Tình Ca kể chuyện · Những câu chuyện nhân văn

Người thợ nghèo ở Đà Nẵng thức đêm sửa xe, không lấy tiền học trò và người khuyết tật

Khoảng ba, bốn giờ chiều, ở góc ngã tư Hà Huy Tập và Điện Biên Phủ, quận Thanh Khê, Đà Nẵng, có một chiếc xe máy ba bánh tự chế ghé sát vỉa hè. Trên xe là cái máy bơm, thùng đồ nghề. Một tấm bảng được dựng lên, chữ ghi: bơm, vá xe miễn phí cho học sinh, người khuyết tật. Cái tiệm nhỏ ấy sẽ mở như vậy cho tới khoảng bốn giờ sáng hôm sau.

Người chủ tiệm là ông Trần Viết Hùng. Đầu năm hai nghìn không trăm hai mươi lăm, báo Dân trí ghi ông năm mươi sáu tuổi. Gần ba mươi năm nay, ông xin ké góc vỉa hè này để làm nghề nuôi cả nhà. Học trò mấy trường gần đó, người bán vé số, người mua ve chai, anh xe ôm chạy đêm, ai cũng biết chỗ ông.

Ông lớn lên ở một làng ven biển Đà Nẵng. Năm hai nghìn không trăm mười sáu, ông kể với báo Gia đình và Xã hội rằng thời trẻ ông từng lên núi tìm trầm, rồi băng rừng lội suối đào đãi vàng. Ông nói: bán sức để mong tìm vận may, nhưng rồi kết cục nhận được chỉ là sự thất vọng. Ông bị sốt rét rừng, sức khỏe sa sút, đành về quê kiếm sống.

Về quê, ông lấy vợ. Hai vợ chồng gần như trắng tay. Vợ buôn cá, bán bánh mì. Ông làm phụ hồ, đạp xích lô, đi biển, việc gì cũng làm. Các con lần lượt ra đời, mẹ già lại đau yếu cần người chăm. Theo bài báo năm ấy, tới năm hai nghìn không trăm lẻ bốn, ông mở một tiệm bơm vá xe trên đường Điện Biên Phủ, gần mấy ngôi trường.

Nghề bơm vá nghe thì nhỏ, mà ông làm rất nghiêm. Ông nói: làm nghề này thì phải siêng năng, kiên nhẫn mới mong kiếm được miếng ăn. Ông bảo công việc tuy không cho thu nhập ổn định, nhưng cũng đủ nuôi sống gia đình mấy miệng ăn.

Có một chuyện ông nhớ mãi. Con trai đầu của ông sức yếu, đi học xa bằng xe đạp. Có lần xe thủng săm, con không có tiền vá, phải đẩy bộ về nhà. Về sau, con bệnh nặng, phải nghỉ học giữa chừng. Ông kể: nhìn con trai nằm thở dốc, tôi quyết định sẽ bơm, vá miễn phí cho mọi em học sinh vào tiệm của mình.

Ông giải thích bằng một câu rất giản dị: mấy đứa nhỏ đó cũng như con mình, lỡ nó cũng bị thủng săm mà không có tiền vá thì sao? Rồi ông thấy những người khuyết tật đẩy xe lăn đi bán vé số còn vất vả hơn nữa. Thế là ông miễn phí luôn cho họ.

Năm hai nghìn không trăm hai mươi bốn, báo VietNamNet kể thêm một chuyện về tấm bảng. Có lần ông thấy một em học sinh dắt bộ chiếc xe hỏng đi ngang, mà không chịu ghé vào. Ông đoán: có lẽ cháu sợ vào sửa xe không có tiền để trả nên không dám vào. Từ đó ông treo bảng, để các em và mọi người yên tâm mà ghé.

Ông không chỉ bơm với vá. Gặp chiếc xe đạp bánh xiêu vẹo mà chủ xe không có tiền thay, ông kể với báo Công Thương: tôi thấy không đành lòng, nên đi kiếm cái khác thay miễn phí. Ông tìm phụ tùng cũ còn dùng tốt để lắp vào. Người khó khăn gọi điện lúc nửa đêm, ông vẫn chạy tới, bất kể xa gần, mưa hay nắng. Có người khuyết tật không tự tới được, ông đến tận nơi sửa xe cho họ. Báo Dân trí viết rằng cái ông nhận lại chỉ là những nụ cười và lời cảm ơn.

Ông Nguyễn Văn Đạt, chạy xe ôm ở quận Thanh Khê, kể với phóng viên Đài Tiếng nói Việt Nam. Trận mưa lớn tháng mười năm hai nghìn không trăm hai mươi ba, đường ngập, xe ông chết máy giữa đường. Ông Hùng tới giúp kịp lúc. Ông Đạt muốn trả tiền công, ông Hùng không nhận. Ông Đạt nói: mấy lần tôi đến đây sửa xe, ông Hùng thấy hoàn cảnh của tôi khó khăn không lấy tiền. Rồi ông Đạt nói thêm: xã hội cần có nhiều tấm gương như anh Hùng.

Một bà mua ve chai cũng kể với VietNamNet rằng ông đã nhiều lần sửa xe cho bà mà không lấy đồng nào. Mấy đứa học trò thì nói với báo năm hai nghìn không trăm mười sáu: tụi con học ở đây ba năm, lúc nào xe hư đều nhờ chú Hùng sửa. Ai mệt thì ông cho ly nước. Người nào kẹt quá, ông còn đưa thêm ít tiền để đổ xăng mà về.

Cũng có người xin nợ, để lại giấy tờ làm tin, rồi đi luôn không quay lại. Ông chỉ nói: tôi luôn suy nghĩ cho đi sẽ nhận lại, nên cứ kệ thôi. Với các em học sinh, ông nói gọn: tôi coi các cháu học sinh như con cái mình.

Còn nhà ông thì sao. Ông là lao động chính. Vợ ở nhà lo nội trợ, ba người con làm việc không ổn định, còn mẹ già. Cả nhà ở chung trong một căn hộ chung cư cũ, thuộc diện khó khăn ở địa phương. Thu nhập của ông thất thường. Ngày vắng khách chừng một trăm nghìn đồng, ngày đông được ba, bốn trăm nghìn.

Vì vậy mà có người gọi ông là Hùng khùng, là lão gàn. Có người hỏi thẳng: khổ vậy mà còn đi làm từ thiện. Ông kể với Đài Tiếng nói Việt Nam: tôi bảo xem như mình bỏ ra công để giúp họ. Rồi ông nói một câu mà mấy tờ báo khác nhau đều ghi lại: họ có tiền giúp tiền, còn mình không có tiền thì giúp công.

Ông cũng không nhận chữ từ thiện cho mình. Ông nói: tôi có gì đâu mà làm từ thiện, tôi chỉ giúp người bằng khả năng của mình mà thôi. Với khách bình thường, ông vẫn lấy tiền công đàng hoàng, giá phải chăng. Một anh giao đồ ăn khuya hay ghé sửa xe nhận xét với báo Dân trí: giá cả phải chăng mà sửa rất có tâm.

Có năm, tiệm ông mở tới mùng bốn Tết. Theo báo Công Thương, mỗi tháng có hơn trăm lượt người được ông sửa xe mà không lấy tiền. Ông nói: sức đến đâu giúp đến đó, hy vọng mọi người trở về nhà an toàn.

Có người thương, khuyên ông gỡ tấm bảng xuống mà lo cho nhà. Ông nói: để hay gỡ tấm bảng miễn phí thì cũng vậy thôi, người khó khăn cần giúp đỡ thì tôi vẫn giúp miễn phí. Rồi ông thêm: tôi không thể làm trái lương tâm được.

Tin mới nhất mình tìm được là bài báo Dân trí đầu năm hai nghìn không trăm hai mươi lăm. Khi ấy ông vẫn ngồi ở góc ngã tư, từ chiều tới sáng. Ông từng nói với VietNamNet rằng ông không định dừng, sẽ còn làm tới khi không còn đủ sức khỏe.

Mình cứ hình dung một đêm khuya ở Đà Nẵng. Phố đã vắng. Ở góc ngã tư còn một ngọn đèn nhỏ và một người đàn ông ngồi chờ. Có thể đêm đó chẳng ai ghé. Mà cũng có thể có một cậu học trò đi học thêm về muộn, bánh xe xẹp lép, đang dắt bộ và không biết phải làm sao.

Năm hai nghìn không trăm mười sáu, ông nói với nhà báo một câu mà mình rất thích: thời đại này, người ta vui vì kiếm được nhiều tiền, riêng tôi thì vui là khi giúp đỡ được ai đó. Người thợ ấy không có tiền để cho. Ông chỉ có đôi tay dính dầu, cái máy bơm và những đêm thức trắng. Ông đem hết chừng đó ra cho người lạ. Tình Ca. Ở đây có bình an.