Tình Ca kể chuyện · Những câu chuyện nhân văn

Ngọn đèn không tắt ở tiệm sửa xe đường Âu Cơ và tấm bảng dặn người lỡ đường cứ gọi đừng ngại

Nửa đêm trên đường Âu Cơ, quận Tân Phú, Thành phố Hồ Chí Minh, có một tiệm sửa xe nhỏ vẫn sáng đèn. Lớp cửa kính bên trong đóng, nhưng lớp cửa sắt bên ngoài thì không khóa. Ông chủ tiệm cố ý để vậy. Ông muốn người đang dắt chiếc xe xẹp bánh ngoài kia nhìn vào là biết: ở đây còn người thức.

Trước tiệm treo mấy tấm bảng. Báo Người Lao Động chép lại dòng chữ: sửa xe ngày và đêm, có tiền cũng vá, không tiền cũng vá, tự bơm miễn phí. Rồi ba chữ cuối: gọi đừng ngại. Hai chữ đừng ngại được in đậm. Báo Dân Trí đếm được bốn chỗ ghi chữ đừng ngại, ba chỗ trên bảng, một chỗ dán trên cửa kính.

Người chủ tiệm là ông Võ Thanh Vinh. Năm hai nghìn không trăm hai mươi hai, khi báo Dân Trí, báo VietNamNet rồi báo Phụ Nữ Thành phố Hồ Chí Minh lần lượt tìm tới, ông khoảng sáu mươi tuổi. Ông đã sống với nghề sửa xe hơn ba mươi năm.

Ông đi lại khập khiễng. Cái chân của ông bị tật từ nhỏ. Báo VietNamNet ghi là tật bẩm sinh, còn báo Người Lao Động kể ông bị teo cơ sau một tai nạn hồi bé. Dù vì đâu, cái chân ấy theo ông suốt đời, và cũng chính cái chân ấy đứng cả ngày lẫn đêm bên những chiếc xe của người lạ.

Ông bắt đầu từ một giỏ đồ nghề sửa xe đạp đặt trên vỉa hè. Báo Người Lao Động kể hồi đó ông ngồi ở đường Lạc Long Quân, quận Tân Bình. Sau này ông mới dời về đường Âu Cơ, mở tiệm sửa xe máy, mặt tiền rộng chừng bốn mét. Nhờ cái nghề lấm dầu nhớt ấy, ông nuôi hai người con ăn học thành tài.

Vì sao lại treo tấm bảng không tiền cũng vá? Ông kể với báo Phụ Nữ: ông thấy nhiều người hư xe giữa đường mà ngại vì không đủ tiền, đành dắt bộ chứ không dám ghé tiệm. Báo Dân Trí ghi thêm: có người quên mang tiền, có người sợ bị nói thách. Ông in bảng để họ yên tâm mà ghé vào.

Báo VietNamNet kể thêm một chuyện buồn phía sau. Ông từng cho nhiều người mượn tiền, rồi họ không trả. Ông buồn, và ông chọn giúp người bằng chính đôi tay mình: vá xe không lấy công. Còn tấm bảng ấy treo từ bao giờ thì mỗi báo nghe một con số. Ông nói với Dân Trí là chừng chục năm, với VietNamNet là năm, sáu năm.

Cách ông làm rất rõ ràng. Vá, bơm, thay ruột, ông không tính công. Ông nói với VietNamNet: tôi chỉ lấy tiền mua phụ tùng thay cho xe của khách chứ không tính tiền công bao giờ. Ai khó khăn quá thì ông sửa luôn, không lấy gì. Người túi eo hẹp mà vẫn muốn trả, ông bảo cứ giữ lại tiền mà đổ xăng về nhà.

Đêm nào có người gọi, ông dậy. Báo Phụ Nữ kể tiệm có hai lớp cửa, cửa kính bên trong và cửa sắt bên ngoài. Cửa sắt ông không khóa, đèn ông để sáng. Tiệm mở suốt ngày đêm, khách gọi là ông dậy sửa. Một cái ruột xe, một miếng vá, một cái bơm tay, vậy là người ta về được tới nhà.

Gặp người hết xăng giữa đường, ông hỏi họ còn đi bao xa. Báo Phụ Nữ kể: chừng mười cây số thì ông đổ nửa lít, hai mươi cây số thì ông đổ một lít. Câu ông hay nói là: mình giúp được cái gì thì mình giúp, họ về an toàn là tôi mừng rồi.

Ông còn giữ lại những cái vỏ xe cũ mà còn chạy được, để lắp cho người nghèo. Ông mua xe cũ về tháo phụ tùng, món nào dùng được thì sửa lại. Báo Dân Trí kể ông còn tính đóng một cái kệ, để vỏ xe lên đó, ai cần thì lấy.

Chuyện ông nhớ nhất là một đêm khuya. Một cặp vợ chồng chạy xe máy về quê thì xe hỏng giữa đường, trong túi chỉ còn ít tiền. Báo VietNamNet kể họ đẩy xe đi tới đi lui trên đường Âu Cơ rồi mới tấp vào tiệm. Ông sửa không lấy tiền, còn phụ thêm ít tiền lộ phí. Họ cảm động mà khóc. Còn ông thì vui, vì biết đêm đó họ về tới nhà.

Có những người khách thành quen. Ông Nguyễn Văn Vỹ, bốn mươi sáu tuổi, chạy xe ôm, nói với báo Người Lao Động rằng ông chưa bao giờ phải trả tiền sửa xe ở đây. Có người quên tiền, hứa mai quay lại trả, rồi không thấy quay lại. Ông bỏ qua, không nghĩ nhiều. Lại có người sau này quay lại, xách cho ông ít trái cây, ít đồ ăn.

Năm hai nghìn không trăm hai mươi hai, hình ảnh tấm bảng được chia sẻ nhiều trên mạng. Có người gọi ông là tỷ phú của lòng tốt. Khách tìm tới đông hơn. Ông không thích chuyện nổi tiếng. Ông nói với Dân Trí: vì nổi tiếng thì khách tìm đến nhiều, làm không xuể. Ông từng giới thiệu bớt khách sang tiệm khác, nhưng thấy ở đó lấy giá cao, ông lại thôi.

Có người biết chuyện trên mạng, tìm tới thay nhớt, chỉnh tay ga, chỉ để được làm khách của ông. Có người để lại lời nhắn mà báo Dân Trí ghi lại: không có chú tôi không biết phải làm sao, cảm ơn chú rất nhiều. Ông thì nói thêm một câu như lời hứa: sau này, kể cả khi không làm nghề này để mưu sinh nữa, ai cần thì tôi vẫn sẽ giúp.

Thu nhập của ông giảm hẳn. Báo VietNamNet ghi trước đây mỗi ngày ông kiếm chừng năm trăm nghìn đồng, giờ còn khoảng một trăm nghìn. Khách đông quá, ông thuê thêm một thợ phụ, và chia cho người thợ ấy phần nhiều hơn phần mình.

Cũng có lời ra tiếng vào. Có người nghi ông dàn cảnh để người ta gửi tiền. Ông trả lời nhẹ tênh: tôi làm bằng khả năng kinh tế của mình, chứ không kêu gọi người khác hỗ trợ. Nhiều người muốn giúp, ông từ chối, vì tiền sửa xe đủ ông sống. Ông nói thêm: tôi không nghĩ đến việc người ta lợi dụng mình, giúp được thì giúp thôi.

Đời riêng của ông lặng lẽ. Ông có nhà ở quận Một, nhưng thường ở lại tiệm một mình. Báo VietNamNet ghi có lúc gần hai năm ông chưa về nhà. Các con đã lớn, lo được cho cha mẹ, gia đình muốn ông về nghỉ. Ông chủ nhà cho thuê mấy năm nay cũng không tăng giá. Ông ở lại, vì ngọn đèn ở tiệm cần có người thức.

Đầu năm hai nghìn không trăm hai mươi lăm, báo Người Lao Động quay lại. Tiệm vẫn mở suốt ngày đêm, kể cả lễ Tết. Mỗi ngày ông nhận hàng chục cuộc gọi nhờ giúp, phần nhiều là sinh viên và công nhân. Ông nói: tôi không có gì nhiều, giúp được ai thì vui thôi. Rồi ông dặn: bà con đi trên đường nếu gặp sự cố thì cứ đến tiệm của tôi.

Mình đọc mấy bài báo về ông, cứ nhớ hoài hai chữ đừng ngại. Ông không viết chữ miễn phí cho to. Ông viết đừng ngại. Vì ông hiểu, cái khó nhất của người nghèo đôi khi không phải là cái bánh xe xẹp, mà là cái ngại ngần khi phải mở lời. Nửa đêm, túi trống, dắt xe ngang một tiệm sáng đèn mà không dám ghé, cảm giác ấy buồn lắm.

Ông Vinh không giàu. Ông có một cái tiệm thuê, một cái chân tật, và một cánh cửa sắt không khóa. Ông nói ông sẽ làm cho đến khi không còn sức: người ta cần mới gọi, giúp được họ, tôi cũng thấy vui, thấy nhẹ lòng. Lần tới, nếu bạn thấy ai dắt xe đi bộ giữa đêm, biết đâu chính bạn là ngọn đèn cho họ. Tình Ca. Ở đây có bình an.