Tình Ca kể chuyện · Những câu chuyện nhân văn

Anh bán rau ở Biên Hòa và tấm bảng viết sai chính tả: ai mua thì bán, ai xin thì cho

Bên một sạp rau ở Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai, có tấm bảng viết tay. Chữ nguệch ngoạc, lại sai chính tả. Bảng ghi: ai mua thì bán, ai sin thì cho. Chữ xin mà viết thành sin. Người ta chụp lại, chia nhau xem, cười một chút, rồi thương luôn người viết.

Người viết là anh Phạm Hồng Minh. Ở chợ, người ta gọi anh là Minh Râu. Anh quê huyện Định Quán, Đồng Nai, từng học ngành cơ khí ở một trường trung cấp, rồi quay sang bán rau. Năm hai nghìn không trăm hai mươi, khi báo VnExpress viết về anh, anh ba mươi bảy tuổi và đã bán rau hơn mười một năm.

Chuyện tặng rau của anh bắt đầu từ một lời hứa hồi còn đi học. Anh kể với VnExpress: hồi đó anh hứa với nhóm bạn, sau này có điều kiện sẽ tặng rau cho sinh viên nghèo. Năm hai nghìn không trăm mười bốn, khi kinh tế gia đình đã ổn, anh bắt đầu làm thật. Lời hứa thời sinh viên, nhiều người quên. Anh thì không.

Ngày của anh bắt đầu lúc ba giờ sáng, ở chợ đầu mối. Buổi sáng vợ anh bán ở chợ An Bình. Buổi chiều anh chở rau tới sạp gần khu công nghiệp Biên Hòa Một, đúng giờ công nhân tan ca. Mỗi chiều có ba đợt tan ca. Anh cố chia đều, để đợt nào ra về cũng còn phần.

Anh không phát rau dập, rau ế. Anh canh lúc hàng ở chợ đầu mối vừa rẻ vừa đẹp, mua được cả tạ thì mới phát. Anh nói: hàng rẻ, đẹp, mua được cả tạ tôi mới phát, như vậy mới giúp được nhiều người. Vì vậy anh không hứa trước ngày nào. Có tuần anh phát năm, sáu ngày, có tuần chỉ một, hai buổi.

Báo VnExpress kể một buổi chiều tháng tám năm ấy. Anh mua được thanh long và chanh giá rẻ. Chỉ gần một tiếng, hai tạ chanh và bốn tạ thanh long đã hết sạch. Còn rau đem bán thì gần như chẳng vơi bao nhiêu. Có hôm trừ hết chi phí, tiền lời chỉ vừa đủ mua phần rau đem tặng. Hôm mưa lớn thì lỗ.

Báo VnExpress đặt tựa bài là anh bán rau có tính chảnh. Mùa dịch bệnh, anh treo bảng: không đeo khẩu trang bán đắt gấp đôi. Một tấm khác ghi: mang khẩu trang hở mũi không thêm hành ngò. Ai quên, anh nhắc nửa đùa nửa thật: không mang tôi bán đắt gấp đôi đó nhé. Nói vậy thôi, rồi anh lấy khẩu trang trong cái hộp để sẵn cạnh sạp đưa cho. Hỏi sao treo bảng, anh chỉ nói: tình hình dịch bệnh diễn biến phức tạp. Bà Nguyễn Thị Hải, sáu mươi sáu tuổi, nói với phóng viên: tui thích mua hàng ở đây vì quý cái tính của cậu Minh.

Chị Lan Anh, bốn mươi tuổi, công nhân may, kể: hầu như ngày nào chú Minh cũng có phát rau cho công nhân. Với một người đứng máy cả ngày, ở trọ, nuôi con, mấy bó rau, mấy trái chanh mỗi chiều là bớt được một khoản trong bữa cơm.

Năm hai nghìn không trăm hai mươi mốt, dịch bệnh căng thẳng. Báo Pháp Luật Việt Nam kể anh còn phát nhiều hơn, mỗi lần từ hai đến bảy tạ, có khi thêm trứng, thêm gạo. Anh có ba phòng trọ cho thuê, mỗi phòng một triệu hai trăm nghìn đồng. Tháng tám và tháng chín năm ấy, anh không lấy tiền phòng. Trên sạp lại có tấm bảng mới: hôm nay hơi mệt, mua nhiều giùm chứ đừng hỏi.

Lúc cả thành phố đóng cửa, trứng gà trứng vịt khan hiếm, anh bán trứng thấp hơn cả giá anh thấy rao trên mạng. Báo Pháp Luật Thành phố Hồ Chí Minh kể có lần anh còn đem gạo, đem trứng tới giúp một người công nhân đang khốn khó. Mình nghĩ, với một người công nhân giữa những ngày đóng cửa ấy, mấy ký gạo, một vỉ trứng là cả mấy bữa cơm.

Có lần anh phải tự cách ly ở nhà, vì tiếp xúc gần với một người bạn hàng nhiễm bệnh ở chợ. Hai lần xét nghiệm đều âm tính. Trong lời kể đăng trên báo Pháp Luật Thành phố Hồ Chí Minh, điều anh lo nhất lúc ấy là những người khách công nhân. Anh nghỉ bán thì họ phải đi mua rau chỗ khác.

Mùa dịch, có bạn hàng chê anh không chịu tăng giá. Anh nói: tiền có như thế nào mới quan trọng, đâu nhất thiết phải kiếm tiền trong thời gian này. Có người muốn gửi tiền nhờ anh làm từ thiện, anh không nhận. Anh nói: mình nhận tiền đó, mình phải có trách nhiệm.

Cách anh làm rất giản dị, giản dị đến mức nghe như sổ sách của người buôn bán. Anh nói: ngày nào lãi được nhiều thì tôi cho nhiều, ngày nào lãi ít tôi cho ít. Anh cho rằng làm việc thiện thì cũng phải lo cân đối được kinh tế gia đình.

Ba năm sau, tháng năm năm hai nghìn không trăm hai mươi bốn, báo VietNamNet gặp lại anh. Anh bốn mươi hai tuổi. Dịch đã qua, buôn bán chậm. Anh nói: dạo này, buôn bán ế ẩm lắm. Tiền lời mỗi ngày từ hơn ba triệu đồng tụt xuống còn một, hai triệu. Rau đem tặng cũng giảm, từ ba, bốn tạ xuống còn hai, ba tạ một ngày. Nhưng anh vẫn tặng.

Có một thứ anh không chịu giảm: chất lượng. Anh nói rau tặng phải ngon bằng, hoặc ngon hơn rau bán. Anh nói gọn: thà mua một, hai tạ rau ngon, còn hơn mua năm, sáu tạ rau xấu.

Anh có một kênh video nhỏ trên mạng, đứa em trong nhà giúp quay, giúp dựng. Kênh có hơn ba mươi sáu nghìn người theo dõi. Lần đầu nhận được hơn một triệu đồng từ kênh, anh đem mua thịt, rau, đồ dùng tặng một cô nhi viện gần nhà. Anh nói: lần đầu nhận được tiền từ YouTube, tôi thấy vui và muốn san sẻ niềm vui đó.

Trong một đoạn video được nhiều người thương, có cậu bé bán vé số ghé sạp anh lúc sáng sớm ở chợ đầu mối Tân Biên. Anh đưa rau cho cậu. Cậu bé ngập ngừng hỏi: sáng sớm chú chưa bán hàng, cho con thế này thì có sao không? Người buôn bán hay kiêng chuyện mở hàng. Vậy mà đứa nhỏ đi bán vé số lại lo cho cái mở hàng của người cho mình. Mình đọc tới đó mà thấy thương cả hai chú cháu. Một người cho mà không tính, một người nhận mà còn biết lo cho người cho.

Anh từng nói với báo Pháp Luật Việt Nam một câu rất gọn, như một lời hứa nữa: tôi còn bán rau là sẽ còn tặng rau cho mọi người.

Mình thích nhất cái tấm bảng sai chính tả. Ai sin thì cho. Không có chữ từ thiện, không có chữ yêu thương. Chỉ là một người bán rau nói chuyện với khách bằng giọng của chợ. Ai mua thì bán, ai xin thì cho, đơn giản như cái cân với cái rổ.

Lòng tốt của anh Minh có sổ sách hẳn hoi: lãi nhiều cho nhiều, lãi ít cho ít, không nhận tiền ai, không hứa trước ngày nào. Nghe thì có vẻ tính toán. Mà mình nghĩ chính cái tính toán ấy giữ cho sạp rau đứng được hơn mười năm. Lòng tốt biết lo cho nồi cơm nhà mình thì mới đi đường dài được.

Chiều nay, ở đâu đó gần khu công nghiệp Biên Hòa, chắc lại có mấy bó rau xanh nằm chờ người tan ca. Và nếu một ngày bạn có dư một chút, đừng ngại chia nhau một bó rau. Tình Ca. Ở đây có bình an.