông thái là người "nhìn thấu nhưng không nói thấu". Hôm nay, Tình Ca xin được thưa chuyện về hai chữ "khẩu đức", về cái nghệ thuật giữ lời ăn tiếng nói ở tuổi già.

Kính chào cô chú và anh chị thân mến.

Ở tuổi của chúng ta, có một thứ tài sản quý mà càng về già càng cần phải gìn giữ, đó là khẩu đức, hay nói nôm na là cái đức trong lời ăn tiếng nói. Các cụ ta xưa dạy rằng, "bệnh từ miệng mà vào, họa từ miệng mà ra". Một lời nói ra, có thể làm ấm lòng người, mà cũng có thể làm tổn thương, gây oán hận, đổ vỡ cả những mối quan hệ thân thiết nhất.

Vậy giữ khẩu đức tuổi già là giữ những gì? Tôi xin chia sẻ đôi điều.

Trước hết, là học cách nói ít đi, và lắng nghe nhiều hơn. Người ta nói rất hay, rằng càng chịu lắng nghe thì càng học được nhiều, còn càng hay nói thì chỉ mất đi mà chẳng học được gì. Khi ta nói, ta chỉ lặp lại những điều mình đã biết. Nhưng khi ta lắng nghe, ta mới mở lòng ra để đón nhận. Sự im lặng đúng lúc, không phải là sự nhu nhược, mà là một biểu hiện của sự khiêm tốn và từng trải. Nhất là với con cháu, đôi khi chúng chỉ cần một người chịu lắng nghe, chứ không phải một người luôn rao giảng.

Điều thứ hai, là "nhìn thấu nhưng không nói thấu". Người già là người đã đi qua gần trọn một đời, nên nhìn người, nhìn việc thường rất tỏ tường. Ta dễ dàng nhận ra cái sai, cái vụng về của con cháu, của người xung quanh. Nhưng cái khôn ngoan của tuổi già, không phải là vạch ra hết mọi điều mình thấy. Có những chuyện, nhìn thấy rồi, hiểu rồi, nhưng giữ lại trong lòng, không nói ra, lại là cách giữ thể diện cho người khác, và giữ hòa khí cho cả nhà. Nói thẳng, nói hết, nhiều khi không phải là thật thà, mà là vô tình làm tổn thương người ta.

Điều thứ ba, là tránh ba thứ lời nói dễ gây phiền muộn. Một là, đừng than vãn, kể khổ quá nhiều. Ai cũng có nỗi niềm, nhưng than thở mãi chỉ làm cho mình thêm nặng lòng, và người nghe cũng thấy mệt. Hai là, đừng khoe khoang, kể công. Kể lể mãi về công lao của mình, về thành tích của con cháu mình, đôi khi lại khiến người khác khó chịu. Ba là, đừng nói lời cay nghiệt, chê bai, soi mói chuyện người khác. Lời nói xấu về người vắng mặt, sớm muộn cũng đến tai họ, mà chẳng đem lại điều gì tốt đẹp.

Vậy thay vào đó, ta nên nói những lời gì? Thưa, hãy nói những lời tử tế, ấm áp, động viên. Một lời khen chân thành với con cháu. Một câu hỏi thăm ân cần với người hàng xóm. Một lời cảm ơn, một lời xin lỗi đúng lúc. Những lời nói đẹp ấy, không tốn một đồng nào, mà lại gieo được biết bao yêu thương, làm cho các mối quan hệ thêm gắn bó, và làm cho chính tâm hồn ta cũng nhẹ nhõm, an vui.

Cô chú, anh chị à, người ta nói, biết giữ miệng để tích đức, biết buông tâm để tích phúc, đó chính là hai báu vật giúp tuổi già trở nên an yên. Một người biết giữ lời ăn tiếng nói, sẽ luôn tạo ra một bầu không khí hài hòa, ấm áp quanh mình, và sẽ luôn được con cháu, được mọi người yêu mến, kính trọng.

Giữ khẩu đức, suy cho cùng, không chỉ là tu dưỡng cho người khác, mà còn là vun bồi phúc đức, vun bồi sự bình an cho chính cuộc đời mình ở tuổi xế chiều.