Tình Ca kể chuyện · Những câu chuyện nhân văn

Bà cụ quê Thái Bình và ấm chè xanh mời không lấy tiền bên vỉa hè phố Trần Xuân Soạn, Hà Nội

Trà xanh tôi nấu đấy, ngon lắm chú ơi. Miễn phí! Một bà cụ nhỏ người đứng bên vỉa hè phố Trần Xuân Soạn, Hà Nội, cười mời người đi ngang. Nhiều người tưởng bà bán nước, vội vã đi qua. Có người thương, dúi vào tay bà mấy đồng lẻ. Bà xua tay, nhắc lại: không lấy tiền, miễn phí.

Bà là Nguyễn Thị Hồng Sen, quê ở huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình. Năm ba mươi bảy tuổi, bà lên Hà Nội kiếm sống. Năm hai nghìn không trăm mười bốn, khi Tạp chí Công Thương viết về bà, bà sáu mươi lăm tuổi, và đã mời chè như vậy chừng ba năm.

Phóng viên Tạp chí Công Thương mở bài bằng mấy chữ miễn phí mà người thành phố nghe đã quen: trông xe miễn phí, du lịch miễn phí. Nhiều cái miễn phí ấy đi kèm một khoản phải trả ở đâu đó. Nên khi nghe một bà cụ đứng vỉa hè mời uống không mất tiền, người ta ngờ ngợ cũng phải.

Trước đó, bà ngồi bán lá chè xanh ở chính chỗ ấy. Ngồi lâu, bà để ý. Bà kể: tôi thấy nhiều người lao công, thợ xây, đánh giày, người đi khám bệnh, họ khát nước nhưng không dám mua nước uống vì sợ tốn tiền. Nên tôi nảy ra ý định nấu nước chè xanh mời mọi người.

Gọi là quán cho vui, chứ gia tài của bà chỉ có một cái bếp lò, mấy cái ấm, vài xô nước rửa cốc, mấy thùng xốp đựng lá chè tươi. Bếp lúc nào cũng nóng. Ai không uống được chè, bà mời nước lọc. Ai đi đường xa, bà đưa thêm chai nước mang theo.

Bà nói: một cốc nước chẳng đáng là bao, nhưng mình làm phúc, được giúp nhiều người, tôi thấy vui và thoải mái.

Có một chi tiết mình thích lắm. Con đường ấy ít khi tắc, nhưng hễ có sự cố là kẹt cứng. Người ngồi trên xe nhăn nhó, khó chịu. Những lúc đó, bà xách nước ra mời họ. Bà kể: dù uống hay không uống, tôi thấy da mặt của họ cũng giãn ra. Mình đọc câu ấy mà mỉm cười. Bà không cần ai cảm ơn, chỉ cần thấy gương mặt người ta dịu lại.

Cuối bài báo năm ấy, phóng viên hỏi bà: theo bà, thế nào là sự tử tế? Bà chưa kịp trả lời. Bà đã chạy ra lề đường, rót chè cho một người lao động vừa ghé xin. Mình nghĩ đó là câu trả lời hay nhất mà bà có thể đưa ra.

Ba năm sau, đầu năm hai nghìn không trăm mười bảy, báo Pháp Luật Việt Nam tìm tới đầu một con ngõ trên phố Trần Xuân Soạn, quận Hai Bà Trưng. Bà Sen vẫn ở đó, giờ đã ngoài bảy mươi. Bà vẫn mời như cũ: vào đây đi cháu, nước trà từ thiện, miễn phí, bà không lấy tiền đâu, các cháu uống bao nhiêu cũng được.

Bà dậy nấu nước từ năm giờ sáng. Dọn hàng xong, bà còn làm bảo vệ, trông một cửa hàng áo dài gần đó, lương khoảng hai triệu đồng một tháng. Bà kể: bà cũng là dân tỉnh, quê gốc bà ở Thái Bình. Thương cảm cảnh những người xa quê lên Hà Nội bươn trải, bà đã mở hàng nước từ thiện này.

Đời bà không dư dả gì. Chị Huyền, nhân viên cửa hàng áo dài nơi bà trông, kể với phóng viên: bà người Thái Bình, chồng bà mất lâu rồi. Bà có hai người con, người con gái đau ốm nhiều năm, bà vừa đi làm vừa chăm. Báo Đại Đoàn Kết kể bà ở trong một phòng trọ nhỏ, chật và nóng. Vậy mà sáng nào cái bếp đầu ngõ cũng đỏ lửa.

Khách của bà là người bốc vác, lao công, người buôn bán quanh chợ Hôm, người nhà bệnh nhân. Người từ Bệnh viện Mắt Trung ương, cách đó chừng một cây số, cũng tìm tới ngồi nghỉ chân. Anh Khánh, bảo vệ chợ Hôm, kể: chúng tôi đến uống nước của bà nhưng đưa tiền bà không lấy, bảo góp sức cho bà thì bà chỉ lấy một nghìn, hai nghìn.

Có người hỏi: bà bán nước miễn phí như thế này thì lấy gì mà sống. Bà đáp: các cô, các chú cứ uống đi, không trả cũng được, trả thì tôi đều đem số tiền đó để ủng hộ những người khó khăn hơn. Báo Đại Đoàn Kết thuật lại suy nghĩ của bà: ai cũng có lúc túng thiếu, đang khát mà được một cốc nước mát thì đã là điều có ý nghĩa lắm rồi.

Không phải ai cũng vui với ấm chè của bà. Vài người bán nước quanh đó buồn vì quán vắng khách. Có lần bà về, thấy ai đó đã rót nước lã vào mấy ấm trà. Bà biết, nhưng bỏ qua. Có người nói thẳng với bà rằng cả nhà họ trông vào hàng trà đá để nuôi mấy đứa con. Mình hiểu nỗi lo ấy. Ai cũng có miếng cơm phải lo.

Bà không cãi. Bà chỉ nhẹ nhàng giải thích: tôi bán quán nước này không phải vì mục đích cá nhân hoặc nhằm trục lợi, mà chỉ muốn giúp đỡ người cơ nhỡ, khó khăn thôi, mong mọi người thông cảm. Rồi bà nói với phóng viên: nhưng bà không bỏ, vì cái tâm bà không yên. Mọi người ủng hộ bà càng có động lực hơn.

Mà người ta ủng hộ thật. Người dân trên phố góp sức. Địa phương tặng bà thùng đựng nước và cái giá kê. Bà cũng không phải trả tiền thuê chỗ. Bà nói: tôi bán hàng lá chè ở đây không mất tiền thuê chỗ, cộng với mọi người cũng chung sức giúp vì tôi làm từ thiện. Bài báo Pháp Luật Việt Nam khép lại bằng hình ảnh bà vẫn làm đều đặn mỗi ngày dù tuổi đã cao. Thấy người nghèo có cốc nước giải khát, lòng bà thanh thản.

Bà còn một mong ước. Bà muốn mở thêm nhiều hàng nước như vậy, nhất là ở gần bệnh viện. Bà nói: tôi muốn đến gần bệnh viện cho bệnh nhân không phải đi xa, nhưng vì có tuổi rồi đâu đi được. Rồi bà nói thêm: bà muốn mở thật nhiều quán trà đá như này cho người dân, nhưng chưa làm được.

Mình đọc tới đó mà thương. Một bà cụ ngoài bảy mươi, lương hai triệu, nuôi con ốm, mà vẫn tiếc vì chưa mời được nhiều người hơn. Người ta hay nói làm việc tốt thì phải đợi có của. Bà Sen thì không đợi. Bà có gì cho nấy, một nắm lá chè, một ấm nước sôi, một câu mời.

Mình không tìm được tin nào về bà sau năm hai nghìn không trăm mười bảy. Nếu còn khỏe, giờ bà đã gần tám mươi. Mình không biết bếp lửa đầu ngõ ấy còn đỏ không. Nhưng mình tin những người từng ghé, người thợ xây, người đánh giày, người dắt người thân đi khám mắt, vẫn còn nhớ cốc chè xanh của bà.

Ở Hà Nội, một cốc trà đá vỉa hè chỉ vài nghìn đồng, nhỏ tới mức người ta không nghĩ đó là quà. Nhưng với người đang khát, đang tiếc từng đồng gửi về quê, thì cốc nước ấy là một lời mời: ngồi xuống đây, nghỉ chân một chút đã.

Lần tới đi ngang một hàng nước vỉa hè, bạn ngồi xuống uống một cốc, chào người chủ quán một tiếng nhé. Và nếu có lúc mình đủ đầy hơn người bên cạnh, mời họ một cốc nước thôi cũng được. Tình Ca. Ở đây có bình an.