Tình Ca kể chuyện · Tuổi già an nhiên

Sau Tuổi 60, Hãy Làm 6 Điều Này Để Tuổi Già Bình An - Điều Thứ 6 Khiến Nhiều Người Lặng Đi

Trong sáu điều thiết thực mà tôi sắp kể hôm nay, có một điều thứ sáu mà nhiều người nghe xong đã lặng đi một lúc lâu. Đó là điều ít ai nghĩ tới khi còn khỏe mạnh, nhưng lại là món quà bình yên nhất mà ta có thể để lại cho những người mình thương. Tôi xin để dành nó cho cô chú, anh chị ở phần cuối.

Kính chào cô chú và anh chị thân mến.

Có những buổi chiều, khi nắng đã ngả vàng trên mấy chậu cây ngoài sân, một người vừa bước qua tuổi sáu mươi ngồi lặng lẽ bên ly trà nguội. Và trong khoảnh khắc ấy, có lẽ người ta sẽ chợt nghĩ: hóa ra mình đã đi qua sáu mươi mùa nắng như thế rồi.

Sáu mươi tuổi. Cái tuổi mà người ta hay bảo là "về vườn", là "nghỉ ngơi". Nhưng cô chú, anh chị có thấy không, đôi khi chính lúc dừng lại, ta mới thấy mình lúng túng. Cả một đời tất bật vì con, vì cháu, vì cơm áo, đến khi rảnh rỗi thì lại không biết bắt đầu từ đâu.

Những điều tôi kể sau đây được đăng trên báo VnExpress, trong một bài viết về sáu việc thiết thực nên làm sau tuổi sáu mươi. Tôi đọc đi đọc lại nhiều lần, thấy thấm, nên hôm nay xin kể lại với tất cả sự trân trọng, như một người bạn đang ngồi tâm sự, sẻ chia.

Điều thứ nhất: hãy giữ lấy bạn bè, giữ lấy những mối thân tình.

Khi còn đi làm, quanh ta lúc nào cũng có người. Đồng nghiệp, đối tác, hàng xóm tới lui. Nhưng đến khi nghỉ hưu, một sáng thức dậy, ta bỗng thấy nhà mình im ắng lạ thường. Con cái bận đi làm, cháu chắt bận đi học. Cái điện thoại cả ngày không một cuộc gọi.

Người ta đã tính ra một điều khiến tôi giật mình. Sống cô đơn, ít kết nối với mọi người, gây hại cho sức khỏe ngang với việc hút mười lăm điếu thuốc mỗi ngày. Cô chú, anh chị nghe có thấy lạ không? Nhưng ngẫm lại thì đúng. Một người có bạn để gọi, có người để cùng uống chén trà, cùng đi bộ buổi sáng, người đó thường vui hơn, khỏe hơn, sống lâu hơn.

Cho nên, cô chú, anh chị đừng ngại. Hãy gọi lại cho người bạn cũ mà mình đã lâu không liên lạc. Hãy ghé sang nhà ông hàng xóm rủ đánh một ván cờ. Hãy tham gia câu lạc bộ dưỡng sinh ngoài công viên, hay nhóm thơ, nhóm hát của phường. Tình bạn tuổi già không cần cầu kỳ. Chỉ cần một người chịu ngồi nghe ta kể chuyện ngày xưa, thế là đủ ấm một buổi chiều.

Điều thứ hai: hãy lập một kế hoạch cho chặng đường phía trước.

Nhiều người nghĩ rằng lập kế hoạch là chuyện của người trẻ. Còn về già rồi thì sống tới đâu hay tới đó. Nhưng thật ra, chính tuổi già mới cần một kế hoạch nhẹ nhàng cho riêng mình.

Không phải kế hoạch để làm giàu, để bon chen. Mà là kế hoạch để sống cho ra sống. Năm nay mình muốn làm gì? Có nơi nào mình ao ước được đến thăm một lần? Có món nghề, món chữ nào mình từng thích mà chưa kịp học? Có người thân nào ở xa mình muốn về thăm khi còn đi lại được?

Tôi quen một bác gái, ngoài sáu mươi mới bắt đầu học vẽ. Bác bảo, hồi trẻ mê lắm mà nghèo, phải gác lại để lo cho con. Giờ con cái yên bề rồi, bác cho mình cái quyền được vẽ. Tranh bác vẽ chẳng để bán, chỉ treo đầy nhà. Nhưng mỗi lần nhìn, mắt bác sáng như đứa trẻ. Đó, một kế hoạch nhỏ thôi cũng đủ làm tuổi già có hướng để đi tới.

Điều thứ ba: hãy chọn cho mình một nơi sống thật phù hợp.

Khi còn đi làm, ta ở đâu là vì công việc, vì trường học của con. Nhưng về già, ta có quyền chọn lại. Điều gì là quan trọng nhất với mình bây giờ?

Có người thích về quê, nơi không khí trong lành, rau cá sẵn vườn, chi phí lại nhẹ nhàng. Có người lại muốn ở gần con cháu để vui vầy, để lúc trái gió trở trời có người bên cạnh. Có người chỉ mong một căn nhà nhỏ yên tĩnh, gần cái chợ, gần trạm y tế, gần công viên để sáng sáng ra đi bộ.

Không có lựa chọn nào là đúng cho tất cả mọi người. Cái quan trọng là cô chú, anh chị hãy tự hỏi lòng mình: nơi nào khiến mình thấy bình an nhất, thấy nhẹ gánh nhất? Bởi chỗ ở của tuổi già không phải để khoe với ai, mà để chính mình được sống thong dong trong những năm tháng quý giá còn lại.

Điều thứ tư: hãy giữ gìn cái phần phòng thân cho lúc đau ốm.

Tuổi càng cao, sức khỏe càng khó lường. Hôm nay còn khỏe mạnh, mai có khi đã phải vào viện. Mà chuyện thuốc thang, viện phí thời nay thì cô chú, anh chị cũng biết, không hề nhẹ.

Bài báo nhắc tới việc duy trì hợp đồng bảo hiểm, nhất là khi tuổi đã cao và sức khỏe đã yếu. Tôi xin nói thêm cho gần gũi: điều cốt lõi ở đây là hãy chuẩn bị trước cho lúc ốm đau, đừng để nước tới chân mới nhảy. Đó có thể là một khoản tiết kiệm riêng dành cho sức khỏe. Có thể là tấm thẻ bảo hiểm y tế giữ cho cẩn thận. Có thể là việc khám sức khỏe định kỳ để biết mà phòng từ sớm.

Có một chút phòng thân, tự dưng lòng mình nhẹ hẳn. Mình không phải nơm nớp lo. Và quan trọng hơn, mình không phải trở thành gánh nặng đè lên vai con cháu khi chúng còn bao nhiêu thứ phải lo toan.

Điều thứ năm: xin cô chú, anh chị hãy ưu tiên chính mình.

Điều này nghe tưởng dễ, mà lại khó nhất. Bởi cả một đời, các cô các chú đã quen hy sinh cho người khác rồi. Miếng ngon nhường con, áo đẹp nhường cháu, có đồng nào dành dụm cũng lo cho người khác trước.

Nhưng đến tuổi này, khi con cái đã trưởng thành, đã yên bề gia thất, thì xin cô chú, anh chị hãy cho phép mình được đặt bản thân lên hàng đầu một lần. Không phải là ích kỷ. Mà là vì mình đã lo cho mọi người đủ lâu rồi.

Thèm một bát phở ngon thì cứ đi ăn. Mỏi chân thì nghỉ, đừng ráng. Muốn mua tấm áo mới cho mình thì cứ mua, đừng tiếc. Con cái thương cha mẹ, chúng cũng mong cha mẹ được sung sướng, chứ đâu muốn cha mẹ khổ sở dành dụm cả đời. Thương mình, chăm mình cho khỏe, ấy cũng là một cách thương con.

Và bây giờ, điều thứ sáu, điều mà tôi đã hứa để dành cho cô chú, anh chị.

Đó là: hãy viết một lá thư, hay một cuốn sổ nhỏ, để lại cho gia đình.

Nghe thì có vẻ buồn, nhưng xin cô chú, anh chị hãy nghe tôi nói hết. Trong cuốn sổ ấy, ta ghi lại những điều quan trọng mà chỉ riêng mình biết. Sổ tiết kiệm để ở đâu, gửi ngân hàng nào. Giấy tờ nhà đất cất chỗ nào. Hợp đồng bảo hiểm ra sao. Mật khẩu, mã số những thứ cần thiết. Cả những lời mình muốn dặn dò mà ngày thường ngại nói.

Vì sao điều này lại quý giá đến thế? Bởi cuộc đời vô thường, không ai biết trước ngày mai. Nếu một ngày ta đi xa, hay chỉ là ốm nặng không nói được, thì cuốn sổ ấy sẽ giúp con cháu đỡ rối bời. Chúng không phải dò dẫm, không phải nghi kỵ lẫn nhau, không phải vì những hiểu lầm tiền bạc mà sứt mẻ tình anh em.

Tôi từng chứng kiến những gia đình, cha mẹ vừa nằm xuống, con cái đã cãi nhau vì không biết tài sản ở đâu, ai giữ cái gì. Buồn lắm cô chú, anh chị ạ. Một cuốn sổ nhỏ, một lá thư viết bằng tay run run, lại chính là món quà bình yên cuối cùng mà ta để lại. Để con cháu nhớ về mình bằng sự biết ơn, chứ không phải bằng những giận hờn.

Đó, sáu điều thiết thực nên làm sau tuổi sáu mươi. Giữ bạn bè. Lập kế hoạch cho mình. Chọn nơi sống an yên. Phòng thân lúc đau ốm. Ưu tiên chính mình. Và để lại đôi lời dặn dò cho người ở lại.

Cô chú, anh chị có để ý không, cả sáu điều ấy thật ra chỉ xoay quanh một chữ thôi. Chữ "thương". Thương mình, để mình được sống khỏe, sống vui. Và thương người, để khi mình đi rồi, người ở lại vẫn được bình yên.

Tuổi già không phải là dấu chấm hết. Tuổi già là một chương sách mới, êm đềm hơn, sâu lắng hơn. Ở chương ấy, ta không còn phải chứng minh điều gì với ai nữa. Ta chỉ cần sống cho thong dong, cho tử tế với chính mình, và trọn vẹn với những người mình yêu thương.