Tình Ca kể chuyện · Lợi Nhuận Trước

Vì sao có doanh thu mà vẫn thiếu tiền

Loạt bài này là phần Tình Ca kể lại cuốn sách Profit First của tác giả người Mỹ Mike Michalowicz, in năm 2014. Đây không phải bản dịch hay sách nói của cuốn sách. Mình đọc sách rồi kể lại ý chính bằng lời của mình. Muốn hiểu trọn, bạn nên tìm mua sách.

Cuốn sách mở đầu bằng một chuyện rất quen: nhiều doanh nghiệp doanh thu không nhỏ, mà chủ vẫn sống kiểu tiền về tới đâu xài tới đó, hết lo trả lương lại lo trả nợ.

Tác giả chỉ ra hai lúc tiền dễ gặp nạn. Lúc doanh số chậm lại thì dễ thấy: chi phí đã cố định, thu không đủ bù. Lúc doanh số tăng nhanh thì khó thấy hơn: chi phí tăng theo, văn phòng to hơn, người đông hơn, và khi doanh số quay đầu thì không cắt kịp.

Ông gọi cách nhiều người quản lý tiền là nhìn số dư ngân hàng mà sống. Thấy tài khoản nhiều tiền thì yên tâm chi. Thấy ít thì hoảng, lao đi bán bất cứ thứ gì cho bất cứ ai. Mỗi lần như vậy được cứu tạm, nhưng doanh nghiệp càng xa dần điều mình định làm, vì không phải đồng doanh thu nào cũng mang lại lãi.

Gốc của vấn đề nằm ở công thức quen thuộc: doanh thu trừ chi phí bằng lợi nhuận. Công thức đúng về toán, nhưng ngược với thói quen con người. Có bao nhiêu thì ta tiêu bấy nhiêu, nên lợi nhuận chỉ còn là phần thừa, mà phần thừa thì thường bằng không.

Profit First đảo lại: doanh thu trừ lợi nhuận bằng chi phí. Phép toán không đổi, nhưng thứ tự thì đổi. Lợi nhuận được lấy ra trước, rồi doanh nghiệp phải sống bằng phần còn lại.

Tác giả kể chính ông từng bán một công ty, có một khoản tiền lớn, rồi tiêu và đầu tư vội tới mức chỉ hơn một năm sau gần như trắng tay, còn nợ thuế. Cô con gái nhỏ mang con heo đất tới đưa cho bố. Từ lần đó, ông đi tìm một cách quản lý tiền dựa vào thói quen chứ không dựa vào ý chí.