Tình Ca kể chuyện · Những câu chuyện nhân văn

Người nông dân bán đất hương hỏa, mở lớp dạy chữ không lấy tiền cho trẻ bán vé số Sài Gòn

Cuối chiều, ở một con đường nhỏ thuộc quận Tân Phú, Thành phố Hồ Chí Minh, có một gian phòng trọ chật hẹp bỗng rộn tiếng trẻ con. Mấy đứa nhỏ tới nơi, tự vô bếp lấy phần cơm đã dọn sẵn. Ăn xong, tụi nó ngồi vào bàn, mở tập ra. Người đứng lớp không phải thầy giáo. Ông là một người nông dân, ngày ngày bán cơm chay.

Ông tên Đoàn Minh Hùng. Một tờ báo điện tử năm hai nghìn không trăm mười bốn ghi ông sinh năm một nghìn chín trăm sáu mươi hai, quê Bà Rịa Vũng Tàu. Vợ chồng ông lên Sài Gòn làm thuê, ở trọ. Ông kể với phóng viên báo Giáo dục Việt Nam: tôi vốn xuất thân là nông dân và có một tuổi thơ rất gian nan.

Trong xóm trọ nghèo nơi vợ chồng ông thuê nhà, có những đứa trẻ suốt ngày đi bán vé số, lượm ve chai, khuân vác ngoài chợ. Có bữa vợ chồng ông chia cơm cho mấy đứa nhỏ, rồi mới biết tụi nó chưa biết chữ. Báo Pháp Luật Việt Nam kể, ông động lòng, tình nguyện dạy cho các cháu.

Theo báo Đại Đoàn Kết, chuyện đó vào khoảng đầu năm hai nghìn không trăm mười. Lúc đầu chỉ có hai em, cả hai đều bán vé số. Ông nhớ lại: hai đứa thích đi học lắm nhưng gia đình nghèo không có tiền, nên tôi đứng ra mở lớp dạy cho các cháu. Lớp học mở ra tình cờ như vậy, từ một bữa cơm chia nhau.

Ông nghĩ nhiều về những đứa trẻ sống ngoài đường. Ông nói với phóng viên một câu nghe mà nhói lòng: mới mấy tuổi đầu đã sống như vậy rồi, mai mốt lớn lên không biết chúng có ra hồn người. Mình nghe câu đó không thấy chê trách gì. Mình chỉ thấy nỗi lo của một người cha, lo cho con của người khác.

Rồi phụ huynh trong xóm nghe tin, gửi thêm con tới. Buổi học đầu tiên trong căn nhà thuê, theo bài báo năm hai nghìn không trăm mười bốn, có chừng mười đứa nhỏ. Ông kể: giây phút ấy, tôi đã khóc òa vì hạnh phúc. Một người đàn ông gần năm mươi tuổi, khóc chỉ vì có mười đứa trẻ chịu ngồi xuống học chữ.

Học trò cứ đông dần, từ mười lên vài chục, rồi lên chín mươi em. Căn phòng thuê không còn đủ chỗ ngồi. Tới đây, vợ chồng ông phải tính một chuyện lớn. Ở quê, ông còn mảnh đất hương hỏa cha mẹ để lại. Ông muốn bán đi, lấy tiền thuê chỗ rộng hơn cho lớp.

Vợ ông là bà Nguyễn Thị Kim Chi. Bà kể với phóng viên rằng lúc đầu bà không chịu: lúc đầu tôi không đồng ý vì bán nhà rồi sau này già cả lấy chỗ gì mà ở, còn con còn cái nữa. Ai làm vợ, làm mẹ, chắc cũng lo y như bà.

Rồi bà nghĩ lại. Bà nói một câu mà mình đọc đi đọc lại mấy lần: nhưng không bán thì ổng sẽ day dứt suốt cả đời. Bài báo ghi mảnh đất bán được khoảng hai trăm triệu đồng. Số tiền ấy thành tiền thuê nhà, bàn ghế, sách vở cho lớp.

Mình cứ nghĩ mãi về người vợ ấy. Lo cho tuổi già của mình là chuyện đương nhiên. Vậy mà bà đặt nỗi day dứt của chồng lên trên căn nhà của chính mình. Lớp học này, nói cho đúng, là của cả hai ông bà. Ông đứng lớp, bà đứng bếp, lo từng phần cơm, từng cây bút cho tụi nhỏ.

Còn hai vợ chồng sống bằng gì? Ông bán đĩa hát, mài dao kéo. Hai ông bà mở một quán cơm chay nhỏ, mỗi phần tám nghìn đồng cho người lao động. Báo Pháp Luật Việt Nam kể, với người già neo đơn và người quá nghèo, ông mời ăn không lấy tiền. Nên người quanh đó hay gọi lớp này là lớp học của ông bà bán cơm chay.

Về sau, vợ chồng ông thuê hai gian phòng ở phường Tân Thới Hòa, quận Tân Phú. Một gian bán cơm, một gian làm lớp. Lớp có chín trình độ, từ vỡ lòng tới lớp tám. Có cả mấy anh chị công nhân chưa biết chữ tới ngồi học chung với trẻ con. Lúc đông nhất, báo Đại Đoàn Kết ghi chừng một trăm ba mươi em.

Ông không dạy một mình. Năm hai nghìn không trăm mười bốn, con gái ông đang học lớp bảy đã đứng lớp cho mấy em mới vỡ lòng. Con trai ông, khi đó là sinh viên, kèm lớp lớn. Sinh viên tình nguyện từ nhiều trường cũng tới dạy toán, văn, tiếng Anh. Cả nhà thay phiên nhau, như một ngôi trường nhỏ nằm gọn trong một gia đình.

Ông không chỉ dạy chữ. Ông nói với phóng viên báo điện tử: tôi không chỉ dạy các em con chữ mà còn muốn dạy các em cách làm người. Ông kể hồi mới tới lớp, tụi nhỏ thường văng tục và đánh đấm lẫn nhau. Dần dần, theo báo Pháp Luật Việt Nam, nhiều em ngoan hơn, học giỏi hơn, biết giúp đỡ cha mẹ. Ông còn vận động phụ huynh cho con đi học thay vì đi bán vé số.

Có những đứa trẻ không còn nơi nương tựa, ông đem về nuôi. Năm hai nghìn không trăm mười bốn, có một cậu bé mồ côi ông nhận về từ năm mười tuổi, ba năm sau đã học tới lớp năm. Tới năm hai nghìn không trăm hai mươi, theo báo Pháp Luật Việt Nam, trong nhà ông đã có tám đứa trẻ cơ nhỡ.

Mỗi tháng, tiền cơm, sách vở, điện nước, tiền thuê nhà tốn chừng hai mươi lăm tới ba mươi triệu đồng. Có nhóm tình nguyện, nhà hảo tâm góp gạo, sữa, tập vở. Nhưng phần lớn vẫn do gia đình ông tự xoay. Ông thú thật với phóng viên: nhiều lúc cuộc sống quá khó khăn, thú thật chỉ muốn buông xuôi.

Năm hai nghìn không trăm hai mươi, dịch bệnh làm quán cơm chay phải đóng cửa. Vợ chồng ông gần như không còn thu nhập. Vậy mà theo báo điện tử đăng cuối năm ấy, ông vẫn không từ chối đứa trẻ nào. Những ngày mọi người phải ở yên trong nhà, ông tự đi tới từng nhà học trò, đưa bài tập và mang cơm cho các em.

Ông kể với phóng viên về điều tiếc nhất trong đời mình: điều nuối tiếc nhất cuộc đời của tôi là không được đi học đầy đủ. Có lẽ vì vậy mà ông thương những đứa trẻ thiếu chữ đến thế. Cái mình không có được, ông muốn tụi nhỏ có.

Ông nói, thấy các em từ không biết chữ đến biết chữ, trở thành những con ngoan trò giỏi, là niềm vui vô bờ bến đối với ông. Và ông hứa một câu giản dị: ngày nào còn sức khỏe và còn khả năng thì tôi vẫn cố gắng dạy cái chữ cho tụi nhỏ.

Bài báo mới nhất mình tìm được về lớp học là cuối năm hai nghìn không trăm hai mươi. Khi đó lớp đã hơn mười năm, vẫn hơn một trăm em theo học. Mình không biết bây giờ ông bà ra sao, gian phòng ấy chiều chiều còn sáng đèn không. Nhưng hai đứa nhỏ bán vé số năm nào giờ chắc đã thành người lớn. Ở đâu đó, tụi nó đang đọc được bảng hiệu, ký được tên mình.

Người ta bán đất hương hỏa thường để cất nhà, lo cho con cháu mình. Ông bán để thuê một gian phòng cho con người khác đi học. Mình nghĩ mảnh đất ấy không mất đi đâu. Nó chỉ đổi thành con chữ, nằm lại trong đầu hơn một trăm đứa trẻ, theo tụi nó suốt cả đời. Tình Ca. Ở đây có bình an.