Tình Ca kể chuyện · Những câu chuyện nhân văn

Sợi dây câu bình trên chiếc xe cũ và gần mười nghìn lần đi giúp người lỡ đường ở Lào Cai

Đúng nửa đêm, điện thoại trong một ngôi nhà ở Lào Cai đổ chuông. Một số máy lạ. Cả nhà thức giấc. Người đàn ông bắt máy, nghe vài câu, rồi khoác áo, xuống nhà, nổ máy chiếc ô tô cũ. Trên xe lúc nào cũng có sẵn một sợi dây dài sáu mét, hai đầu là hai cái kẹp.

Đầu dây bên kia là một người lạ, chiếc xe hết điện bình ắc quy, nằm im giữa đường. Còn người đàn ông kia là anh Trần Anh Điệp. Ở Lào Cai, người ta gọi anh là Điệp Xa Lộ. Đầu năm hai nghìn không trăm hai mươi sáu, khi báo Dân Trí và báo VietNamNet viết về anh, anh bốn mươi ba tuổi.

Với ai không lái ô tô, mình nói qua một chút. Xe để quên đèn qua đêm, hay mở điện lâu mà không nổ máy, bình ắc quy cạn sạch. Sáng ra vặn chìa khóa, xe im re. Lúc đó chỉ cần một chiếc xe khác đậu sát, nối hai bình bằng sợi dây câu, là xe nổ lại được. Việc chỉ mấy phút. Nhưng nếu đang ở đèo vắng, nửa đêm, không ai có dây, thì mấy phút ấy có khi thành mấy tiếng.

Anh Điệp biết rõ mấy tiếng ấy, vì chính anh từng mắc kẹt. Anh kể với báo Dân Trí rằng hôm đó anh phải đứng chờ một tiếng đồng hồ dưới trời nắng chói chang mới gọi được người giúp. Báo VietNamNet thì kể đó là một buổi tối, và anh mất nhiều giờ mới có người tới. Trưa hay tối thì cái cảm giác đứng bất lực bên chiếc xe im lìm, anh nhớ mãi.

Hồi ấy ô tô còn ít, mạng xã hội chưa nhiều. Anh nghĩ người khác mắc kẹt chắc cũng cần giúp như mình. Thế là anh mua một sợi dây câu bình để sẵn trên xe. Ban đầu anh giúp hàng xóm, bạn bè, rồi tới người lạ. Dần dần, nó thành thói quen.

Chiếc xe anh đi là một chiếc Toyota Corolla Altis đời hai nghìn không trăm mười một, màu vàng cát, đã mười lăm năm tuổi. Xe gầm thấp, mỗi lần vào đường núi, đường đất để giúp mấy chiếc xe lớn, gầm xe hay bị cạ. Anh không có gara, không có xe cứu hộ chuyên dụng. Chỉ có chiếc xe cũ ấy và sợi dây.

Dây câu bình bán ngoài tiệm thường chỉ dài hai, ba mét. Đường núi chật, nhiều khi hai xe không áp sát được. Anh tự làm dây dài sáu mét, lõi đồng. Tiền vật liệu mỗi sợi khoảng tám trăm năm mươi nghìn đồng. Làm xong, anh tặng cho anh em trong câu lạc bộ những người lái ô tô ở Lào Cai và một số chủ xe, chỉ tặng công làm. Anh nói: dây câu bình ắc quy mà loại có chất lượng tốt thì có giá không rẻ, nên không phải ai cũng có sẵn thiết bị này.

Một bài của Thông tấn xã Việt Nam kể dịp nghỉ lễ ba mươi tháng tư ở Sa Pa. Anh Nguyễn Quang Huy, du khách từ Hà Nội, để quên đèn xe cả đêm. Năm giờ sáng, xe không nổ. Gọi anh Điệp chừng hai mươi phút sau là anh đã tới. Xe nổ máy, anh về, không lấy đồng nào.

Có lần một du khách từ Vũng Tàu thuê xe đi thăm Đền Thượng ở Lào Cai thì xe hết bình. Anh Điệp kể với phóng viên Dân Trí: anh này bị hết điện bình ắc quy, đi bộ khắp khu đền Thượng nhưng không nhờ được ai. Một anh tài xế taxi cho số anh Điệp. Câu bình xong, người khách muốn gửi năm trăm nghìn đồng. Anh từ chối. Anh nói, cái cảm giác một người từ trong Nam ra tới tận vùng địa đầu mà vẫn được giúp không lấy tiền, nó tuyệt vời lắm.

Có những chuyến anh không tự tới được. Một lần, chiếc xe tang ở huyện Bảo Thắng vừa lăn bánh thì gặp sự cố, giữa đường làng nhỏ hẹp. Anh gọi nhờ một người ở gần có dây câu ra giúp. Người đó lái xe bán tải xuống tận ruộng để câu bình. Anh vui lắm khi nhận được tấm ảnh báo xe đã chạy. Ở Mường Khương, những sợi dây anh tặng cũng từng giúp xe đám cưới. Một chuyến đưa dâu, một chuyến đưa tiễn, đều không bị lỡ.

Báo VietNamNet kể có những lần anh làm việc trên đèo lúc tối, chỉ có ánh đèn pha mờ, sương dày, gió lạnh buốt tay. Anh nói: có hôm rét buốt, có hôm trời mưa đá. Có lần sợi dây đứt ngay lúc anh đang giúp một tài xế đưa con nhỏ đi cấp cứu. Anh lấy kẹp sắt nối tạm, để chiếc xe kịp chạy.

Không phải lần nào cũng xong. Có xe hỏng củ đề, hỏng máy phát, anh loay hoay cả buổi mà không nổ. Anh nói: những lúc như vậy mình buồn lắm, vì đã cố gắng hết sức mà vẫn không giúp được tài xế. Xe hỏng không phải vì bình, anh chỉ còn cách gọi giúp xưởng sửa gần nhất. Anh kể: họ vẫn phải chờ cứu hộ, còn tôi thì thấy áy náy. Có khi chính chiếc xe cũ của anh cũng yếu bình, anh lại phải gọi người khác tới giúp mình.

Ở nhà, vợ anh ban đầu không chịu. Anh kể: ban đầu vợ tôi phản đối dữ lắm vì cứ đang ăn cơm hay nửa đêm nghe gọi là tôi lại chạy đi. Người ngoài thì có người mắng anh là điên, là thần kinh. Rồi chị thấy những người được giúp quay lại cảm ơn. Dần dần chị quen, giờ còn khuyến khích chồng đi giúp người cần. Cuối năm hai nghìn không trăm hai mươi lăm, vợ chồng anh đón đứa con thứ ba.

Anh chưa từng nhận tiền. Có người đưa vài chục nghìn, có người đưa năm trăm nghìn, có người muốn mừng tuổi anh ngày Tết. Anh nói với báo VietNamNet: từ trước đến nay tôi chưa từng lấy một đồng nào khi đi giải cứu như vậy, dù là ở gần hay khoảng cách tới bốn mươi, năm mươi cây số. Nhiều người tưởng anh làm dịch vụ, biết là miễn phí thì đổi hẳn thái độ. Anh không thấy phiền.

Hỏi đã giúp bao nhiêu xe, năm hai nghìn không trăm hai mươi lăm anh nói với Thông tấn xã Việt Nam là anh không đếm nổi nữa. Đầu năm nay, anh ước với báo VietNamNet chắc phải gần mười nghìn chiếc. Có ngày anh đi bảy đến mười xe. Giờ nhiều hàng quán quanh tỉnh biết số anh, ai kẹt thì họ đưa số.

Anh không giữ việc cho riêng mình. Anh chỉ mọi người cách câu bình cho an toàn, nhắc rằng dây màu đỏ không có nghĩa là cực dương, phải tìm đúng dấu cộng, dấu trừ. Ở xa thì anh gọi anh em gần đó tới. Anh nói: trong trường hợp tôi không cứu hộ trực tiếp được thì tôi sẽ nhờ người ở gần nhất giúp đỡ.

Anh nói với Dân Trí: tôi không làm vì tiền, cũng chẳng phải để đánh bóng tên tuổi nên có thể tôi không giàu. Rồi một câu mà báo lấy làm tựa bài: quan trọng là mình giúp đỡ người khác từ cái tâm của mình, nhiều khi đến chỉ sợ không giúp được gì. Với VietNamNet, anh nói: tôi nghĩ nếu ai cũng chịu giúp nhau một chút, xã hội sẽ nhẹ nhàng hơn.

Đầu xuân năm nay, anh gửi một lời nhắn cho người cầm lái. Anh mong mọi người lái xe an toàn, luôn bình tĩnh, kiên nhẫn khi gặp trục trặc trên đường. Và anh mong cộng đồng lái xe luôn đoàn kết, biết dìu nhau qua những lúc khó khăn.

Mình thích chữ dìu nhau ấy. Giúp một chiếc xe nổ máy thì nhỏ thôi. Nhưng người đứng một mình giữa đèo lúc nửa đêm, bên chiếc xe im lìm, ai từng trải qua mới biết nó trống trải thế nào. Rồi có một ánh đèn pha chạy tới. Một người lạ mở nắp máy, kẹp hai đầu dây. Tiếng máy nổ lên. Người ta sẽ nhớ cái tiếng ấy lâu lắm.

Anh Điệp không có gara, chỉ có chiếc xe mười lăm năm tuổi và sợi dây sáu mét. Vậy mà sợi dây ấy đã nối điện cho gần mười nghìn chiếc xe, và nối người lạ với người lạ. Lần tới, nếu bạn thấy ai loay hoay bên chiếc xe không nổ máy, ghé lại hỏi một câu. Tình Ca. Ở đây có bình an.