Tình Ca kể chuyện · Tuổi già an nhiên

"Đừng Bắt Chúng Tôi Làm Cha Mẹ Lần Hai" - Nỗi Niềm Thầm Lặng Của Ông Bà Trông Cháu

Có một câu nói của một người bà, nghe qua thì tưởng vô tình, nhưng ngẫm kỹ lại thấy cay cay sống mũi: "Tôi đã làm cha mẹ một lần rồi. Xin đừng bắt tôi phải làm cha mẹ thêm một lần nữa." Câu nói ấy đã chạm vào một nỗi niềm mà rất nhiều ông bà giấu kín trong lòng, không dám nói ra. Hôm nay, chúng ta hãy cùng nhau nói về điều ấy, một cách thật công bằng và thấu hiểu.

Kính chào cô chú và anh chị thân mến.

Có một chuyện trong nhà mà ít ai tiện nói thẳng. Đó là chuyện ông bà trông cháu. Nghe thì tưởng đơn giản, là chuyện thường tình của bao nhiêu gia đình Việt. Nhưng đằng sau đó, lại là những tâm tư, những giằng co mà cả ông bà lẫn con cái đều khó mở lời.

Hôm nay, Tình Ca xin được kể lại một câu chuyện đăng trên báo, nói về nỗi niềm của những người ông, người bà bị chỉ trích là không thương con cháu, chỉ vì họ không nhận trông cháu giúp. Tôi xin kể lại, không phải để bênh ai hay trách ai, mà để chúng ta cùng nhìn nhận mọi việc cho thấu đáo, vẹn cả đôi đường.

Trước hết, ta hãy thử đặt mình vào vị trí của các bậc làm cha làm mẹ trẻ. Vợ chồng son, con còn nhỏ, công việc thì bộn bề. Gửi con đi nhà trẻ thì không yên tâm, mà thuê người giúp việc thì vừa tốn kém, vừa lo. Trong hoàn cảnh ấy, có ông bà đỡ đần cho một tay, quả là một chỗ dựa quý giá vô cùng. Cái mong mỏi ấy của con cái, hoàn toàn chính đáng, hoàn toàn dễ hiểu.

Nhưng giờ, ta hãy thử lắng nghe tiếng lòng của những người ông, người bà.

Bài báo kể rằng, nhiều bậc cha mẹ nay đã lên chức ông bà, họ sống hiện đại hơn xưa rất nhiều. Có người vẫn còn đi làm, chưa nghỉ hưu. Có người thích đi du lịch đó đây. Có người tham gia các câu lạc bộ, các hoạt động cho người cao tuổi. Họ có cuộc sống riêng, có những dự định riêng cho những năm tháng cuối đời của mình. Và họ không muốn cả ngày chỉ quanh quẩn trong bốn bức tường để, như họ nói, "làm cha mẹ lần thứ hai".

Cô chú, anh chị thử nghĩ mà xem. Việc chăm một đứa trẻ nhỏ, có nhẹ nhàng gì đâu. Nó vất vả vô cùng. Cho ăn, dỗ ngủ, thay tã, trông chừng từng giây từng phút. Với một người trẻ còn sung sức đã là cả một sự mệt nhoài, huống chi với một tấm thân đã có tuổi, xương khớp đã đau, sức khỏe đã yếu. Mấy chục năm trước, họ đã thức trắng bao nhiêu đêm để nuôi con khôn lớn. Giờ đây, mong muốn được nghỉ ngơi, được sống cho riêng mình một chút, lẽ nào lại là một cái tội?

Có một người ông đã nói thẳng thắn thế này. Ông bảo, ông đã hoàn thành xong cái nghĩa vụ làm cha mẹ của mình, là nuôi các con khôn lớn, dựng vợ gả chồng. Còn việc nuôi cháu, đó là trách nhiệm của cha mẹ chúng, chứ không phải là nghĩa vụ bắt buộc của ông.

Nghe có vẻ hơi sòng phẳng, phải không cô chú, anh chị? Nhưng ngẫm cho kỹ, lại thấy có cái lý của nó. Bài báo nhấn mạnh một điều mà tôi cho là cốt lõi nhất. Đó là: ông bà chăm cháu, ấy là vì tình thương. Còn nếu không chăm, thì cũng hoàn toàn hợp lẽ. Cái sai lầm lớn nhất, là khi ta mặc định rằng đó là "nghĩa vụ" của ông bà. Bởi một khi đã coi tình thương thành nghĩa vụ, thành bổn phận bắt buộc, thì chẳng những vô tâm, mà còn vô tình bào mòn đi chính cái tình cảm thiêng liêng ấy.

Tôi xin được nói thêm đôi lời, từ tận đáy lòng mình.

Thưa cô chú, anh chị, ở đời này, không có câu trả lời nào là đúng cho tất cả mọi nhà. Có những ông bà, được trông cháu là niềm hạnh phúc lớn lao. Tiếng cười của con trẻ làm cho căn nhà thêm ấm, làm cho tuổi già như trẻ lại. Với họ, chăm cháu không phải là gánh nặng, mà là một niềm vui, một sự gắn kết các thế hệ. Nếu gia đình cô chú, anh chị đang được như vậy, thì đó là một cái phúc, xin hãy trân trọng.

Nhưng cũng có những ông bà, vì sức khỏe, vì hoàn cảnh, hoặc đơn giản là vì họ có những lựa chọn khác cho cuộc đời mình, mà không thể nhận trông cháu. Và điều ấy, cũng cần được tôn trọng. Không nên vì thế mà vội vàng chỉ trích họ là ích kỷ, là không thương con cháu.

Vậy thì lối ra cho câu chuyện này nằm ở đâu? Tôi nghĩ, nó nằm ở hai chữ "thấu hiểu" và "tự nguyện".

Về phía con cái, hãy hiểu cho cha mẹ. Nếu ông bà giúp được, thì hãy biết ơn, đừng coi đó là chuyện đương nhiên. Còn nếu ông bà không giúp được, thì cũng đừng oán trách, đừng giận hờn. Bởi cha mẹ đã vất vả cả một đời vì mình rồi.

Còn về phía ông bà, nếu đã quyết định giúp con trông cháu, thì hãy giúp bằng cả tấm lòng, vui vẻ mà làm, đừng để bụng rồi than vãn. Còn nếu không thể giúp, thì hãy nhẹ nhàng nói rõ với con, để con liệu đường sắp xếp, chứ đừng im lặng rồi để trong lòng cả hai bên cùng khó xử.

Bài báo có một lời khuyên rất hay. Đó là, dù trong hoàn cảnh nào, các thành viên trong gia đình hãy tiếp cận và nói chuyện với nhau bằng sự bình tĩnh, đừng phán xét, và đừng đem ông bà nhà mình ra so sánh với ông bà nhà khác. Bởi sự so sánh, sự trách móc, chỉ làm cho oán giận và hiểu lầm thêm chồng chất.

Suy cho cùng, cô chú, anh chị à, gia đình là nơi để yêu thương, chứ không phải là nơi để đòi hỏi và mặc cả. Khi cả hai thế hệ đều biết đặt mình vào vị trí của nhau, biết thương nhau bằng sự thấu hiểu, thì chuyện trông cháu hay không trông cháu, sẽ chẳng còn là một vết rạn nữa. Mà nó sẽ trở về đúng với bản chất đẹp đẽ của nó: là tình thân, là sự sẻ chia tự nguyện giữa những người ruột thịt.