Tình Ca kể chuyện · Radio Tâm Sự

Mệt Quá Mà Không Biết Than Với Ai

Có những người mệt mà không dám nói mệt, vì sợ nói ra rồi cả nhà lo theo.

Đây là Radio Tâm Sự của Tình Ca. Vương đây. Tối nay Vương muốn nói chuyện với những người làm trụ cột trong nhà. Có thể là người chồng, người cha. Cũng có thể là người vợ, người con gái lớn, người con trai út còn ở với ba má. Ai mà cuối tháng phải ngồi tính tiền nhà, tiền điện, tiền học cho con, tiền thuốc cho ba má, thì tối nay Vương nói với người đó.

Bạn ngó coi, người làm trụ cột có một cái thói quen lạ lắm. Ai hỏi cũng nói ổn. Vợ hỏi, ổn. Má hỏi, ổn. Bạn bè hỏi, ổn. Mà tối nằm xuống thì không ngủ được, cứ nằm tính. Tháng này đóng tiền học. Tháng sau ba tái khám. Công ty nghe nói sắp cắt giảm. Xe thì kêu lạch cạch, chưa có tiền sửa.

Nói thiệt, cái mệt của người trụ cột không nằm ở cái lưng, ở cái chân. Nó nằm ở cái đầu. Chân chưa chạm đất, đầu đã tính tiền.

Câu đó không phải của Vương đâu. Đó là cái tựa của một bài báo VOV mới đăng hồi giữa tháng mười năm hai nghìn không trăm hai mươi sáu. Vương đọc cái tựa thôi mà ngồi im một hồi.

Bài báo kể chuyện một người đàn ông tên Mạnh, bốn mươi ba tuổi, làm quản lý kinh doanh ở Hà Nội. Anh là người kiếm tiền duy nhất trong nhà. Nuôi vợ, nuôi ba đứa con nhỏ, nuôi má già có mấy bệnh mãn tính. Hai vợ chồng cưới nhau năm năm, đã mua được nhà, mua được xe. Ngó vô thì ai cũng nói anh giỏi.

Rồi công ty có tin đồn cắt giảm nhân sự. Từ đó anh bắt đầu thức tới hai ba giờ sáng. Làm việc nhiều hơn, cố chứng minh mình có giá trị. Trong đầu anh, theo báo kể, cứ có một câu hỏi: "Lỡ một ngày mình không còn khả năng chu cấp thì sao?"

Anh không nói với ai. Tới chừng anh bị lên cơn hoảng loạn ngay tại bàn làm việc, anh mới đi khám. Bác sĩ nói anh bị rối loạn lo âu toàn thể, kèm theo hội chứng kiệt sức.

Cũng trong bài báo đó, có anh Tuấn, ba mươi ba tuổi, làm tài xế cho một cơ quan. Lương với phụ cấp được mười hai triệu một tháng. Vợ anh may đồ tự do, được tám chín triệu. Hai vợ chồng ở nhà thuê, tiền để dành lúc khẩn cấp gần như không có. Nên tan giờ làm, anh chạy xe công nghệ tới khuya. Cho tới một bữa, anh đang lái xe chở đoàn công tác đi tỉnh thì thấy chóng mặt. Đi khám, bác sĩ nói anh bị rối loạn lo âu và suy nhược thần kinh nặng, vì căng thẳng kéo dài.

Vương ngồi đây, nghĩ tới hai anh mà thấy lạ. Hai người, hai hoàn cảnh khác nhau. Một người có nhà có xe, một người ở nhà thuê. Mà cái mệt thì giống nhau y chang. Mệt mà giấu. Giấu tới chừng cái thân thể nó không chịu nổi nữa, nó lên tiếng thay mình.

Có một chuyện nữa, buồn hơn một chút.

Báo VnExpress năm hai nghìn không trăm hai mươi bốn có bài viết về những người đàn ông cô đơn. Trong đó có anh Đức Duy, bốn mươi tuổi, quê Hải Dương. Đầu năm đó, anh bị cắt giảm, mất việc.

Mà anh không nói với ai hết. Không nói với vợ, không nói với con. Sáng anh vẫn đi ra khỏi nhà như đi làm. Rồi ra quán cà phê ngồi, kiếm việc mới. Chiều về nhà như chưa có chuyện gì.

Bạn thử hình dung coi. Một người đàn ông bốn mươi tuổi, sáng nào cũng thay đồ đàng hoàng, dắt xe ra, chào vợ con. Rồi ngồi một mình trong quán, mở điện thoại coi tin tuyển dụng. Ly cà phê nguội lúc nào không hay. Tới giờ tan sở thì về.

Anh kể với báo là từ nhỏ anh đã được dạy, đàn ông là trụ cột, không được than. Rồi anh nói một câu mà Vương nghĩ nhiều người đàn ông nghe xong sẽ gật đầu: "Tôi đang gồng mình để đảm đương trách nhiệm là trụ cột gia đình, nhưng ngược lại không ai cố gắng tìm hiểu tôi nghĩ gì."

Báo cũng kể, dạo đó anh hay cáu, hay có mấy chuyện lục đục nhỏ trong nhà. Mà nghĩ cũng dễ hiểu. Người ta ôm một chuyện lớn trong bụng, không có chỗ để, thì nó trào ra ở mấy chuyện nhỏ.

Trong bài báo, có một bác sĩ tâm thần, Tiến sĩ Trần Thị Hồng Thu, nói một câu: "Cô đơn xuất hiện ở mọi giới nhưng đàn ông sẽ khó khăn hơn do chịu áp lực phải mạnh mẽ."

Phải mạnh mẽ. Vương nghĩ hoài về ba chữ đó. Ai bắt mình phải mạnh mẽ vậy? Có khi là ba mình, hồi nhỏ thấy mình khóc là nạt. Có khi là xóm giềng, ai cũng nói con trai thì phải gánh. Có khi chẳng ai bắt hết, mà mình tự bắt mình. Vì mình sợ, mình mà ngã thì cái nhà này ai đỡ.

Bài báo đó còn dẫn một khảo sát của Viện Nghiên cứu Phát triển Xã hội, làm hồi năm hai nghìn không trăm hai mươi, hỏi gần ba nghìn người ở Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Khánh Hòa và Hòa Bình. Kết quả là khoảng mười tám phần trăm đàn ông ở thành thị nói mình thấy cô đơn, thấy bị tách biệt. Ở nông thôn thì hơn mười ba phần trăm.

Mười tám phần trăm. Tức là cứ khoảng năm người đàn ông ở thành phố, thì gần một người thấy mình lẻ loi. Mà ngó bề ngoài thì đâu có ai biết. Anh đó vẫn đi làm, vẫn đi đám cưới, vẫn cười giỡn với bạn bè.

Một chuyên gia văn hóa trong bài, bà Nguyễn Ánh Hồng, có nói tới chuyện người ta cứ coi đàn ông là trụ cột, rồi chuyện cạnh tranh, chuyện khác thế hệ. Bà nói mấy điều đó "vô tình làm giảm sự kết nối và khiến nam giới bị cô đơn trong chính ngôi nhà của mình."

Cô đơn trong chính ngôi nhà của mình. Nghe câu đó Vương thấy nó đau hơn cô đơn ngoài đường nhiều. Ở ngoài đường mình lạ người ta, người ta lạ mình, thì cũng phải. Còn ở trong nhà, ăn chung mâm, ngủ chung mái, mà không ai biết mình đang lo cái gì. Không phải vì vợ con không thương. Mà vì mình không cho ai thấy.

Mà Vương cũng muốn nói thêm một chuyện cho công bằng. Bây giờ nhiều nhà, trụ cột là người vợ. Là cô công nhân gửi tiền về nuôi cả nhà ngoại. Là chị bán hàng ngoài chợ nuôi chồng bệnh. Mấy chị đó cũng y vậy, cũng nói ổn, cũng nằm tính tới khuya. Nên tối nay Vương nói với đàn ông, mà cũng là nói với mấy chị đang gánh.

Giờ Vương kể một chuyện ở Sài Gòn mình nghen.

Hồi năm hai nghìn không trăm mười tám, báo Tuổi Trẻ có đi theo mấy anh chạy xe ôm công nghệ ban đêm. Có anh Nguyễn Bá Lai, chạy quanh khu sân bay Tân Sơn Nhất. Ban ngày anh có việc chính, làm ca chiều. Tan ca, bảy giờ tối anh bắt đầu chạy xe, chạy tới gần năm giờ sáng hôm sau. Chạy đêm như vậy, mỗi tháng được thêm chừng bốn tới bảy triệu.

Hỏi sao chạy cực vậy, anh trả lời gọn lỏn, đại ý là miễn có tiền về nuôi vợ chăm con.

Cũng trong bài đó có một anh tài xế khác tên Phạm Vê Ly. Mấy cuốc đi vô chỗ vắng lúc nửa đêm, anh ngại nhận, dù đường xa thì tiền nhiều. Anh nói: "thà có ít tiền hơn một tí để còn có thể về với vợ con."

Vương đọc câu đó mà thương. Ngoài đường lúc ba bốn giờ sáng ở Sài Gòn, có biết bao nhiêu chiếc xe đang chạy. Người ngồi trên xe đó tính hai thứ. Tính làm sao có thêm chút tiền. Và tính làm sao còn về được với vợ con. Hai thứ đó kéo nhau tới sáng.

Mà sáng ra về nhà, vợ hỏi đêm qua sao, chắc anh cũng nói ổn.

Vậy bây giờ, người làm trụ cột phải làm sao? Vương không phải bác sĩ, Vương chỉ nói được mấy điều Vương đọc được, và mấy điều Vương nghĩ.

Người bác sĩ trong bài báo VOV, Bác sĩ Nguyễn Mạnh Hoàn, có nói một câu Vương muốn bạn giữ lại: "Làm trụ cột không có nghĩa là phải gánh vác mọi thứ một mình." Bác sĩ khuyên mấy gia đình nên ngồi lại với nhau, nói chuyện thẳng về thu nhập, chi tiêu, nợ nần, và tính trước coi lỡ có chuyện thì làm sao.

Nghe thì đơn giản, mà nhiều nhà chưa từng làm. Người chồng giữ hết trong đầu. Người vợ thì không biết gì, nên cũng không biết đường nào mà đỡ. Rồi tới chừng có chuyện, cả hai cùng hoảng.

Nên nếu bạn là người đang gánh, thử một lần ngồi xuống với người trong nhà. Không cần nói hết một lần. Nói một chuyện thôi. Tháng này em ơi, anh hơi kẹt. Dạo này con thấy mệt, má. Nói xong câu đó, có khi bạn thấy cái vai nhẹ đi một chút. Vì cái gánh không có nhẹ hơn, mà có người cùng khiêng.

Còn nếu bạn mất ngủ lâu rồi, tim hay đập nhanh, hay chóng mặt, hay thấy trong người lúc nào cũng căng như dây đàn, thì đi khám nghen bạn ơi. Đi khám tâm lý không có gì phải ngại. Anh Mạnh, anh Tuấn đều là người đi làm bình thường như mình, đi khám rồi mới biết mình bị gì. Biết sớm thì đỡ sớm.

Còn nếu bạn là người đứng bên cạnh một người trụ cột, là vợ, là con, là em, thì tối nay thử hỏi họ một câu khác. Đừng hỏi có ổn không. Câu đó ai cũng trả lời là ổn. Hỏi coi, dạo này có chuyện gì làm anh lo không. Rồi ngồi đó nghe. Không cần khuyên. Chỉ cần nghe. Câu của anh Đức Duy, không ai cố gắng tìm hiểu tôi nghĩ gì, có khi chỉ cần một người chịu hỏi là đỡ được nửa.

Trong bài báo VnExpress, có một thầy giáo dạy ở trường Đại học Văn Lang, Thạc sĩ Lê Anh Tú, nói là nếu ngại nói với người quen, thì bước đầu có thể kể ra trong mấy nhóm trên mạng, không cần để tên. Mà thầy cũng dặn, đừng để cái đó thay cho mấy mối quan hệ ngoài đời. Vương thấy lời dặn đó đúng. Kể với người lạ thì dễ, mà người ôm mình được lúc mình mệt thì vẫn là người ở gần.

Vương nghĩ, cây cột nào cũng cần có cái nền. Cây cột đứng được là nhờ có chỗ để tựa. Người làm trụ cột cũng vậy. Mình đỡ cả nhà, thì cũng phải cho cả nhà đỡ mình một chút. Như vậy đâu phải là yếu. Như vậy là biết giữ mình để còn đứng lâu.

Tối nay, nếu bạn mới chạy xe về, mới tan ca, mới ngồi xuống được, thì Vương chỉ muốn nói một câu. Bạn mệt là phải. Mệt không có nghĩa là bạn dở. Mệt là vì bạn đã gánh lâu quá rồi. Cho phép mình nói một tiếng mệt đi, với một người mà bạn tin.

Còn bạn, có khi nào bạn mệt tới mức muốn kể với ai đó mà không biết kể với ai không? Hay bạn có một người trụ cột trong nhà mà bạn thương, mà chưa từng nói ra? Kể cho Vương nghe với nghen. Trên web tinhca chấm o rờ gờ có chỗ để bạn gửi.

Những chuyện Vương kể tối nay, Vương lấy từ báo VOV, báo VnExpress và báo Tuổi Trẻ.