Tình Ca kể chuyện · Radio Tâm Sự

Sống Với Nhau Lâu Rồi, Còn Thương Như Hồi Đó Không?

Thương nhau lúc mới quen thì dễ. Thương nhau lúc tóc hai đứa đều bạc, mới là chuyện đáng kể.

Đây là Radio Tâm Sự của Tình Ca. Vương đây. Tối nay Vương muốn nói chuyện với những bạn đã sống với nhau lâu rồi. Năm năm, mười năm, hai mươi năm. Có con, có nhà, có nợ. Và có những buổi tối hai vợ chồng ngồi chung một cái ghế mà mỗi người cầm một cái điện thoại.

Bạn ngó coi, hồi mới quen, đi đâu cũng nắm tay. Ăn một tô hủ tiếu cũng gắp qua gắp lại. Tối nhắn tin tới khuya, sáng dậy câu đầu tiên là chúc ngày mới. Rồi cưới nhau. Rồi có con. Rồi lo tiền học, tiền nhà. Tới một ngày, mình ngồi nghĩ lại, không nhớ lần cuối cùng hai đứa ngồi nói chuyện với nhau mà không có chữ tiền là khi nào.

Nói thiệt, cái đó đâu có ai lỗi. Đời sống nó cuốn mình đi. Sáng đi làm, chiều đón con, tối nấu cơm, khuya giặt đồ. Mệt quá rồi thì thương cũng nằm im trong một góc, không ai rảnh mà lôi nó ra.

Mà người ta hay nói, thương không mất đâu, thương chỉ bị bụi phủ. Lau một chút là thấy lại. Tối nay Vương kể bạn nghe chuyện mấy người đã lau cái thương đó suốt mấy chục năm.

Chuyện thứ nhất ở tận Nghệ An.

Ở xã Diễn Hoa, huyện Diễn Châu, có hai cụ, cụ ông Cao Viễn và cụ bà Vũ Thị Hai. Báo Pháp Luật Việt Nam viết về hai cụ vào cuối năm hai nghìn không trăm mười ba. Lúc đó, ăn Tết xong là cụ ông tròn một trăm lẻ sáu tuổi, cụ bà tròn một trăm tuổi. Hai cụ ở với nhau tám mươi ba năm. Năm sau đó, báo VnExpress kể là hai cụ được ghi nhận là cặp vợ chồng cao tuổi nhất châu Á.

Tám mươi ba năm. Bạn thử tính coi, tám mươi ba năm là bao nhiêu bữa cơm chung, bao nhiêu đêm ngủ chung một mái nhà. Con cháu hơn một trăm người.

Mà cái làm Vương thích không phải là con số. Là mấy chuyện nhỏ trong nhà.

Báo kể, cụ ông ngày nào cũng giành nấu cơm. Việc mà theo lệ ở quê thì là việc của đàn bà. Cụ bà kể lại với phóng viên, nghe như phàn nàn mà là khoe: "Hàng ngày ông ấy vẫn thường giành lấy công việc nấu ăn mà đáng lẽ là của tôi." Rồi cụ bà còn giỡn một câu: "Không biết có phải tại ông ấy nấu ăn ngon nên tôi mới sống được đến ngày hôm nay hay không?"

Bữa phóng viên tới, cụ ông mới nấu xong một ấm nước to để pha trà. Khách thấy ấm nặng, đòi xách giùm. Cụ khoát tay: "Cứ để tui làm, nhẹ hều chứ nặng nhọc gì đâu."

Nghe câu đó, Vương cười mà thấy ấm trong bụng. Một ông cụ hơn trăm tuổi, vẫn quen tự tay xách ấm, tự tay nấu cơm. Cái quen đó đâu phải tự nhiên mà có. Là mấy chục năm giành việc về mình, để người kia đỡ cực. Cái việc giành đó, nó nói một điều: em để anh làm cho.

Còn cụ bà thì sao? Cụ bà đi bộ ra chợ, mua đồ ăn, mua đồ dùng cho cả hai ông bà. Cụ nói đi chợ là tập thể dục, lại lựa được đồ tươi. Ông lo bếp, bà lo chợ. Ông cuốc đất trồng rau, bà xách giỏ đi mua. Tám mươi mấy năm, hai người chia nhau từng việc nhỏ như vậy.

Cụ ông còn một cái thú nữa. Hơn trăm tuổi mà đọc báo, nghe đài không cần đeo kính, lâu lâu còn làm thơ. Báo viết là hai cụ sống với nhau không nợ nần, không cãi vã, không có chuyện gì to tiếng.

Nghe vậy chắc có bạn nói, tám mươi mấy năm không cãi nhau, khó tin quá. Vương cũng nghĩ vậy. Mà Vương không nghĩ là hai cụ chưa từng giận nhau. Vương nghĩ là hai cụ biết cách để cái giận đi qua, không để nó ở lại trong nhà. Mà muốn vậy thì phải còn thương nhiều hơn giận.

Báo còn kể, xóm làng gọi hai cụ là cặp mai mối khéo nhất làng. Đám cưới nào cũng mời hai cụ tới, để hai cụ xoa đầu đôi vợ chồng mới, coi như truyền cái hên. Lâu dần thành cái lệ của làng.

Vương ngồi đây, nghĩ tới chuyện đó mà thấy lạ. Hai cụ đâu có dạy ai bí quyết gì. Không có nói phải làm năm điều, bảy điều. Người ta chỉ muốn được hai cụ xoa đầu, vì người ta thấy, hai cụ thương nhau thiệt.

Chuyện thứ hai ở Đà Nẵng, xưa hơn một chút.

Năm hai nghìn không trăm lẻ bốn, VnExpress đăng lại một bài của báo Thanh Niên, kể về bà Kỷ và ông Xuân ở phường An Hải Bắc, quận Sơn Trà. Bà Kỷ là người lập ra cái chợ mà người ta gọi là chợ Bà Kỷ, từ khoảng năm một nghìn chín trăm sáu mươi lăm, hồi đó còn là cồn cát trắng. Bà gắn với cái chợ đó gần bốn chục năm. Hồi đầu, ông Xuân còn đi giăng bao bố để che nắng cho bạn hàng.

Còn ông Xuân, hồi những năm sáu mươi, là nghệ sĩ của một đoàn hát ở miền Trung. Lúc báo viết, ông đã hơn tám mươi lăm tuổi, bà hơn tám mươi. Bà bệnh, phải ở nhà nhiều, nhớ cái chợ.

Vậy là ông ở nhà với bà. Ông kể chuyện tiếu lâm cho bà cười. Kể chuyện làng cho bà đỡ nhớ chợ. Rồi ông lấy đờn ra đờn cho bà nghe. Trong nhà toàn là đàn tranh, đàn nhị.

Ông nói với phóng viên một câu nghe vừa tếu vừa thương: "Không có thứ thuốc nào thần diệu bằng âm nhạc của tui đâu. Bà nghe vào thì bệnh thuyên giảm đến bảy tám phần."

Bảy tám phần. Vương không biết bác sĩ nói sao. Mà Vương tin cái phần mà ông nói là có thật. Một bà cụ nằm nhà nhớ chợ, có ông chồng ngồi bên đờn cho nghe, kể chuyện cho cười. Bệnh chắc không hết, mà cái buồn thì vơi.

Bạn để ý coi. Ông Xuân không đi mua quà gì sang. Ông đem cái nghề, cái tài hồi trẻ, cái thứ mà chắc hồi xưa làm bà mê, ra để đờn cho một người nghe. Người khán giả cuối cùng của ông là vợ ông.

Chuyện thứ ba, Vương kể chuyện ở Sài Gòn mình.

Năm hai nghìn không trăm lẻ chín, VnExpress đăng lại một bài của báo Sài Gòn Tiếp Thị, kể về ông Nguyễn Văn Mười, người ta gọi là ông Mười Kinh, vì ông hay đứng bán ở khu cầu Kinh, gần bán đảo Thanh Đa, quận Bình Thạnh. Lúc đó ông tám mươi tuổi, quê ở Lái Thiêu.

Hồi trước ông làm vườn. Mà mấy mùa thất, bờ sông sạt, vườn mất. Ông mua chiếc xe đạp, đi bán trái cây. Rồi bà vợ bị tai biến. Ông bán mảnh vườn để lo cho bà chữa bệnh, nằm viện tỉnh một tháng, viện y học cổ truyền một tháng, rồi đưa bà về nhà, nhờ mấy đứa cháu chăm.

Còn ông thì lên Sài Gòn bán dạo. Năm giờ sáng ra chợ Thanh Đa lấy hàng. Đạp xe đi cả trăm cây số một ngày. Tối ngủ võng gần chợ. Có lần ông ngủ quên, sáng dậy chỉ còn cái võng, chiếc xe đạp bị trộm mất, là cái cần câu cơm, ông buồn lắm. Có lần dầm mưa, bị cảm phải nằm viện, xuất viện là đi bán lại liền. Cuối tuần ông gửi tiền về cho bà.

Ông sống tằn tiện tới mức nào? Ông hỏi lại phóng viên một câu: "Mọi người có tin ba mươi năm bán dạo tôi chưa tốn đồng nào tiền cơm hay tiền cà phê không?" Bữa trưa của ông nhiều khi chỉ là một trái bắp. Còn tiền thì để dành gửi về cho bà.

Người Sài Gòn mua trái cây của ông, báo kể là nhiều người trả dư. Có lẽ người ta không mua trái cây. Người ta mua giùm ông một chút sức để đạp tiếp.

Có người thấy ông cực, muốn đem ông về nhà nuôi. Ông lắc đầu. Mắt ông thì kém dần, người ta khuyên đi mổ mà ông không có tiền. Ông nói: "Còn làm việc được thì phải ráng chứ tôi nhất quyết không đi ăn mày."

Hỏi năm mới ông ước gì. Ông nói: "Mong là mắt tôi đừng mù để còn thấy đường đi bán buôn nuôi vợ."

Còn bà ở nhà, nói về ông một câu thôi: "Ông ấy là động lực để tôi sống."

Bạn ơi, Vương đọc tới câu đó thì phải ngừng lại một chút. Một người tám mươi tuổi, đạp xe cả trăm cây số, ước một điều là mắt đừng mù, để còn đi bán nuôi vợ. Còn người vợ nằm ở nhà, sống tiếp vì biết có ông ngoài kia.

Đâu có ai nói chữ thương. Mà cả cái chuyện là chữ thương.

Vương nghĩ hoài về ba cặp vợ chồng này. Có cái gì giống nhau không? Có. Không ai làm chuyện gì lớn lao hết. Giành nấu cơm. Tự tay xách ấm nước. Đờn cho nghe. Kể chuyện cho cười. Đi bán nuôi nhau. Toàn là việc nhỏ, việc hằng ngày. Mà làm hoài, làm mấy chục năm.

Mà Vương cũng hiểu, bạn đang nghe có khi không phải ông Xuân, không phải cụ Viễn. Bạn còn trẻ hơn nhiều, đang ở cái khúc mệt nhất của đời vợ chồng. Con còn nhỏ, tiền chưa dư, ba má hai bên đều cần lo. Ở cái khúc đó, nhạt là chuyện thường. Hai người không phải hết thương, mà là hai người đều đang kiệt sức, đâu còn hơi để thương ra mặt.

Vậy nên, nếu tối nay bạn thấy người kia lạnh lùng, thử nghĩ khác đi một chút. Có khi người ta không lạnh, người ta chỉ mệt. Và có khi người ta cũng đang nghĩ y vậy về bạn.

Có khi giữ lửa đâu phải là đi du lịch, tặng quà sang, hay tổ chức kỷ niệm ngày cưới cho rình rang. Mấy cái đó vui, có thì tốt. Mà cái giữ được lửa lâu, là mấy cái que củi nhỏ bỏ vô mỗi ngày.

Vậy tối nay, nếu bạn thấy hai vợ chồng mình hơi nhạt, Vương không khuyên gì to tát. Thử một việc nhỏ thôi nghen.

Mai giành rửa chén một bữa. Hay giành đi chợ. Không cần nói gì, cứ làm. Hay tối nay, cất điện thoại, hỏi người kia một câu không dính tới tiền, không dính tới con. Hồi đó em thích bài hát nào. Anh còn nhớ cái quán mình hẹn lần đầu không. Hỏi xong rồi ngồi nghe. Có khi người kia ngạc nhiên, có khi cười, có khi còn quạu là sao tự nhiên hỏi vậy. Không sao hết. Que củi đầu tiên bao giờ cũng khó cháy.

Và nếu bạn là người còn tài lẻ gì hồi trẻ, đờn được, hát được, nấu được món gì người kia mê, thì lôi nó ra lại. Như ông Xuân. Người mình thương có khi đang chờ được làm khán giả của mình thêm một lần nữa.

Còn bạn, ba má bạn, ông bà bạn, có chuyện gì nhỏ nhỏ mà bạn thấy họ thương nhau không? Hay chính bạn với người kia có một thói quen nhỏ giữ hai đứa lại với nhau? Kể cho Vương nghe với nghen. Trên web tinhca chấm o rờ gờ có chỗ để bạn gửi.

Những chuyện Vương kể tối nay, Vương lấy từ báo Pháp Luật Việt Nam và báo VnExpress, trong đó có hai bài VnExpress đăng lại từ báo Thanh Niên và báo Sài Gòn Tiếp Thị.