Tình Ca kể chuyện · Những câu chuyện nhân văn

Chú chó Hachiko gần mười năm ra ga Shibuya chờ người chủ không bao giờ về, và lời tri ân của nước Nhật

Ở thủ đô Tô-ki-ô của nước Nhật, ngay trước một nhà ga đông người nhất, có một bức tượng đồng nhỏ hình một chú chó ngồi ngay ngắn, mắt nhìn về phía cửa ga. Ngày nào cũng có người đứng chờ bạn bên cạnh bức tượng ấy. Người Nhật hẹn nhau ở đó đã mấy chục năm. Nhưng ít ai đứng đó lâu bằng chính chú chó trong bức tượng. Chú đã đứng chờ ở chỗ ấy gần mười năm trời.

Chú tên là Ha-chi, người ta gọi thân là Ha-chi-cô. Chữ cô ở cuối là một tiếng gọi trìu mến, như mình gọi ai đó là cậu, là bé. Chú thuộc giống chó A-ki-ta, một giống chó to, lông màu kem, quê ở vùng tuyết phía bắc nước Nhật. Chú sinh khoảng tháng mười một năm một nghìn chín trăm hai mươi ba, ở một trang trại tại thị trấn Ô-đa-tê, tỉnh A-ki-ta.

Đầu năm sau, khi chú mới hơn hai tháng tuổi, người ta gửi chú về Tô-ki-ô làm quà tặng cho một ông giáo sư. Ông tên là Hi-đê-sa-bu-rô U-ê-nô, dạy ở trường đại học lớn nhất Tô-ki-ô, nghiên cứu về kỹ thuật nông nghiệp.

Nhà ông giáo sư ở gần ga Si-bu-ya. Sáng sáng ông đi tàu tới trường. Và chiều chiều, chú Ha-chi lại ra ga đón ông về. Hai thầy trò, một người một chó, cùng nhau đi bộ về nhà. Báo chí kể lại rằng ngày nào cũng vậy, đều đặn như kim đồng hồ.

Nhưng niềm vui ấy chỉ kéo dài khoảng mười sáu tháng. Ngày hai mươi mốt tháng năm năm một nghìn chín trăm hai mươi lăm, ông giáo sư U-ê-nô đột ngột qua đời ngay ở trường, có báo kể ông ngã quỵ trong lúc đang giảng bài. Chiều hôm ấy, chú Ha-chi vẫn ra ga đứng chờ như mọi ngày. Chuyến tàu về, người xuống, người đi. Ông không xuống.

Sau khi ông mất, chú Ha-chi được gửi cho mấy gia đình khác nhau nuôi giùm. Nhưng rồi chú lại tìm về vùng Si-bu-ya. Gia đình nuôi chú lâu nhất là nhà ông Tô-mô-ki-chi Cô-ba-y-a-si. Và từ đó, chiều nào chú cũng ra ga, ngồi ở chỗ cũ, chờ.

Lúc đầu, không phải ai cũng thương chú. Báo chí kể rằng nhân viên nhà ga coi chú là một con chó vô chủ phiền phức. Chú vẫn không đi. Ngày này qua ngày khác, mùa này qua mùa khác, tuyết rồi nắng, chú vẫn ngồi đó nhìn về phía cửa ga.

Năm một nghìn chín trăm hai mươi tám, một người chuyên nghiên cứu về các giống chó của Nhật tên là Hi-rô-ki-chi Sai-tô để ý tới chú. Ông ghi chép về chú, rồi kể với người khác. Tới tháng mười năm một nghìn chín trăm ba mươi hai, một tờ báo lớn ở Tô-ki-ô đăng bài về chú, với cái tựa đại ý là: chuyện một con chó già tội nghiệp, kiên nhẫn chờ người chủ đã mất suốt bảy năm.

Bài báo ấy làm cả nước Nhật xúc động. Người ta kéo tới ga Si-bu-ya để nhìn chú. Người mang thức ăn, người mang lòng thương tới cho chú. Chú chó vô chủ bỗng thành chú chó của cả thành phố.

Người ta góp tiền làm một bức tượng đồng cho chú. Tiền gửi về từ khắp nước Nhật, có cả từ nước ngoài. Ngày hai mươi mốt tháng tư năm một nghìn chín trăm ba mươi tư, bức tượng được dựng ngay trước ga Si-bu-ya. Điều đặc biệt là lúc ấy chú Ha-chi vẫn còn sống. Có lẽ hiếm có con vật nào được dựng tượng khi còn đang ngồi chờ ngay bên cạnh.

Mười một tháng sau, ngày tám tháng ba năm một nghìn chín trăm ba mươi lăm, chú Ha-chi qua đời ở Si-bu-ya, khoảng mười một tuổi. Tính ra, chú đã chờ ông giáo sư gần mười năm. Tro của chú được chôn tại nghĩa trang A-ô-y-a-ma ở Tô-ki-ô, nằm bên cạnh mộ người chủ mà chú đã chờ suốt chừng ấy năm.

Bức tượng đầu tiên không còn. Trong những năm thiếu thốn sau đó, nó bị lấy đi nấu chảy để lấy kim loại. Nhưng người Nhật không quên chú. Năm một nghìn chín trăm bốn mươi tám, một bức tượng mới được dựng lại đúng chỗ cũ. Đó là bức tượng mà người ta vẫn hẹn nhau ở đó cho tới hôm nay.

Mỗi năm, vào ngày tám tháng ba, ngày chú mất, người ta làm lễ tưởng nhớ chú ngay ở ga Si-bu-ya. Trẻ con Nhật đi học được nghe kể chuyện chú, như một bài học về lòng trung thành và sự tận tụy. Chuyện chú được dựng thành phim ở Nhật năm một nghìn chín trăm tám mươi bảy, rồi thành phim ở nước Mỹ năm hai nghìn không trăm lẻ chín, làm người ở nhiều nước biết tên chú.

Có một chi tiết làm mình nhớ mãi. Năm hai nghìn không trăm mười lăm, đúng tám mươi năm ngày chú mất, trường đại học nơi ông giáo sư từng dạy dựng một bức tượng mới bằng tiền quyên góp. Lần này không phải chú ngồi chờ một mình nữa. Bức tượng là hình ông giáo sư đang đón chú Ha-chi, hai thầy trò mừng rỡ gặp lại nhau. Báo chí ở Tô-ki-ô viết rằng cuối cùng hai thầy trò cũng được gặp lại nhau.

Rồi năm hai nghìn không trăm mười sáu, có thêm một chuyện ít người biết. Bà Ya-ê-cô Sa-ka-nô, người phụ nữ đã chung sống với ông giáo sư lúc sinh thời và cũng từng thương chú Ha-chi, mất từ năm một nghìn chín trăm sáu mươi mốt. Sau nhiều năm thu xếp, một phần tro cốt của bà được đặt nằm cùng ông và chú. Một gia đình nhỏ, sau gần trăm năm, lại ở bên nhau.

Năm hai nghìn không trăm hai mươi ba là tròn một trăm năm ngày chú ra đời. Hãng thông tấn Pháp tới ga Si-bu-ya hỏi chuyện những người đứng chụp ảnh bên bức tượng. Một ông khách người Mỹ sáu mươi hai tuổi nói: câu chuyện thật ngọt ngào, và chúng ta cần những câu chuyện tử tế. Ông nói thêm rằng thế giới này đang chia rẽ, cái gì kéo được người ta lại gần nhau thì đều quý.

Một chàng trai người Tây Ban Nha đang đi hưởng tuần trăng mật thì nói: tôi mong con chó của tôi cũng chờ tôi được lâu như chú ấy. Còn một cô sinh viên người Nhật hai mươi tuổi, đứng chờ bạn bên tượng, thì nói cô mong bức tượng sẽ mãi còn ở đây.

Có người hỏi: con chó thì biết gì mà chờ. Mình không dám nói chú biết gì. Mình chỉ biết chú đã ra ga mỗi chiều, gần mười năm, không ai trả công, không ai bắt buộc. Có lẽ với chú, chờ người mình thương đã là một thói quen của trái tim, chứ không cần biết người ấy có về hay không.

Người lớn tuổi như mình ai cũng từng có một người để chờ. Chờ con đi xa về, chờ một lá thư, chờ một người đã đi mà biết là không về nữa. Câu chuyện của chú Ha-chi không làm nỗi nhớ ấy nhẹ đi. Nhưng nó cho mình thấy chờ đợi một người bằng cả tấm lòng là một điều đẹp, chứ không phải điều gì đáng buồn hay đáng xấu hổ.

Lần tới nếu có dịp đi qua một nhà ga, hay một bến xe, mình thử dừng lại một chút. Biết đâu ở đâu đó cũng đang có một người, hay một con vật nhỏ, đang lặng lẽ chờ ai đó trở về. Tình Ca. Ở đây có bình an.