Tình Ca kể chuyện · Những câu chuyện nhân văn

Cậu bé bụi đời được người dưng dạy nghề, lớn lên sửa giày miễn phí cho mọi người để trả ơn

Một sáng cuối tuần, ở cuối một con hẻm thuộc phường Tam Bình, Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh, một người đàn ông kéo chiếc xe đẩy ra trước xưởng giày. Trên đó có dòng chữ: sửa giày miễn phí cho tất cả mọi người. Chừng mười giờ, một người đàn ông khoảng ba mươi tuổi mang tới đôi giày của bố. Bố anh bệnh, chân sưng, ngón lệch, đôi giày cũ mang không được nữa.

Hai tiếng sau, một chị công nhân ở xóm trọ cách đó năm cây số mang tới bốn chiếc giỏ xách của các con, nhờ may lại cho kịp năm học mới. Người thợ nhận hết, ngồi xuống, cầm kim lên. Không ai phải trả đồng nào.

Người thợ ấy là anh Nguyễn Ngô Dương, sinh năm một nghìn chín trăm tám mươi ba, chủ một xưởng giày dép da nhỏ. Mùa hè năm hai nghìn không trăm hai mươi bốn, ba tờ báo VnExpress, Dân trí và VietNamNet cùng viết về anh. Khi ấy, anh đã sửa giày miễn phí được tám, chín năm.

Muốn hiểu vì sao anh làm vậy, phải quay về tuổi nhỏ của anh. Anh quê Bình Dương. Nhà nghèo, chín anh em. Cha mất sớm, mẹ đi làm thuê nuôi con, các anh chị phải tỏa đi khắp nơi kiếm sống. Anh kể với báo VietNamNet: sinh ra trong gia đình khó khăn, đông con.

Mười hai, mười ba tuổi, anh bỏ nhà theo bạn bè lên Sài Gòn. Anh ngủ ở công viên, lượm ve chai, ai thuê gì làm nấy. Có những ngày thiếu ăn. Anh tụ tập với một nhóm trẻ bụi đời, sống lay lắt giữa thành phố lớn.

Rồi người chị ruột tìm cho anh một chỗ làm ở một xưởng giày ở quận bốn. Anh kể với báo Dân trí: nghe người chị giới thiệu làm ở đây nhiều tiền, tôi mới thích thú rồi đi ngay. Đứa trẻ ấy chỉ nghĩ tới tiền công. Nó đâu biết mình sắp gặp những người làm thay đổi cả đời mình.

Đó là một gia đình bình thường làm nghề giày. Họ cho anh ăn, cho anh ở, dạy anh cách cư xử, cho anh đi học bổ túc văn hóa, rồi truyền nghề làm giày da. Anh kể với báo VnExpress: họ thương tôi bơ vơ nên cho ăn, ở và dạy nghề miễn phí. Anh gọi người con trai của chủ xưởng là anh hai.

Anh nói về những năm ấy: nó là cột mốc để đời tôi sang trang. Và: tôi bị cảm hóa, xúc động và dần thay đổi. Một cậu bé quen ngủ ghế đá công viên bắt đầu biết ngồi yên bên bàn máy, học từng đường kim.

Anh học không nhanh. Anh tự nhận: tôi biết mình không sáng dạ nên lúc nào cũng theo sau. Rồi anh nói tiếp: nhưng cần cù bù thông minh. Anh làm tới khuya để theo kịp tay nghề. Lớn thêm chút nữa, anh học văn hóa, học tin học để tự thiết kế mẫu giày. Anh còn học thêm ở xưởng may của gia đình ấy ở quận bảy.

Năm hai nghìn không trăm lẻ tám, anh mở công ty giày riêng ở Bình Tân. Khoảng bốn năm sau, công ty phá sản. Anh gánh món nợ hơn hai tỷ đồng. Lúc khó nhất, người chị ba trong gia đình đã nuôi dạy anh lại đưa tay ra. Anh kể: chị nói rằng ngã ở đâu đứng lên ở đó. Anh nhớ lại lúc ấy: tôi như vỡ òa, trút hết cảm xúc.

Anh đi làm thuê ở Bình Dương, dành dụm trả nợ, rồi học thêm quản trị kinh doanh. Anh nói: mỗi lần tôi gặp biến cố đều có ân nhân giúp đỡ.

Năm hai nghìn không trăm mười sáu, anh mở lại một xưởng giày nhỏ ở Thủ Đức, hơn chục nhân công. Vài ngày sau khai trương, anh dựng một cái tủ trước tiệm, treo tấm bảng sửa giày miễn phí. Anh nói với VnExpress: tôi muốn làm gì đó, dù nhỏ, nhưng có ích với người khác. Anh vốn bảo hành giày dép suốt đời cho khách mua hàng, nên anh nghĩ dành thêm chút thời gian sửa cho người nghèo cũng chẳng ngại gì.

Lúc đầu, anh có đặt một hộp tiền tùy tâm, định gom lại mua quà cho người khó khăn. Theo báo VietNamNet, về sau anh bỏ cái hộp đi, vì sợ người ta hiểu lầm. Từ đó anh nhất quyết sửa giày miễn phí cho tất cả mọi người tìm đến mình.

Khách tới với anh phần nhiều là người lao động nghèo. Người giao hàng, người bán hàng rong, bán vé số, lượm ve chai, thợ hồ, người khuyết tật. Thỉnh thoảng có cả dân văn phòng ghé nhờ vá đôi giày. Mỗi tuần anh nhận chừng tám tới mười đôi, dồn vào ngày Chủ nhật. Ở tiệm khác, sửa một đôi giày tốn chừng ba, bốn chục nghìn đồng. Với người nghèo, chừng đó cũng là một bữa cơm.

Chị Thu Huyền, bốn mươi tuổi, ở cách xưởng sáu cây số, hay gom giày dép của cả xóm công nhân mang tới. Chị kể với VnExpress: tôi thường mang đến số lượng chục đôi, có khi kèm túi xách nhưng anh chưa bao giờ từ chối. Chị nhận xét: giày sửa chắc chắn, đường may tỉ mỉ, rất có tâm. Không quảng cáo gì, người ta cứ truyền miệng nhau mà tìm tới.

Xưởng của anh cũng có lúc chật vật. Theo VietNamNet, khi khó khăn nhất, anh thu nhỏ cửa hàng, dời vào trong hẻm, nhưng vẫn giữ nghề và không làm ăn gian dối. Anh nói với báo Dân trí: mặc dù bây giờ xưởng có chút khó khăn vì tình hình kinh tế chung, nhưng vẫn khá ổn định. Giờ anh sửa miễn phí vào cuối tuần, ai cần gấp thì anh ưu tiên.

Điều mình nhớ nhất là cách anh nghĩ về việc mình làm. Anh nói với báo Dân trí: tôi sửa giày miễn phí không phải để giúp người khác, mà đang giúp bản thân mình. Anh kể: nhận những đôi giày rách trên tay, chứng kiến người nghèo phải đi chân đất, tôi cảm thấy mình may mắn hơn rất nhiều người.

Anh nói thêm: mỗi một đôi giày lành lặn trao lại cho họ, tôi thấy bản thân hạnh phúc hơn rất nhiều, cảm giác như mình đang được nhận lại chứ không hẳn là cho đi. Còn với anh, người giàu hay người nghèo cũng như nhau. Anh nói: tôi không phân biệt họ giàu hay nghèo, chỉ muốn giúp đỡ mọi người.

Bây giờ anh đã có gia đình riêng. Gia đình người dưng ở quận bốn năm nào vẫn thường xuyên liên lạc với anh. Anh nói: dù không máu mủ, ruột thịt nhưng gia đình ấy vẫn thường xuyên liên lạc, cho lời khuyên và động viên tôi. Anh cũng nói: tôi từ một cậu nhóc bụi đời, không ngờ mình có thể làm chủ cả một xưởng sản xuất như vậy.

Tin mới nhất mình tìm được về anh là những bài báo mùa hè năm hai nghìn không trăm hai mươi bốn. Mình không biết bây giờ chiếc xe đẩy ấy còn kéo ra mỗi sáng Chủ nhật hay không. Nhưng mình nghĩ tới đôi giày của ông cụ bị sưng chân, tới bốn chiếc giỏ xách của mấy đứa nhỏ kịp ngày khai giảng.

Năm xưa, có một gia đình không máu mủ gì đã nhận một cậu bé ngủ ngoài công viên về nuôi, dạy cho cậu một cái nghề. Họ không đòi cậu trả. Cậu lớn lên, trả ơn bằng chính cái nghề ấy, cho những người cậu không hề quen biết. Món nợ ân tình cứ được trả tiếp như vậy, từ tay người này sang tay người khác, từng đường kim một. Tình Ca. Ở đây có bình an.