Tình Ca kể chuyện · Radio Tâm Sự

Người Thương Đi Rồi, Nỗi Nhớ Mình Để Đâu?

Có những người đi rồi, mà mình vẫn còn giữ thói quen nấu dư một chén cơm.

Đây là Radio Tâm Sự của Tình Ca. Vương đây. Tối nay Vương nói nhỏ nhỏ thôi nghen. Vì tối nay Vương muốn ngồi với những bạn đang nhớ một người không còn nữa. Có thể là ba, là má. Có thể là ông bà nuôi mình từ nhỏ. Có thể là người chồng, người vợ. Có thể là một đứa con. Có thể người đó mới đi tháng trước, cũng có thể đi lâu lắm rồi, mà tới giờ nhắc tên lên vẫn thấy cổ họng nghẹn.

Bạn ngó coi, người ta hay khuyên, thôi, thời gian rồi sẽ quên. Mà ai từng mất một người thương đều biết, mình đâu có quên. Mình chỉ quen dần. Quen với cái ghế trống trong bữa cơm. Quen với cái điện thoại không còn ai gọi lúc chín giờ tối. Quen với chuyện đi chợ thấy món người đó thích, đứng lựa một hồi rồi mới nhớ ra, mua về cho ai ăn.

Nói thiệt, cái nhớ đó không có mất đi. Nó chỉ đổi chỗ. Hồi đầu nó nằm ngay giữa ngực, nặng tới thở không nổi. Lâu dần, nó dời qua một bên, nhẹ hơn một chút, đủ để mình đi làm, nấu cơm, nói chuyện với người ta. Mà lâu lâu, một bài hát, một mùi nhang, một cái áo cũ, nó lại trở về giữa ngực.

Tối nay Vương kể bạn nghe chuyện mấy người đã học cách mang cái nhớ đó theo mình.

Chuyện thứ nhất là chuyện một ông cụ. Báo VnExpress năm hai nghìn không trăm mười bốn có kể lại. Ông tên Bùi Hữu Trí, vợ ông là bà Thúy Anh. Hai ông bà sống với nhau hơn sáu chục năm.

Tới lúc bà bệnh nặng, ông ở bên bà. Báo kể sức ông cũng chẳng hơn gì, mà ông vẫn tự tay tắm cho bà, thay đồ cho bà. Trong năm ngày cuối cùng của bà, ông ngồi viết nhật ký. Ông ghi lại từng ngày, để giữ.

Có một đoạn trong đó, bà nói với ông là bà thích gọi "Anh ơi" lắm. Mấy chục năm nay, bà gọi "Anh ơi" mỗi ngày, vui vẻ lắm. Mà chắc không còn gọi được bao lâu nữa. Rồi hai ông bà cùng khóc.

Trong nhật ký, ông ngồi tính lại. Ông viết, hai ông bà đã sống với nhau hai mươi hai nghìn hai trăm mười sáu ngày. Chỉ còn ba mươi bốn ngày nữa là tròn hai mươi hai nghìn hai trăm năm mươi ngày.

Ba mươi bốn ngày. Vương ngồi đây, đọc tới con số đó mà thấy lạ. Người ta đếm năm, đếm tháng. Ông đếm từng ngày. Ai mà thương tới mức đếm từng ngày như vậy, thì cũng đau tới mức tính luôn mấy ngày còn thiếu.

Sau này, một người cháu của ông bà đem cuốn nhật ký đó đăng lên mạng. Nhiều người đọc mà khóc. Báo viết, từ khi bà đi, nụ cười của ông cũng tắt.

Vương kể chuyện này không phải để bạn buồn thêm. Vương kể vì Vương thấy cái ông làm. Ông viết. Ông không để cái nhớ nằm im trong bụng. Ông đặt nó ra giấy, từng ngày, từng câu bà nói. Và nhờ vậy mà tới bây giờ, có rất nhiều người không quen biết ông bà, vẫn biết có một bà cụ thích gọi "Anh ơi". Cái thương của hai người, nó không mất theo bà.

Chuyện thứ hai, ở Sài Gòn mình.

Năm hai nghìn không trăm hai mươi mốt, dịch bệnh làm cả thành phố mất đi rất nhiều người. Báo VnExpress có mở một trang tưởng nhớ, tên là "Tưởng nhớ hai mươi ba nghìn cuộc đời đã mất". Ai muốn thì gửi vô đó vài dòng cho người thân của mình.

Có một lời tưởng nhớ, ghi ở huyện Bình Chánh, tựa đề chỉ có một chữ: Mẹ. Người viết ký tên là con gái.

Cô kể, cô coi như mẹ chỉ là "xách chiếc vali thật to ra khỏi nhà". Coi như mẹ đi xa. Rồi cô dặn mẹ: "con sẽ sống tốt thôi, xin mẹ hãy yên tâm". Và cô viết rằng tình thương mẹ để lại, nó "nhiều tới mức có thể sưởi ấm nửa đời sau".

Bạn ơi, Vương đọc mấy dòng đó tới mấy lần. Mẹ xách va li đi xa. Đó không phải là cách để quên. Đó là cách để còn sống tiếp được. Cô biết mẹ không về. Mà cô cho phép mình nghĩ về mẹ như một người đang ở đâu đó, khỏe mạnh, đi một chuyến xa. Rồi cô hứa với mẹ là sẽ sống tốt.

Cái câu sưởi ấm nửa đời sau, Vương nghĩ nó trả lời được câu hỏi của tối nay. Nỗi nhớ mình để đâu? Mình để nó trong cái ấm. Người đi rồi, mà cái thương họ cho mình vẫn còn đó. Nó không cần người đó có mặt mới ấm. Nó ấm từ bên trong mình ra.

Năm đó, ở Sài Gòn, có biết bao nhà không kịp nói với người thân một lời cho đàng hoàng. Có người đưa ba má đi viện rồi không gặp lại. Cái trang tưởng nhớ đó, Vương nghĩ, là chỗ để người ta nói nốt cái câu chưa kịp nói. Có người viết dài, có người chỉ viết một dòng. Mà dòng nào đọc lên cũng thấy một người đang ngồi gõ phím, mắt đỏ hoe, cố nói cho xong lời từ biệt.

Nếu bạn cũng là người chưa kịp nói gì với người đã đi, thì bây giờ nói cũng chưa muộn. Nói thầm cũng được. Viết ra cũng được. Ra mộ, hay đứng trước bàn thờ, nói như hồi người đó còn ngồi đó. Người ta có nghe được không, Vương không biết. Mà mình thì nghe được. Và mình cần nghe cái câu đó từ chính miệng mình.

Chuyện thứ ba, Vương kể chuyện một người mẹ.

Năm hai nghìn không trăm hai mươi hai, báo Pháp Luật Việt Nam có bài viết về cuốn sách tên "Sống tiếp qua năm đầu tiên mất con". Sách gom hai mươi bảy câu chuyện thật của những người cha người mẹ trên thế giới, kể lại năm đầu tiên sau khi mất con của họ. Người biên soạn là bà Nathalie Himmelrich, một nhà trị liệu chuyên về mất mát.

Người dịch cuốn đó ra tiếng Việt là chị Vũ Lan Hương. Chị cũng là một người mẹ đã mất con. Con trai chị tên Leonardo.

Chị kể, trong những tuần, những tháng đầu sau khi Leonardo đi, chị đi tìm đọc đủ thứ, để hiểu cái đau của mình, để biết người ta đã đi qua nó ra sao. Mà chị nói: "Nhưng tôi không tìm thấy một cuốn sách hay tài liệu nào như vậy bằng tiếng Việt."

Vậy là chị tự dịch. Chị dịch một cuốn sách cho những người cha người mẹ Việt Nam đang ở đúng chỗ chị từng ở. Chị còn góp vô đó một câu chuyện của mình.

Chị với chồng lập một cái quỹ, tên là Quỹ Nụ cười của Leonardo. Tiền bán sách, trừ chi phí, thì đưa vô quỹ đó, để giúp các gia đình ở Làng trẻ em SOS. Báo viết, lúc đó đã có hơn bảy trăm cuốn được bạn đọc trong nước và nước ngoài đặt mua để tặng cho các bệnh viện, như bệnh viện Nhi, bệnh viện Phụ sản, bệnh viện Ung bướu.

Người viết lời giới thiệu cho cuốn sách, anh Đặng Hoàng Giang, nói một điều mà Vương nghĩ là đúng: "Ở Việt Nam, hầu như chưa có trợ giúp chuyên môn về tâm lý cho cha mẹ mất con."

Báo kể, cuốn sách không bắt ai phải hết đau. Nó chỉ muốn giúp những người cha người mẹ đứng vững lại được, biết chăm cho cái đầu, cái thân, cái lòng của mình, tìm lại chút hy vọng mà không cần giấu nỗi đau đi. Anh Đặng Hoàng Giang còn nói thêm một câu: "Tôi mong cuốn sách này đến với tất cả mọi người, không chỉ những người đã mất con."

Vương hiểu câu đó như vầy. Người mất người thân cần được đọc. Mà người đứng bên cạnh họ cũng cần đọc. Để biết đường mà ngồi kế bên, chứ đừng nói mấy câu làm người ta đau thêm.

Vương ngồi đây, nghĩ tới chị Lan Hương mà thấy lạ. Cái đau lớn nhất của một người mẹ, chị không để nó đè mình xuống luôn. Chị để nó thành một cuốn sách, cho người khác bớt lạc. Cái tên con chị, Leonardo, giờ nằm trên một cái quỹ, gắn với nụ cười. Con chị đi rồi, mà tên con vẫn đang làm một việc tốt mỗi ngày.

Vương không nói ai cũng phải làm được như chị. Không phải đâu. Có người mất người thân rồi, một năm sau mới dậy nổi buổi sáng. Có người ba năm sau vẫn chưa dám dọn cái phòng. Vậy cũng được hết. Không có ai bắt mình phải buồn đúng bao lâu, rồi phải hết buồn đúng ngày nào.

Mà Vương học được từ ba người này một điều. Cái nhớ, nếu mình cứ ôm một mình, nó nặng lắm. Ông Trí đặt nó ra giấy. Cô con gái ở Bình Chánh gửi nó vô một trang tưởng nhớ. Chị Lan Hương đặt nó vô một cuốn sách. Ai cũng tìm một chỗ để cái nhớ được nói ra.

Nên nếu tối nay bạn đang nhớ một người, mà bạn ôm nó lâu quá rồi, thì thử kiếm một chỗ để nói ra nghen. Có thể là viết vài dòng cho người đó, dù không gửi đi đâu. Có thể là nấu lại món người đó hay nấu, rồi mời ai đó ăn chung. Có thể là ngồi với anh chị em trong nhà, kể lại chuyện hồi xưa, cười một chút, khóc một chút.

Và nếu cái buồn nặng quá, nặng tới mức bạn không ăn không ngủ được, không muốn làm gì nữa, thì đừng ở một mình với nó. Kể cho một người bạn tin. Người nhà, bạn thân, hay một người làm nghề tư vấn tâm lý, một bác sĩ. Nói ra không làm mình yếu đi đâu. Nói ra là để có người ngồi chung với mình một đoạn.

Còn nếu bạn không phải người mất, mà là người đứng bên cạnh, có một đứa bạn, một người chị, một người hàng xóm mới mất người thân, thì Vương xin nói thêm vài câu.

Đừng vội nói thôi đừng buồn nữa. Đừng nói ai rồi cũng phải đi. Mấy câu đó đúng, mà nghe đau. Người ta đâu cần mình giảng. Người ta cần mình ở đó. Ghé nhà, đem theo nồi cháo. Ngồi nghe người ta kể chuyện người đã mất, kể đi kể lại cũng được. Gọi tên người đã mất ra, đừng né. Nhiều người sợ nhắc tới thì người ta khóc. Mà có khi, cái người ta sợ nhất là không ai còn nhắc tới người mình thương nữa.

Và nhớ ghé lại sau đó. Mấy ngày đầu thì ai cũng tới. Ba tháng sau, sáu tháng sau, lúc mọi người đã quay về đời sống của mình, là lúc người ở lại thấy trống nhất. Một tin nhắn lúc đó, một cuộc gọi lúc đó, quý lắm.

Người đi rồi, chắc cũng không muốn mình gục luôn. Như cô con gái kia dặn mẹ, con sẽ sống tốt thôi. Sống tốt, có khi là cách mình thương người đã đi.

Còn bạn, có người nào mà bạn vẫn còn nhớ, vẫn còn muốn kể cho ai đó nghe về họ không? Họ thích ăn món gì, hay nói câu gì, hay cười kiểu nào? Kể cho Vương nghe với nghen. Trên web tinhca chấm o rờ gờ có chỗ để bạn gửi.

Những chuyện Vương kể tối nay, Vương lấy từ báo VnExpress và báo Pháp Luật Việt Nam.