Tình Ca kể chuyện · Radio Tâm Sự

Ở Sài Gòn Lâu Rồi, Sao Tối Nay Vẫn Nhớ Cơm Má Nấu?

Có những cái nhớ không tới vào ngày Tết, mà tới vào một buổi tối thứ ba bình thường, lúc mình đi ngang nhà ai đó đang chiên cá.

Đây là Radio Tâm Sự của Tình Ca. Vương đây. Tối nay Vương muốn ngồi nói chuyện với những bạn đang ở xa nhà. Bạn lên Sài Gòn đi học, đi làm, ở trọ. Có người mới lên được mấy tháng, có người ở đây mười mấy, hai chục năm rồi, nói giọng Sài Gòn còn rành hơn giọng quê. Mà tối nay, nếu bạn đang ngồi một mình trong phòng trọ, ăn hộp cơm mua ngoài đầu hẻm, thì cho Vương ngồi cạnh bạn một chút nghen.

Bạn ngó coi, cái nhớ nhà nó lạ lắm. Nó đâu có tới lúc mình buồn. Có khi nó tới lúc mình đang bình thường. Đi chợ thấy bó bông điên điển. Nghe đứa bán hàng nói giọng quê mình. Ăn tô canh chua ngoài quán mà thấy thiếu thiếu một cái gì đó, nói không ra. Thiếu cái gì đâu, thiếu cái tay má nêm.

Mấy món má nấu ở nhà, nói thiệt, đâu có gì sang. Cá kho, canh rau, chén nước mắm. Mà ra đây ăn đủ thứ quán rồi, vẫn không có chỗ nào ra được cái vị đó. Người ta nói, cái mình nhớ không phải là món ăn. Cái mình nhớ là cái bàn ăn có người ngồi chờ mình về.

Tối nay Vương kể bạn nghe chuyện mấy người ở xa nhà, mà báo đã viết.

Người thứ nhất là một chị làm công nhân may ở quận Bình Tân. Báo VnExpress hồi năm hai nghìn không trăm mười hai có ghi lại chuyện chị. Chị tên Liễu, quê Nghệ An, đi xa nhà ba năm rồi. Vé xe về quê, giá đã giảm, cũng khoảng năm trăm nghìn. Còn tiền thưởng Tết của công ty, một tháng lương, chưa tới ba triệu. Tính tới tính lui, chị ở lại. Công ty nghỉ từ tối hai mươi tám. Mùng một Tết chị đi làm thêm ở một quán ăn.

Chị nói với phóng viên một câu, Vương đọc mà nghe nghẹn: "Nghĩ cũng tủi thân, làm cả năm cũng không đủ tiền về quê."

Cũng trong bài báo đó, có một chị tên Trâm, đi giúp việc nhà cho một gia đình ở quận Mười. Chồng chị bán vật liệu xây dựng, cũng ở Sài Gòn. Hai đứa con trai nhỏ thì gửi ông bà nội ở Thanh Hóa. Năm đó là cái Tết đầu tiên chị ăn ở thành phố. Tiền thưởng gần mười triệu, mà vé xe về quê hơn hai triệu một người. Chị nói: "Vợ chồng tôi suy đi tính lại mãi." Rồi hai vợ chồng ở lại.

Vương đọc tới đó mà nghĩ. Suy đi tính lại mãi. Mấy chữ đó, chắc nhiều bạn đang nghe cũng từng nói y vậy. Không phải mình không thương nhà. Mà vì thương nhà nên mới tính. Về một chuyến tốn bao nhiêu, ở lại thì gửi về được bao nhiêu. Tính xong rồi, cái phần ở lại là phần mình chịu.

Rồi tới chuyện thứ hai. Báo Tuổi Trẻ năm hai nghìn không trăm hai mươi có viết về mấy gia đình công nhân ở trọ bên Tân Phú, Sài Gòn.

Có anh Vương Văn Đại, quê tận Cao Bằng. Anh vô Nam năm hai mươi tuổi, tới lúc báo viết là đã làm ở đây mười chín năm. Hai vợ chồng cùng làm một công ty, có hai đứa con trai, đứa lớn mười ba tuổi, đứa nhỏ mới hơn ba tuổi. Hai vợ chồng xin làm lệch ca nhau để người này đi làm thì người kia ở nhà giữ con. Ở quê, bà nội đã tám mươi, đang bệnh.

Anh Đại nói, làm tới hai mươi chín mới nghỉ Tết, nên hai vợ chồng chưa sắm sửa được gì. Mà muốn về Cao Bằng thì cả nhà phải tốn ít nhất hai chục triệu. Anh nói: "Về quê cả nhà phải tốn ít nhất hai mươi triệu mới về được nên muốn về cũng khó."

Cũng trong xóm trọ đó có anh Nguyễn Xuân Minh, làm công nhân ở Sài Gòn hai chục năm, ba năm liền không về quê ăn Tết. Ba anh mất rồi, má anh bị cao huyết áp. Anh kể một câu mà Vương nhớ hoài: "Có năm mọi người đều về quê hết, chỉ còn gia đình tôi ở lại canh xóm trọ."

Bạn thử hình dung coi. Chiều ba mươi Tết, cả dãy trọ cửa đóng hết. Mấy cái sào phơi đồ trống trơn. Chỉ còn một nhà sáng đèn. Ở lại canh xóm trọ. Nói nghe như giỡn, mà nghe xong thấy thương quá chừng.

Mà chuyện ở lại Sài Gòn ăn Tết đâu phải mới đây. Hồi năm hai nghìn không trăm lẻ hai, báo VnExpress có đăng lại một bài của báo Sài Gòn Tiếp Thị, kể về mấy người không về quê.

Có một cậu tên Thịnh, sinh viên năm hai trường Đại học Kinh tế, quê Quảng Nam. Lên Sài Gòn học mà chưa về quê ăn Tết lần nào. Hỏi sao vậy, cậu nói: "Về nhà ăn tết vui nhưng sau đó là nỗi lo tiền bạc, mẹ em chạy phờ cả người." Mới là sinh viên năm hai, mà đã biết không về để má đỡ lo. Nghe thương gì đâu.

Rồi có một chị tên Đào, nói giọng Huế, đẩy xe bán hàng, ở một phòng trọ ẩm thấp gần chợ Cầu Muối. Cái Tết năm trước, chị ở một mình. Tự nấu, tự cúng, rồi ngồi thức tới sáng. Mùng một lại đẩy xe đi bán. Chị nói với phóng viên: "Tết ở lại buồn lắm. Giữa dòng người nhộn nhịp ồn ào, tôi nhớ mấy đứa nhỏ."

Giữa dòng người nhộn nhịp ồn ào. Vương nghĩ câu đó đúng cho cả những ngày không phải Tết. Sài Gòn đông lắm. Ra đường xe cộ kín mít, quán xá sáng đèn tới khuya. Mà có những người đi giữa chỗ đông như vậy, trong lòng vẫn trống một khoảng. Cái khoảng đó, chỉ có tiếng mấy đứa nhỏ ở nhà, tiếng má kêu vô ăn cơm, mới lấp được.

Vương ngồi đây, nghĩ tới mấy chuyện đó mà thấy lạ. Người ta hay nói người xa quê là người đi tìm cuộc sống mới. Mà nhìn kỹ thì đa phần đâu có đi tìm gì cho mình. Đi để gửi tiền về. Đi để con được học. Đi để má có tiền mua thuốc. Cái phần nhớ nhà, cái phần cô đơn, người ta giữ lại cho mình, không kể với ai, nhất là không kể với má.

Mà má thì cũng đâu có kể với mình.

Má ở quê, bệnh cũng nói không sao. Ruộng mất mùa cũng nói không sao. Gọi điện lên câu đầu tiên là hỏi con ăn cơm chưa, câu thứ hai là dặn ráng giữ sức. Hai bên thương nhau, mà hai bên đều giấu. Con giấu cái mệt, má giấu cái nhớ. Nghĩ cũng tức cười, mà cũng thương.

Chuyện thứ ba là chuyện ở chiều ngược lại, chuyện của mấy người ở nhà gửi lên.

Năm hai nghìn không trăm hai mươi mốt, Sài Gòn giãn cách vì dịch. Báo Sài Gòn Giải Phóng có bài viết về một chị tên Ngọc Yến, ở quận Bình Tân. Bên nội chị ở Nghệ An, bên ngoại ở Tiền Giang. Hồi đó, hai bên cứ gửi đồ lên cho con cháu.

Bên nội ở xa, nên gửi đồ khô. Đậu phộng, cá khô, bánh đa, rồi kẹo cu đơ, món quen của xứ Nghệ. Bên ngoại gần hơn, gửi đồ tươi. Mít, bưởi, chuối, thơm, rau muống, khổ qua, cà tím. Có lần còn gửi nguyên một bộ để kho mắm, có mắm cá linh, có bông chuối, rau muống, bông súng, đậu đũa, khổ qua, đu đủ. Báo ghi là đa phần hái trong vườn nhà.

Chị Ngọc Yến nói với báo: "Nhìn từng món đồ, nghĩ đến cảnh cha mẹ già tỉ mẩn, cẩn thận gói ghém cho con, cho cháu, bỗng thấy xúc động, yêu thương."

Bạn ơi, nghe cái danh sách đó thôi là thấy được cả một khu vườn rồi. Bông súng, đậu đũa, đu đủ. Ba má đâu có biết viết thư dài. Ba má gửi nguyên cái vườn lên. Gói ghém từng bó rau, quấn từng lớp báo. Gửi xong còn gọi điện hỏi tới chưa, tới chưa. Báo nói có người gọi cả chục cuộc để hỏi coi thùng đồ tới chưa.

Rồi tới lúc mấy tỉnh phía Nam cũng giãn cách, xe cộ khó đi, báo kể là ba má gửi lên ít lại. Ít lại, chứ không thôi. Đường khó cỡ nào thì cái thùng đồ vẫn kiếm cách đi lên. Vương đọc chỗ đó mà hiểu, ba má ở quê lo cho con ở thành phố không khác gì hồi con còn nhỏ, chỉ là giờ lo bằng mấy bó rau, mấy con cá khô.

Vương nghĩ, cái thùng đồ quê là cái thư của ba má. Trong đó không có chữ nào, mà đọc ra hết. Má nói con ăn uống cho đàng hoàng. Ba nói nhà vẫn ổn. Mấy đứa em nói nhớ anh, nhớ chị.

Vậy nên, nếu tối nay bạn đang nhớ nhà, Vương không khuyên bạn đừng nhớ đâu. Nhớ là phải rồi. Nhớ là vì mình có một chỗ để nhớ. Có người lên đây mà không còn ai ở quê để nhớ, cái đó mới buồn.

Mà nhớ thì mình làm gì với nó? Vương nghĩ được mấy chuyện nhỏ nhỏ thôi.

Gọi về cho má, mà đừng hỏi má khỏe không. Hỏi má bữa nay nấu món gì. Má sẽ kể cho bạn nghe nguyên một nồi canh, từ lúc ra vườn hái rau tới lúc nêm. Nghe má kể, coi như mình được ăn một bữa.

Rồi nếu được, hỏi má cách nấu cái món bạn nhớ nhất. Cá kho kiểu gì, nước màu thắng tới đâu, bỏ mấy muỗng đường. Má sẽ nói, ờ thì bỏ chừng chừng. Bạn nấu ra không giống đâu. Nói thiệt, nấu mười lần chắc cũng chưa giống. Mà mỗi lần nấu, căn phòng trọ có mùi nhà một chút.

Còn nếu ở chung dãy trọ có ai cũng đang xa nhà, rủ nhau nấu chung một nồi. Hai ba người góp lại, mỗi người một món quê. Người miền Tây làm nồi canh chua, người miền Trung kho nồi cá, người miền Bắc luộc dĩa rau. Ăn với nhau, kể chuyện quê nhau. Biết đâu cái bàn đó thành một chỗ để mình ngồi chờ nhau về.

Còn nếu năm nay bạn tính được để về, thì về nghen. Đừng đợi tới lúc có nhiều tiền, có quà xịn rồi mới về. Ba má đâu có đợi quà. Ba má đợi người. Còn nếu năm nay vẫn chưa về được, giống chị Liễu, giống anh Minh, thì cũng đừng tự trách mình. Mình ở lại là vì mình đang gánh một phần của cái nhà đó. Gánh vậy là thương rồi, chỉ là thương theo kiểu không ai thấy.

Người Sài Gòn hay nói, ở đây ai cũng từng là người ở xa tới. Ông bà mình, ba má mình, hay chính mình. Thành phố này lớn lên được, là nhờ bao nhiêu người như anh Đại, anh Minh, chị Liễu, chị Trâm, sáng đi làm, tối nhớ nhà, mà vẫn ở lại.

Nên nếu tối nay bạn thấy mình nhỏ quá giữa thành phố, thì nhớ giùm Vương một chuyện. Bạn không có một mình đâu. Ngoài kia, trong từng dãy trọ, có rất nhiều người cũng đang ăn hộp cơm một mình, cũng đang nhớ một nồi cá kho ở xa.

Còn bạn, quê bạn ở đâu? Món gì má nấu mà bạn nhớ nhất, nhớ tới mức đi ngang ngửi thấy mùi là muốn về liền? Kể cho Vương nghe với nghen. Trên web tinhca chấm o rờ gờ có chỗ để bạn gửi.

Những chuyện Vương kể tối nay, Vương lấy từ báo VnExpress, báo Tuổi Trẻ và báo Sài Gòn Giải Phóng.