Tình Ca kể chuyện · Những câu chuyện nhân văn

Ông thợ đánh giày ở Mỹ ba mươi năm đi ba chuyến xe buýt, góp hết tiền boa chữa bệnh cho trẻ nghèo

Có một cái hộp gỗ nhỏ, đóng bằng tay trong giờ học nghề mộc ở trường, khi người làm ra nó mới chừng mười lăm tuổi. Cái hộp ấy theo ông suốt hơn nửa đời người. Mỗi sáng thứ ba và thứ năm, ông xách nó lên xe buýt, đổi ba chuyến xe, để tới một bệnh viện nhi. Ông tới đó không phải để khám bệnh. Ông tới để đánh giày. Và để làm một việc mà ba mươi năm sau cả nước Mỹ mới biết.

Ông tên là An-bợt Lếch-xi, viết theo tiếng Anh là Albert Lexie. Ông sinh năm một nghìn chín trăm bốn mươi hai, sống ở thị trấn Mô-ne-xần, bang Pen-xin-vê-ni-a, miền đông nước Mỹ. Báo chí kể ông chậm hiểu hơn người khác, việc học khó khăn, nên mới hết lớp tám đã nghỉ học. Cái nghề duy nhất ông có là nghề đánh giày, học được từ cái hộp gỗ năm nào.

Lúc đầu ông đánh giày cho nhân viên một bệnh viện gần nhà. Báo địa phương kể rằng một hôm, ông giám đốc bệnh viện ấy hỏi ông có muốn tới thăm các cháu nhỏ ở Bệnh viện Nhi thành phố Pít-xbơ-gơ không. Ông vui vẻ nhận lời ngay. Từ năm một nghìn chín trăm tám mươi mốt, ông bắt đầu mang hộp đồ nghề tới đó.

Bệnh viện Nhi Pít-xbơ-gơ là nơi chữa bệnh cho rất nhiều trẻ em trong vùng. Khách của ông là bác sĩ, y tá, nhân viên trong bệnh viện. Ông làm hai ngày mỗi tuần, thứ ba và thứ năm.

Giá một lần đánh giày chẳng bao nhiêu, chỉ vài đô la Mỹ. Hãng thông tấn Mỹ kể đa số khách boa thêm một đô la, có người boa thêm hai đô la. Có một năm, gần lễ Giáng sinh, một ông bác sĩ dúi cho ông tờ năm mươi đô la. Những đồng tiền lẻ ấy, ông không bỏ vào túi mình.

Ông gom hết, từng đồng tiền boa một, gửi vào một quỹ của bệnh viện gọi là Quỹ Chăm sóc Miễn phí. Quỹ này dùng để trả tiền chữa bệnh cho những đứa trẻ mà cha mẹ không có bảo hiểm, hoặc có mà không đủ. Ở nước Mỹ, tiền viện phí rất đắt. Có những gia đình nghe con bệnh nặng là lo tới mất ngủ, không biết lấy đâu ra mà trả.

Mình đọc tới đây thì dừng lại một chút. Bệnh viện nói mỗi năm ông chỉ kiếm được khoảng mười nghìn đô la Mỹ từ nghề này. Ở bên đó, số tiền ấy là rất ít, chỉ đủ sống dè sẻn. Vậy mà ông vẫn đưa hết phần tiền boa đi. Một ông bác sĩ ở bệnh viện tính ra rằng ông đã góp hơn một phần ba số tiền ông làm ra cả đời.

Ông gọi những bệnh nhân nhỏ là các con của tôi. Ông không có danh xưng gì, không phải bác sĩ, không phải nhà hảo tâm giàu có. Ông chỉ là ông thợ đánh giày. Nhưng hai ngày mỗi tuần, ông có mặt đúng giờ. Một bác sĩ từng làm ở bệnh viện mấy chục năm trước nhớ lại với báo chí rằng: ông ấy không bao giờ tới sớm một phút, cũng không bao giờ trễ một phút.

Ông bác sĩ ấy tên là Xa-mu-en Cô-cô-sít. Ông nói thêm với báo rằng ông Lếch-xi là một con người truyền được cảm hứng cho người khác. Mình nghĩ cảm hứng ấy không đến từ lời nói hay. Nó đến từ chỗ một người làm một việc nhỏ, làm đều đặn, làm đúng giờ, không cần ai nhắc, suốt mấy chục năm trời.

Cứ như vậy, mùa đông tuyết rơi, mùa hè nắng nóng, ông vẫn đổi ba chuyến xe buýt. Mười năm, hai mươi năm, rồi hơn ba mươi năm. Những đồng một đô la, hai đô la cộng dồn lại, cuối cùng thành hơn hai trăm nghìn đô la Mỹ. Bệnh viện ghi chính xác là khoảng hai trăm lẻ hai nghìn đô la, tất cả đều gửi vào quỹ chữa bệnh cho trẻ em.

Phóng viên hỏi ông vì sao làm vậy. Câu trả lời của ông, đăng trên báo Pít-xbơ-gơ Pốt Ga-dét năm hai nghìn không trăm mười ba, đơn sơ tới mức mình đọc mà cay mắt: tôi muốn thấy các cháu khỏe lại, thấy các cháu lành bệnh, khá hơn. Rồi ông nói thêm một câu: tôi làm cho chính tôi vui.

Hãng thông tấn Mỹ còn ghi lại một câu ông nói, rất thật thà: được làm người anh hùng thì cũng vui. Mình thích câu đó, vì nó không làm bộ khiêm tốn, mà cũng chẳng kiêu ngạo gì. Một người giản dị nói đúng điều mình cảm thấy.

Năm một nghìn chín trăm chín mươi chín, ngôi trường cấp ba ở quê ông, nơi ông từng phải bỏ học, trao cho ông một tấm bằng tốt nghiệp danh dự. Năm hai nghìn không trăm lẻ hai, bệnh viện in một cuốn sách kể chuyện đời ông, đặt tên là Những đứa trẻ của An-bợt. Ai muốn có sách thì góp một ít tiền vào quỹ, và tiền ấy lại đi chữa bệnh cho trẻ con.

Rồi tên ông được nhiều người biết hơn. Ông được mời lên một chương trình truyền hình rất nổi tiếng của nước Mỹ. Năm hai nghìn không trăm mười, ông được vinh danh ở trận đấu bóng chày toàn sao, trận đấu lớn nhất mùa của môn thể thao mà người Mỹ mê nhất. Ông còn được ghi tên vào một danh sách những người Mỹ sống vì người khác.

Nhưng mấy chuyện đó không làm ông thay đổi. Ông vẫn xách cái hộp gỗ, vẫn đi xe buýt, vẫn cúi xuống đánh từng đôi giày. Mãi tới năm hai nghìn không trăm mười ba, khi đã bảy mươi mốt tuổi, ông mới nghỉ.

Ngày mười sáu tháng mười năm hai nghìn không trăm mười tám, ông Lếch-xi qua đời, thọ bảy mươi sáu tuổi. Ông giám đốc bệnh viện nói với báo chí rằng cả bệnh viện đều buồn, nhưng ai cũng giữ những kỷ niệm rất đẹp về ông, và di sản của ông sẽ còn sống mãi. Ông còn nói một câu mà mình muốn chép lại: ông ấy là tấm gương cho thấy những việc tốt nhỏ, làm từng chút một, có thể chạm tới hàng triệu người.

Ba năm sau, năm hai nghìn không trăm hai mươi mốt, thị trấn quê ông đặt tên cho một đoạn đường là Đường An-bợt Lếch-xi. Một con đường nhỏ ở một thị trấn nhỏ, mang tên một ông thợ đánh giày. Mình nghĩ ông mà biết chắc cũng chỉ cười hiền như hồi người ta gọi ông là anh hùng.

Mình hay nghĩ tới những đứa trẻ đã được chữa bệnh nhờ quỹ ấy. Chắc phần đông các cháu không bao giờ biết tên ông. Các cháu không biết rằng một phần tiền thuốc của mình được ghép lại từ những đồng một đô la, từ những đôi giày bóng loáng, từ những buổi sáng thứ ba và thứ năm có một ông già đi ba chuyến xe buýt.

Người ta hay nghĩ muốn làm việc thiện thì phải giàu, phải có nhiều. Ông Lếch-xi thì có rất ít. Học không nhiều, tiền không nhiều. Ông chỉ có một cái hộp gỗ, đôi bàn tay và một tấm lòng biết thương trẻ nhỏ. Vậy mà góp lại hơn ba mươi năm, ông đã giúp được biết bao gia đình bớt đi một nỗi lo.

Lần sau, nếu mình có cầm trong tay một đồng tiền lẻ, chắc mình sẽ nhớ tới ông. Một đồng thì nhỏ thật. Nhưng một đồng mỗi ngày, mỗi tuần, suốt ba mươi năm, đặt đúng chỗ, thì thành ra một điều rất lớn. Tình Ca. Ở đây có bình an.